Evinizde süresi dolmuş ilaçları çöpe atarken acaba bunlar nereye gidiyor diye, hiç aklınıza takıldı mı? İlaç atıkları tabii ki sadece evlerden değil, aynı zamanda depolardan, eczanelerden ve hatta üretim tesislerinden kaynaklı olabiliyor.
Tarihi geçmiş ilaçlar, bir şekilde zarar görmüş, ambalajı yırtılmış veya herhangi bir şekilde kullanımı uygun olmayan ilaçlar,Tehlikeli Atık sınıfında değerlendirilmektedir.
Bu atıklar, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 02.04.2015 tarihli ve 29314 sayılı "Atık Yönetimi Yönetmeliği"nde:
18:İnsan ve Hayvan Sağlığı ve/veya bu konulardaki araştırmalardan kaynaklanan atıklar (doğrudan sağlığa ilişkin olmayan mutfak ve restoran atıkları hariç)
01:İnsanlarda doğum, teşhis, tedavi ya da hastalık önleme çalışmalarından kaynaklanan atıklar, olarak 2 ana başlık altında toplanmıştır.
Bu atıkların doğru ve mümkün olan en uygun yolla geri toplatılması, doğru ve uygun şekilde bertaraf edilmesi, toplumun sağlığını korumak ve ekosistemin dengesini bozmamak adına büyük önem taşımaktadır.
Ciddi problemlere sebebiyet verebilecek bu ilaç atıklarının geri toplanması için geçtiğimiz günlerde Sağlık Bakanlığı bir genelge yayınlamış. Ancak genelge tabiri caizse konuyu komisyonlara havale etmiş, genelgenin fiiliyatta uygulanması çok zor hatta imkansız görünüyor. Ayrıca aynen Tıbbi atıklar, Tehlikeli Atıklar da olduğu gibi Atık Yönetimi Yönetmeliği çerçevesinde yetkili merci Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’dır. Bu konuda düzenlenmiş bir yönetmelik varken Sağlık Bakanlığı’nın bir genelge ile konuyu komisyonlar aracılığı ile sahiplenmeye çalışması konuyu daha da karmaşık hale getirmektedir. Halbuki burada yapılacak olan daha önce ambalaj atıkları, yağ üreticileri ve elektronik atıklar üzerinde uygulanıp tecrübe edilen sistemin bir benzerinin kurulmasıdır.
Bu sistem üreticileri, belediyeleri, bakanlık nezdinde yetkilendirilmiş kuruluşları ve ilaç atıklarının bertarafı konusunda lisans alıp yönetmeliklere uygun olarak çalışmayı planlayan özel firmaları kapsamaktadır.
·Konu ile ilgili Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından düzenlenecek bir tebliğ veya mevcut yönetmeliklerde yapılacak değişiklik ile Yetkilendirilmiş Kuruluş tanımlaması yapılmalı; bu şartları sağlayan yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından da atık ilaçları geri toplama sistemi kurulmalıdır. Zaten bu konuda aslında yetkilendirilmiş kuruluş da hazır sayılır. ÇEKOOP! Çevreci Eczacılar Kooperatifi bence bu iş için biçilmiş kaftan. Bu kooperatifle üreticiler işbirliği içinde bu oluşumu rahatlıkla gerçekleştirebilir. ÇEKOOP zaten yıllardan beri kendi imkanları ile özveri içinde bunu yapmaya, kamuoyunu bu konuda duyarlı hale getirmeye çalışıyor. Bu sistemde aynen Ambalaj atıklarında olduğu gibi;
·Üretici firmalar, yıllık bazda ürettikleri ve piyasaya sürdükleri ilaçların miktarlarını bakanlığa bildirecek ve daha sonra bakanlık tarafından yönetmeliklerce belirlenecek atık ilaç geri toplama yüzdeleri ile bu ilaçların belli bir kısmını geri toplamak ile yükümlü olacaklardır.
·Bu noktada üretici firmalar, yetkilendirilmiş kuruluşlarla anlaşarak yükümlülüklerini onlar aracılığı ile yerine getireceklerdir.
·Sistemin bir diğer bileşeni olarak atık bertarafçısı olan firmalar belediyeler ile anlaşarak bu bölgedeki atıkları tesislerine kabul edeceklerdir.
·Çevre Bakanlığı Online sistemi üzerinden beyanlar yapılarak, gerekleri takip edilebilir ve raporlanabilir olacaktır.
Denenmişliği ve uygulanabilirliği olan bu sistem ilaç atıkları için en doğru tercih olacaktır. Yetkililere duyurulur!