TARKEM’i anlatmadan önce Kemeraltı’yla giriş yapmakta yarar var.
2 bin 500 yıllık tarihi ile farklı çağlar, dinler ve kültürleri temsil eden sayısız mimari yapı ile adeta bir açık hava müzesi konumunda olan Kemeraltı, tarihsel mekansal değerlerin yanı sıra mekanlara ruh atan insan hazineleri konusunda da oldukça zengin bir bölgemiz
Elinde haritayla Kemeraltı’nı dolaşan ve bizlerden daha çok bilgili turistleri gördükçe içim cız ederdi hep. Elin oğlu bizim toprağımızda keşif gezisine çıkmış, biz ise bu çarşının tarihçesini bile bilmiyoruz. Çok şükür artık TARKEM var. O ne diyecek olursanız… Açılımı, Tarihi Kemeraltı İnşaat Yatırım Ticaret A.Ş. olan TARKEM; ortaklığını yüzde 50 kamunun (Kültür ve Turizm Bakanlığı, İzmir Valiliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Konak Belediyesi), sivil toplumun (İzmir Ticaret Odası, Ege Bölgesi Sanayi odası, İzmir Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği, İzmir Ticaret Borsası, Ege İhracatçı Birlikleri, Deniz Ticaret Odası, ESİAD, İZSİAD, EGİAD, vb.), yüzde 50’sini İzmir’e ve Kemeraltı’na gönül vermiş insanlar olmak üzere 176 ortağın oluşturduğu 35 milyon TL sermayeye sahip Kemeraltı ve çevresi (Kemeraltı-Kadifekale-Basmane) kentsel yenileme alanını canlandırmayı amaçlayan bir kamu-özel işbirliği yapısı.
2012 yılında kurulan TARKEM’in kurucu ortakları arasında Bekir Pakdemirli, Necip Kalkan, İlknur Denizli, Ali Muzaffer Tunçağ, Bülent Eczacıbaşı, Selçuk Yaşar, Uğur Yüce, Samim Sivri, Deniz Barçın, Ender Yorgancılar, Mahmut Özgener, Işınsu Kestelli, Semih Girgin, Murat Demirer bulunuyor. Yönetim Kurulu Başkanı ise İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Mustafa Tunç Soyer.
MAVİ KORTEJO AÇILDI
TARKEM’in temel amacı, 2007 yılında ilan edilmiş olan Kemeraltı ve Çevresi Kentsel Yenileme Alanı içerisinde yer alan, başta çöküntü alanları olmak üzere, belirlenen alanda ihtiyaç odaklı, yenilikçi ve toplumun tüm hedef gruplarını dahil eden gayrimenkul, hizmet ve organizasyon projeleri üretmek… TARKEM, şu an kent değerlerinin korunması ve topluma kazandırılması amacıyla toplam 19 gayrimenkul projesi yürütmekte. Proje çalışmalarını, İzmir Tarihi Kent Merkezi’nde belirlenmiş 19 alt bölgeden öncelikli olarak seçilmiş Basmane Bölgesi, Kestelli Bölgesi ve Havralar Bölgesi olmak üzere üç bölgede yoğunlaştırmış.
Kortejoların ne olduğunu bilirsiniz. İçinde tulumbası bulunan ortak bir avlu etrafında çok sayıda odaları bulunan, ortak kullanılan mutfak ve ıslak mekânlardan oluşan, aile evi işlevi gören konaklama adresi… O kortejolardan biri de Mezarlıkbaşı Katlı Otoparkı’nın arkasında yer alan Akhisar Kortejo’suydu. Ancak şu an ziyarete kapalı. Avluya açılan her odada bir ailenin kaldığı bu kortejolardan günümüze ulaşabilmiş en bilinen örneği Mavi Kortejo’nun, İzmir Valiliği’nin desteğiyle 2020 yılında restorasyonu tamamlandı. Mavi Kortejo, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından Kentsel Adalet ve Eşitlik Şube Müdürlüğü olarak hizmete açılmış durumda. Keşke avluya bir de limon ağacı dikilse… Çünkü limon, kortejoların olmazsa olmazı…
ÖĞRENİM VE PAYLAŞIM
İkiçeşmelik üzerindeki, Kestelli girişinde bulunan, 1922’de ilkokul olarak faaliyete başlayan, mülkiyeti Konak Belediyesi’ne ait Tarihi İstiklal Okulu restorasyonu da İzmir Kalkınma Ajansı ve Konak Belediyesi desteği ile 2020’de tamamlanmış durumda. Projelendirilmesi ve işletmesi İzmir Kent Değerlerini Koruma ve Geliştirme Derneği tarafından gerçekleştirilen okulda, KONTAK / Yenilikçi Öğrenme Merkezi adlı sosyal girişim tarafından bölgede yaşayan 6-18 yaş gruplarına ücretsiz bilimsel eğitimler veriliyor, atölye çalışmaları yapılıyor. İçerisinde bilimsel kitaplar ve dergilerin bulunduğu kütüphane, kullanıcılar için ücretsiz hizmet veriyor. Bilim şenlikleri, kamplar, özel gün kutlamaları, sergiler, turnuvalar ve söyleşiler için harikulade bir öğrenme/paylaşma mekânı…
DOKUZ RESTORASYON
Bugün itibariyle kent merkezinde dokuz restorasyon uygulaması devam ediyor. Yıl sonuna kadar da beş yapının restorasyon uygulaması tamamlanmış olacak. Bölgeye yönelik pasaj restoranları, konuk evleri, müzeler, anı evleri ve ofislerin kazandırılması hedefleniyor. Çok yakın bir zamanda da Köy Enstitüleri Anı Evi, Şehit ve Gazi Yakınları Konuk Evi, Cittaslow Metropol Sakin Mekân, Tarihi Pasaj Restoranı ve Zeybek Anı Evi ve Kültür Merkezi açılışları gerçekleştirilecek. 2024’te 4, 2025 yıl sonuna kadar da beş yapının restorasyon uygulamasının tamamlanması bekleniyor. Özetle; TARKEM, İzmir için bugüne değin yapılamayanları yapıyor.
Bundan dört beş yıl önce İzmir Vali Yardımcısı Uğur Kolsuz’u ziyarete gittiğimde “Sergenç İneler ile tanışmalısın abi” demişti. “O kim?” dediğimde “TARKEM’in Genel Müdürü” demiş ve eklemişti: “Bizim okuldan, çok çalışkan ve işi bilen biri.”
TARKEM’ i ve Sergenç Bey’i o günlerden tanıyorum. 1981 İzmir doğumlu. Saint Joseph Ortaokulu ve Lisesi ile ODTÜ’de okumuş. ODTÜ Felsefe mezunu. Avrupa Birliği projelerinde eğitmenlik yapmış. DPT bünyesindeki Türk Ulusal Ajansı’nın kurulumunda yer almış. Kısa bir süre olsa da Strasburg’ta Avrupa Konseyi’nde çalışmış ve yurda döndüğünde Dünya Bankası ile çalışmaya başlamış. 3 yıl süre ile Gençlik Sosyal Gelişim Programı’nda hibe yöneticiliği yapmış. Askerlik sonrasında bir tütün şirketinde üst düzey yöneticilik yapmış. 2018 Ocak’ından bu yana da TARKEM Genel Müdürlüğü'nü sürdürüyor. ODTÜ Felsefe’de Yüksek Lisans ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü’nde ‘Mühendislik İşletmeciliği ‘olmak üzere iki yüksek lisans programını ‘yüksek şeref öğrencisi ‘olarak tamamlamış. Özetle, başarılı bir yönetici. Belediye başkanlığı için bulunmaz bir İzmirli!
*
Bilindiği gibi, İzmir Tarihi Liman Kenti’nin UNESCO Dünya Mirası adaylık süreci 2000'li yılların başından bu yana devam ediyor. Alan, 2020 yılında UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’ne dahil edildi. Daimi listeye girmesi için ise başta Kültür ve Turizm Bakanlığı, İzmir Valiliği, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konak Belediyesi olmak üzere kamu kurum ve kuruluşları, meslek odaları, sivil toplum örgütleri, iş insanları, yerel ve bölgesel aktörler ile alan yönetim planı ve UNESCO Dünya Miras Listesi adaylık dosyası çalışmaları 2021’den bu yana yoğun biçimde yürütülüyor.
8 bin 500 yıllık etkileyici tarihiyle İzmir Tarihi Liman Kenti, yönetim alanı olan Konak ilçesindeki tarihi kent merkezi ile bağlantı noktaları olan Bornova ilçesi Yeşilova ve Yassıtepe Höyükleri ile Bayraklı ilçesi Eski Smyrna Arkeolojik SİT Alanlarını kapsamakta.
Alan yönetim planı, 29 Haziran 2022 ‘de Eşgüdüm ve Denetleme Kurulu tarafından oybirliğiyle onaylanmış, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından da resmi dağıtımı yapılarak internet sitesinde yayımlanmış ve uygulanmaya başlanmış. Alan yönetim planı, hazırlık sürecinde ortaya konulan yönetişim modeli, 2022’de düzenlenen UNESCO ICLAFI Toplantısı’nda da dünyadaki en iyi örneklerden biri olarak gösterilerek yayımlanan ‘İzmir Deklarasyonu metninde de yer almış. Adaylık dosyası, 31 Aralık 2022 tarihinde tamamlanarak Kültür ve Turizm Bakanlığı’na teslim edilmiş bile. Bu kapsamda saha çalışmaları yürütülmüş, yaşayan kent merkezinin özgünlük, bütünlük ve korunmuşluk durumu değerlendirilmiş ve uluslararası düzeyde danışmanlık hizmeti veren ICOMOS üyesi uzmanlar ile alanda çalışmalar yürütülmüş. Bu çalışmalara İzmirli tüm paydaşlar da aktif olarak katılmışlar. İzmir Tarihi Liman Kenti dosyasının UNESCO Dünya Mirası Komitesi’ne 2023 yılı ağustos ayında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından karar verilerek UNESCO’ya gönderilmesi beklenmekte.
TARKEM, 2023 yılı sonunda işletmeye açılmak üzere çeşitli kurum ve kuruluşların da desteği ile aynı anda tasarrufu altındaki 30’a yakın kültür mirasının 9’unun restorasyon uygulamasını gerçekleştirerek yoluna devam ediyor.
Dünya mirasına katkı
Üçüncü beş yılına girerken İzmir Tarihi Kemeraltı ve Çevresi adına kaynak yaratma ve ölçeklendirme konseptiyle ‘İzmir Tarihi Kemeraltı Gayrimenkul Yatırım Fonu ‘kuruluşunun tarihi de 9 Ocak 2023. Söz konusu fon, TARKEM liderliğinde Re-Pie Portföy Yönetim Şirketi iş birliğiyle hayata geçirilmiş olup bölgenin gelecek vizyonunun bir parçası olmak isteyen, küçük büyük her ölçekteki kurumsal ve bireysel nitelikli yatırımcıları kabul etmekte.
TARKEM ve İzmir Tarihi Kemeraltı GYF, kentsel yenileme ölçeğinde Türkiye’deki öncü rolünü pekiştirip kaynak yaratmaya başlayarak İzmir Tarihi Kent Merkezi’nin UNESCO Dünya Mirası olmasına katkı sağlamakta.
11 Ağustos’ta Sergenç İneler tarafından bilgilendirildikten sonra bir grup haberciyle Kemeraltı ve Basmane’deki dört saatlik TARKEM Yatırımları Saha Gezimizde şunu öğrendik ki, üç bölge de TARKEM ile ayağa kalkıyor. Vakıflar Konağı/1 (Cittaslow Metropol İzmir Sakin Mekan), Vakıflar Konağı/2 (Köy Enstitüleri Anı Evi) ve Arap Fırını Sokağı Atölyeleri/3 (Şehit ve Gazi Yakınları Konuk Evi) ayağa kalkmış bile…
