“Merhamet iktidarın ahlakıdır ve ahlaksız iktidar uzun süre yaşayamaz!”

Bilge Seneca, Roma İmparatorluğu’nun bir memuru olarak çalışırken, İmparator Claudius’un eşi Agrippina tarafından, oğlu Neron’a ders vermekle görevlendirilir. Uzun süre sonra, babası ölen Neron tahta geçer. Ancak giderek huyu değişir ve acımasız bir diktatör olur. Onun bu halini gören Seneca, rehber olsun diye Neron için bir kitap yazar: De Clementia (Merhamet Üzerine).

Kitapta, devleti yönetenlerin sahip olması gereken nitelikler anlatılmaktadır. (Onun uyarılarına katlanamayan Neron Seneca’ya, ‘kendini öldürme’ cezası verir. O da gereğini yaparak, bileklerini keser!)

****

Şu özlü sözler yazılıdır:

Despot yöneticilerin iktidarı, korku yaratmak üzerine kuruludur ama aslında en çok korkan kendileridir. Oysa gerçek güç içinde merhamet de olmalıdır.

Sürekli cezalandıran iktidar, nefret üretir. Nefretin sonucu olan acımasızlık, kısa dönemde itaati getirse de uzun vadede yıkıma yol açar.

Hükümdar, yasanın üzerinde değildir. Kendini yasa sanan kişi, adaleti yok eder, devleti şahsileştirir.

Zorbalık halkı korkutur, yöneticiyi ise canavarlaştırır. Güç, erdemle birleşmezse sahibini tüketir.

Zorla sevilen sevilmez. Sessizlik sadakat değildir. Korkudan susan halk ilk fırsatta ya terk eder ya da ihanete yönelir.

İdeal yönetici kendini değil devleti düşünür. Korkutmaz, ikna eder. Gücünü değil adaleti gösterir.

Despot bir yönetim, dışarıdan güçlü görünen içi çürük bir ağaç kişidir. Korkuyla ayakta durur, korkuyla yıkılır.

Zayıf yönetici serttir, güçlü yönetici ise sakin ve ölçülüdür.

Merhamet gönüllü itaati sağlarken, yaratılan korkunun geçici sessizliği ilk fırsatta nefrete döner. Çünkü sevilen yönetici korunurken, korkulan yönetici çok kolay terkedilir.

İktidar sahibinin en büyük düşmanı; öfke, kibir ve cezalandırmadır.

KEŞKE BU MESAJLARI BUGÜN ANLAYAN OLSA

Bugün, Türkiye’yi yönetenler Seneca’yı okusa da; vicdan, erdem, hukuk, merhamet konularında biraz olsun ders alsalar…

Keşke; yalancı şahit kullananlara, hukuk entrikalarına başvuranlara ve vicdan merhamet duygularından yoksun olanlara daha az hoşgörülü davransalar…

Ve keşke şu sözü saraylarının duvarlarına asabilseler:

Güç hiçbir zaman erdemden büyük olmamıştır.