Isıyı hapseden emisyonların dünyayı ısıtmaya devam etmesi nedeniyle 2026 yılının 1850’den bu yana kaydedilen en sıcak yıllardan biri olacağını öngörüyor. İngiltere Meteoroloji Ofisi, küresel ortalama sıcaklığa ilişkin son tahminini yayımlayarak 2026’nın sanayi öncesi ortalamanın 1,4 derece üzerine çıkan dördüncü yıl olmasının muhtemel olduğunu bildirdi. Met Office’ten Dr. Nick Dunstone, “2024’te 1,5 derecenin ilk geçici aşımı görüldü ve 2026 tahminimiz bunun yeniden mümkün olabileceğini gösteriyor.
Birleşmiş Milletler Çevre Programı Masası’nın (UNEP) son raporu, dünyanın yaşanılır bir yer olması için HERKESİN karbon ayaz izini arttıran gereksiz alışkanlıklarına son vermesi çağrısında bulunuyor. Raporda, enerji sisteminin hızla karbonsuzlaştırılması, sürdürülebilir beslenme alışkanlıklarının yaygınlaştırılması, atıkların azaltılması ve bozulan ekosistemlerin onarılması yer alıyor.
Aslında bu uyarılar yeni bir şey değil son 10 yıldır sık sık yapılıyor, anca dinleyen yok. 2000 yılında ÇEVRE yazıları yazmaya başladığımda o günkü gazetenin sayfasını hala saklıyorum. DÜNYAYI ZOR GÜNLER BEKLİYOR, KÜRESEL ISINMANIN ACİLEN DURDURULMASI GEREKİYOR. Yani 2000 yılından buyana hem gazetelerde hem de TV programlarında, yüzde 99 insan kaynaklı küresel ısınma yani dünyanın aşırı ısınmasını defalarca yazıp alınması gereken önlemleri anlatmıştım. Ancak bizim ülkemizde okuma alışkanlığı ve önemli programları izleme oranı düşük olduğu için çok az bir kitle KÜRESEL ISINMANIN ne demek olduğunu biliyor. İddia ediyorum en eğitimli kabul edilen büyük şehirlerde dahi nüfusun yüzde 20’sinden fazlası, dünyanın neden aşırı ısındığını, can alan sellerin, hortumların, fırtınaların artmasının sebesini ne olduğunu bilmeyen milyornlarca insan var. Özellikle bizim ülkemizde birinin başına bir şey gelmedikçe o konu önemli değildir. 2025 yılı dünyada en sıcak yıllardan biri olarak kayıtlara geçti ve özellikle çok büyük orman yangınları yaşandı.
KÜRESEL ISINMA NEDİR?
Bilim insanları, yeryüzündeki hava, kara ve denizlerdeki sıcaklık ölçümlerinde dünyanın normalin üzerinde ısınmasına küresel ısınma diğer adıyla iklim krizi deniyor. 257 bilim insanının görev yaptığı Birleşmiş Milletler Hükümetler Arası İklim Değişikliği örgütü (IPCC), çok acil başlığı kullanılan son raporunda Küresel Isınma’nın (Dünyanın ısınması) her geçen yıl daha da fazla artacağı, bu artış nedeniyle yağış alan bölgelerde aşırı yağışlarla can kaybının yaşanacağı, dünyanın kurak bölgelerinde ise kuraklığın beklenin üzerinde yaşanarak bitki ve yaban hayatın büyük zarar göreceği belirtilmişti. IPCC raporuna göre küresel ısınmanın en önemli etkenlerinin başında fosil yakıtlar (kömür, petro ve doğalgaz) ile aşırı nüfus artışına bağlı insanların yarattığı karbon ayak izini hareketleri gösterilmişti. İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office), küresel ortalama sıcaklığa ilişkin son tahminini yayımlayarak 2026’nın sanayi öncesi ortalamanın 1,4 derece üzerine çıkan dördüncü yıl olmasının muhtemel olduğunu bildirdi. Araştırmacılar, 2026’da sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla ortalamanın 1,34 ila 1,58 derece üstünde seyredeceğini, merkez tahminin ise 1,46 derece olduğunu öngörüyor. Küresel tahmin ekibine liderlik eden Prof. Adam Scaife, “Son üç yılın tamamı büyük olasılıkla 1,4 dereceyi aştı ve 2026’nın da üst üste dördüncü yıl olarak bu eşiği aşmasını bekliyoruz”diyor.
AŞIRI SICAKLARI ORMANLAR ÖNLER
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) raporunda “Dünyanın ormanları için sonun başlangıcı yakın” satırı çok dikkat çekici. FAO Genel Direktörü José Graziano Silva yayınlandığı mesajında 2022 itibarıyla ormansızlaşmayı durdurma ve bozulmaya uğramış ormanları yeniden kazanma amacı olmak üzere, “Şu anda başlatılacak acil girişimlere büyük ihtiyaç vardır” diyordu. Uyarılara rağmen pek çok ülkede yaşanan orman yangınları küresel ısınma felatini hızlandırıyor. Geçtiğimiz yıl Türkiye’de de son 30 yılın en fazla orman yangınları yaşandı. Bilim insanlarının uyarılarını dikkate alırsak yanan ormanlık alanları sıcaklar bastırmadan ağaçlandırmalıyız. Ormanların faydalarını saymakla bitmez. Sıcakla soğuğu dengeler, ağaç kökleri toprağı tutarak erozyonu önler, yağmurların oluşumunu sağlar. Dikilen ağaçlar yaz aylarındaki klima görevi görerek sıcaklığı 50 oranında azaltır. Bir otomobil 10 bin kilometre kullandığında yaydığı karbondioksit miktarını bir dönümlük ağaçlık alan zehirli karbon gazını emerek yok eder. Amerika’nın Los Angeles kentinde yapılan bir araştırmada, asfalt yol ve binaların artışından havanın 14,5 derece ısındığı ve şehrin önemli yerlerine dikilen ağaçların oluşturduğu yeşillik alanlarla 12 derece serinlik olduğu tespit edilmiş.
OKUR MEKTUBU
NESLİ TÜKENEN HAYVANLARI DA DÜŞÜNÜN
Çevre-Yaşam köşesi yazarı Sayın Akansu, öncelikle sizi aydınlatıcı ve yönlendirici bilgiler paylaştığınız için teşekkür ederim. Televizyonlarda 14 Şubat Sevgililer Günü için bir sürü reklam görüyorum. Benim de aklıma Dünya Doğal Yaşamı Koruma Vakfı’nın sevgililer günü için düzenlediği nesli tükenme tehlikesi altında bulunan hayvanların korunması ve evlat edinilmesi kampanyası geldi. Kişiler bütçeye göre 110, 175, 330 TL bağışta bulunarak Saz Kedisi, Turna, Yunus Balığı, Deniz Kaplumbağası, Kutup Ayısı, Orangutan gibi nesli tehlike altında olan hayvanları evlat edinip sevgilisine sertifikasını hediye edebilir. Yapacakları tek şe internet üzerinden [email protected] adresi girerek bireysel bağışta bulunabilir ve sevgilinize bağış sertifikanızı hediye edebilirsin. İnsanların yol açtığı KÜRESEL ISINMA nedeniyle her yıl birçok hayvan ve bitki türü yok oluyor. Böylece hem sevgilisini mutlu etmiş olur hem de doğaya kalpten bir hediye verebilir. Okur diyor ki bölümünde yayınlamanızı rica edeceğim. Perihan SERT
