ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık ateşkese rağmen dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği hâlâ normale dönmedi. Küresel petrol arzının önemli bölümünün geçtiği bölgede geçişlerin sınırlı kalması, petrol fiyatları üzerinde baskı yaratırken enerji piyasalarında belirsizlik sürüyor. Washington ve Tahran yönetimlerinin karşılıklı suçlamaları, ateşkesin sahaya yansımadığı yönündeki endişeleri artırdı.
Gemi takip sistemlerinden elde edilen verilere göre, ateşkes ilanından sonra boğazdan geçen gemi sayısı oldukça düşük seviyede kaldı. Bu durum, küresel ticaret ve enerji arzı açısından risklerin devam ettiğini ortaya koydu.
Gemi geçişleri sembolik seviyeye düştü
Verilere göre ateşkes sonrası Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısı dramatik biçimde azaldı. Çarşamba günü yalnızca 5 gemi geçiş yaparken, Perşembe günü bu sayı 7’ye çıktı. Ancak bu rakamlar, kriz öncesindeki yoğunlukla karşılaştırıldığında oldukça düşük kaldı.
Savaş öncesinde günlük 120 ila 140 geminin geçtiği boğazda trafiğin sembolik seviyelere gerilemesi dikkat çekti. Uzmanlar, güvenlik endişeleri nedeniyle gemilerin bölgeye girişte temkinli davrandığını belirtiyor.
Analizlere göre ateşkes sürse bile gemi trafiği kapasitesinin kısa vadede günde 10-15 gemiyle sınırlı kalması bekleniyor. Bu durum küresel ticaret zincirinde aksama riskini beraberinde getiriyor.
Basra körfezi’nde yüzlerce gemi bekliyor
Denizcilik verileri, Basra Körfezi’nde ciddi bir birikme yaşandığını ortaya koydu. Lloyd’s List Intelligence verilerine göre 325’i tanker olmak üzere 600’den fazla gemi bölgede bekliyor.
Bu gemilerin önemli bölümünün ham petrol ve enerji ürünleri taşıdığı belirtilirken, geçişlerin sınırlı kalması küresel arz zincirini doğrudan etkiliyor. Bekleyen tanker sayısındaki artış, petrol piyasasında fiyat oynaklığını artıran başlıca faktörlerden biri olarak gösteriliyor.
ABD ve İran arasında karşılıklı suçlamalar
Ateşkese rağmen geçişlerin açılmaması, diplomatik gerilimi de yeniden tırmandırdı. ABD yönetimi, İran’ın ateşkes anlaşmasındaki “güvenli geçiş” maddesine uymadığını savundu. Washington, petrol tankerlerinin serbest geçişine izin verilmemesinin anlaşmaya aykırı olduğunu dile getirdi.
İran tarafı ise suçlamaları reddederek ABD’yi bölgedeki gelişmelerden sorumlu tuttu. Tahran yönetimi, İsrail’in bölgedeki saldırılarının sürdüğünü ve bu durumun ateşkes ortamını zayıflattığını öne sürdü.
Karşılıklı açıklamalar, jeopolitik risk algısının devam ettiğini ve Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin kısa sürede ortadan kalkmayabileceğini gösterdi.
Petrol fiyatları yeniden yükselişe geçti
Ateşkes sonrası kısa süreli düşüş yaşayan Brent petrol fiyatı, gemi trafiğinin normale dönmemesiyle yeniden yükselişe geçti. Cuma sabahı itibarıyla Brent petrolün varil fiyatının 96 doların üzerinde seyrettiği bildirildi.
Enerji piyasası uzmanları, boğazdaki belirsizliğin sürmesi halinde petrol fiyatlarında yeni artışların görülebileceğini belirtiyor. Özellikle tankerlerin geçiş yapamaması, küresel arzın daralmasına neden olabileceği için fiyatların yukarı yönlü baskı altında kalacağı ifade ediliyor.
Enerji şirketlerinden kritik açıklamalar
Bölgedeki enerji üreticileri de gelişmeleri yakından izliyor. Birleşik Arap Emirlikleri’nin devlet petrol şirketi yöneticileri, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin tam olarak açılmadığını ve gemilerin İran’ın kontrolüne bağlı şekilde ilerlediğini açıkladı.
Bu durumun küresel petrol sevkiyatını yavaşlattığı belirtilirken, enerji piyasasında belirsizliğin devam ettiği vurgulandı. Uzmanlara göre boğazdaki kısıtlı geçişler, tanker navlun fiyatlarının da yükselmesine neden olabilir.
Asya piyasaları temkinli iyimser
Petrol piyasasında belirsizlik sürerken Asya borsalarının haftanın son işlem gününe yükselişle başladığı görüldü. Diplomatik çözüm umutlarının etkisiyle Japonya, Güney Kore ve Hong Kong piyasalarında yüzde 1 ila 2 arasında artış yaşandı.
Ancak analistler, Hürmüz Boğazı’ndaki durumun kalıcı şekilde çözülmemesi halinde piyasalarda yeniden dalgalanma görülebileceği uyarısında bulunuyor.
