Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında artan gerilim, küresel petrol piyasalarını yeniden hareketlendirdi. Özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gelişmeler ve askeri tansiyonun yükselmesi, enerji fiyatlarında sert dalgalanmalara neden oldu.
Küresel piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı 98 doların üzerine çıkarken, ABD ham petrolü WTI ise 92 dolar seviyelerinde işlem görmeye başladı.
Uzmanlar, bölgede yaşanabilecek olası bir kriz derinleşmesinin enerji piyasalarında yeni fiyat şoklarını beraberinde getirebileceği uyarısında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı piyasaların odağında
Dünya petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı, son günlerde yeniden küresel piyasaların merkezine yerleşti. ABD ile İran arasında sürdürülen görüşmelerde boğazın yeniden güvenli şekilde açılması ve deniz trafiğinin normale dönmesi en önemli başlıklardan biri olarak öne çıkıyor.
Ancak İran’ın boğaz üzerindeki deniz trafiğinde daha fazla kontrol talep etmesi, Washington yönetimi ile Batılı ülkelerin sert tepkisine neden oluyor.
Uzmanlara göre boğazda yaşanabilecek en küçük aksama bile küresel enerji arzında ciddi risk oluşturuyor.
Görüşmeler sürüyor ancak belirsizlik devam ediyor
Marco Rubio, Hindistan’da yaptığı açıklamada tarafların müzakereleri sürdürdüğünü belirtti. Rubio, ilk taslak metin üzerindeki görüşmelerin devam ettiğini ve sürecin birkaç gün daha sürebileceğini ifade etti.
Öte yandan Donald Trump’ın yaptığı açıklamalar da piyasaların yönü üzerinde etkili oldu. Trump’ın görüşmelerin olumlu ilerlediğini söylemesine rağmen başarısızlık halinde yeni askeri hamleler konusunda uyarıda bulunması, petrol fiyatlarında yeniden yükselişi tetikledi.
Piyasalarda özellikle “ateşkes sağlanabilecek mi?” sorusu fiyatlamalarda belirleyici hale geldi.
Petrol piyasasında mayıs dalgalanması
Mart ve nisan aylarında yükseliş eğiliminde olan petrol fiyatları, mayıs ayında da sert hareketler yaşamayı sürdürüyor. Analistler, küresel stokların azalmasına rağmen Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin piyasaları daha kırılgan hale getirdiğini belirtiyor.
Özellikle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik belirsizliklerin ve ateşkes görüşmelerinin sonuçsuz kalma ihtimalinin yatırımcıları tedirgin ettiği ifade ediliyor.
Enerji uzmanları, mevcut kriz ortamının devam etmesi halinde petrol fiyatlarının kısa vadede 100 dolar seviyesini yeniden test edebileceğini öngörüyor.
İran ile ABD arasında kritik pazarlık
Kulislere yansıyan bilgilere göre taraflar arasında yaklaşık iki aylık geçici ateşkes seçeneği de masada bulunuyor. Görüşmeler kapsamında Washington yönetiminin bazı yaptırımları gevşetmesi, İran’ın ise Hürmüz Boğazı’ndaki geçişleri yeniden güvenli hale getirmesi tartışılıyor.
Ancak taraflar arasındaki en büyük anlaşmazlık başlıklarından biri İran’ın deniz trafiği üzerindeki kontrol talebi olarak gösteriliyor. ABD ve Avrupa ülkeleri bu talebin kabul edilmesinin bölgesel dengeleri değiştireceğini savunuyor.
