Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), boy ve kilo değerleri üzerinden hesaplanan vücut kütle indeksi sonuçlarını içeren kapsamlı sağlık araştırmasını kamuoyuyla paylaştı. Ortaya çıkan kronik hastalık, bağımlılık ve fiziksel aktivite verileri, Türkiye genelinde halk sağlığına yönelik tehditlerin giderek büyüdüğünü gözler önüne serdi.
Kadınlarda Obezite, Erkeklerde "Obez Öncesi" Riski Yüksek
Araştırma sonuçları, 15 yaş ve üzeri nüfusta obezite tehlikesinin yıllar içindeki tırmanışını net bir şekilde ortaya koydu. 2022 yılında yüzde 20,2 olarak kayıtlara geçen obez bireylerin oranı, 2025 yılı itibarıyla yüzde 21,8'e ulaştı. Cinsiyet kırılımları incelendiğinde ise şu çarpıcı sonuçlar elde edildi:
- Kadın nüfusunun yüzde 24,8'inin obez, yüzde 32,2'sinin ise obez öncesi (fazla kilolu) kategorisinde yer aldığı görüldü.
- Erkeklerde obezite oranı yüzde 18,7 olarak hesaplanırken, "obez öncesi" olarak adlandırılan sınırda bulunanların oranı yüzde 43,1 gibi yüksek bir seviyede gerçekleşti.
Toplumun Yüzde 86,6'sı Hareketsiz
Türk toplumunun en büyük sağlık problemlerinden biri olan hareketsizlik, 2025 yılında da ağırlığını korudu. Nüfusun yüzde 86,6'sının yeterli fiziksel aktivite yapmadığı hesaplandı. Fiziksel aktivite yapmayan erkeklerin oranı yüzde 85,3'ten yüzde 83,5'e; kadınlarda ise yüzde 92,7'den yüzde 89,7'ye gerilese de genel tablodaki radikal hareketsizlik durumunu değiştirmeye yetmedi.
Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) yetişkin bireyler için önerdiği "haftalık en az 150 dakika orta şiddette aerobik fiziksel aktivite" kriterini karşılayabilenlerin oranı ise erkeklerde yalnızca yüzde 4,1, kadınlarda ise yüzde 2,7 seviyesinde kaldı.
Kronik Sorunlarda Bel Ağrıları Zirvede
Fiziksel aktivite azlığı ve kilo artışı, beraberinde işlevsel zorlukları ve kronik hastalıkları da getirdi. Günlük yaşamda merdiven inip çıkmada zorluk yaşayanların oranı kadınlarda yüzde 8,3, erkeklerde yüzde 3,7 olurken; yürüme zorluğu kadınlarda yüzde 5,6, erkeklerde yüzde 2,8 olarak kayıtlara geçti.
15 yaş ve üzeri bireylerin son 12 ay içinde geçirdiği hastalıklar incelendiğinde, bel bölgesi problemleri yüzde 24,3 ile ilk sıradaki yerini korudu. Bel rahatsızlıklarını sırasıyla şu kronik sorunlar takip etti:
- Yüzde 16,9 ile hipertansiyon.
- Yüzde 16,7 ile boyun bölgesi problemleri.
- Yüzde 11,9 ile şeker hastalığı (diyabet).
- Yüzde 10,1 ile yüksek kan lipidleri.
Tütün ve Alkol Tüketimi Tırmanışta
Bağımlılık yaratan maddelerin kullanım oranlarındaki artış grafiği de dikkat çekti. 2022 yılında yüzde 28,3 olan her gün tütün mamulü kullanan 15 yaş ve üzeri bireylerin oranı, 2025'te yüzde 30,1'e çıktı. Bu oran erkeklerde yüzde 42,9 gibi yüksek bir seviyede seyrederken, kadınlarda yüzde 17,5 oldu. Hayatı boyunca hiç tütün kullanmamış ya da bırakmış olanların oranı ise yüzde 68'den yüzde 66,8'e geriledi.
Benzer şekilde, son 12 ay içinde alkol kullananların oranı da yüzde 12,1'den yüzde 12,6'ya yükseldi. Alkol tüketim oranı erkeklerde yüzde 18,7, kadınlarda yüzde 6,6 olarak belirlendi.
Çocuklarda En Yaygın Şikayet: Üst Solunum Yolu
TÜİK raporu, çocukların sağlık durumuna ilişkin verileri de paylaştı. Son 6 ay içinde çocuklarda en sık görülen hastalık türlerinde enfeksiyonlar başı çekti. 0-6 yaş grubundaki çocuklarda en yaygın sağlık sorunu yüzde 28,5 ile üst solunum yolu enfeksiyonu olurken, bunu yüzde 24 ile ishal takip etti. 7-14 yaş grubunda da ilk sırada yüzde 24,6 ile yine üst solunum yolu enfeksiyonu yer alırken, ikinci sırayı yüzde 16,4 ile ishal, üçüncü sırayı ise yüzde 8,2 ile ağız ve diş sağlığı problemleri aldı.
Kadınlarda Tarama Testi Bilinci Artıyor Ancak Yetersiz
TÜİK verilerindeki olumlu nadir gelişmelerden biri, kadınların önleyici sağlık taramalarına gösterdiği eğilimde yaşandı. 40 yaş ve üzeri kadınlarda son bir yıl içinde mamografi çektirenlerin oranı yüzde 10,8'den yüzde 16,7'ye yükseldi. Aynı şekilde 15 yaş ve üzeri kadınlarda son bir yıl içinde smear testi yaptıranların oranı da yüzde 7,2'den yüzde 11,8'e çıktı.
Ancak bu artışa rağmen genel tablo risk barındırmaya devam ediyor; zira Türkiye'de 40 yaş ve üzeri kadınların yüzde 42,4'ü hayatında hiç mamografi çektirmemişken, 15 yaş ve üzeri kadınların yüzde 59'u ise henüz hiç smear testi yaptırmadığını beyan etti.
