Efes Antik Kenti’nde yürütülen kazı ve restorasyon çalışmaları, tarihin tozlu sayfalarını gün ışığına çıkarmaya devam ediyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın öncülüğünde yürütülen projede, depremler, yangınlar ve doğal afetler sonucu yıkılan antik sütunlar, kaideler ve mimari parçalar için özel bir rehabilitasyon merkezi oluşturuldu. "Taş hastanesi" adı verilen bu bölümde, milim milim taranan taş bloklar, tıpkı bir hastanın ameliyat edilmesi gibi titiz bir süreçten geçiriliyor. Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Proje Koordinatörü Prof. Dr. Bahadır Duman’ın liderliğindeki uzman ekip, cansız varlıkların tarihsel hafızasını korumak için ileri teknoloji yöntemler kullanıyor.
2500 yıllık Stadyum Caddesi yeniden gün yüzüne çıkıyor
Antik dönemin en işlek güzergahlarından biri olan ve yaklaşık 2500 yıl boyunca aktif kullanılan Stadyum Caddesi, restorasyon çalışmalarının odak noktasını oluşturuyor. Geçmişte Efeslilerin yıkılan parçaları bazen kaideleri başlık yaparak, bazen de sütunları ters çevirerek onardığı caddede, bugünün uzmanları minimum müdahale ilkesiyle hareket ediyor. Cadde üzerinde tespit edilen 130’a yakın sütun ve kaidenin yüzde 60’ının restorasyonu tamamlanmış durumda. Taşların üzerine işlenen Latince ve Grekçe yazıtların Türkçe ve İngilizce çevirileri de yapılarak, ziyaretçilerin antik çağın sosyal ve siyasi yapısını daha iyi kavraması hedefleniyor.
Bilimsel titizlikle yürütülen belgeleme ve konservasyon süreci
Taş hastanesindeki süreç, her bir parçanın en ince ayrıntısına kadar taranması ve dijital ortamda çizimlerinin yapılmasıyla başlıyor. Belgeleme işleminin ardından restoratörler, jeologlar, mimar ve mühendislerden oluşan yaklaşık 250 kişilik dev ekip, mekanik ve kimyasal temizlik aşamasına geçiyor. Parçalanmış bloklar, aslına uygun malzemelerle sağlamlaştırılarak birleştiriliyor. Bu disiplinlerarası çalışma, Efes’in mimari bütünlüğünü bozmadan, antik kentin özgün dokusunu koruyan bir mühendislik harikasına dönüşüyor.
Efes’te ziyaretçileri yepyeni bir gezi rotası bekliyor
Restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte Efes’e gelen turistler, daha önce görmedikleri tamamen yeni bir güzergahla karşılaşacak. Stadyum Caddesi ile başlayan bu dönüşüm, antik tiyatro ve Liman Caddesi’ne kadar uzanacak. Yıl sonuna kadar bitirilmesi hedeflenen bu çalışmalarla, Efes’in "Küçük Asya’nın başkenti" unvanı pekiştirilecek. Ziyaretçiler, Roma hamamlarından liman kapılarına kadar geniş bir alanda yapılan anastilosis bazlı restorasyon sayesinde, antik kentin ihtişamını çok daha net bir şekilde gözlemleyebilecek.
Liman Caddesi’nin kapıları geleceğe açılıyor
Projenin bir sonraki kritik aşaması, antik kentin denize açılan kapısı olan Liman Caddesi olacak. Cadde zeminindeki kaplamaların ve sütunların onarımı sürerken, Orta Liman Kapısı için de koruma kurullarından gerekli izinler alındı. Bu bölgede yapılacak çalışmalarla Efes’in denizle olan tarihsel bağlantısı daha görünür kılınacak. Prof. Dr. Bahadır Duman’ın vurguladığı üzere, ziyaretçiler Efes’e daha önce defalarca gelmiş olsalar bile, bu restorasyonlar sayesinde kentin daha önce keşfedilmemiş hikayelerine ve mimari zenginliklerine tanıklık edecekler.
