ABD ile İran arasında varılan geçici ateşkesin ardından küresel enerji ve ticaretin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği yeniden başladı. İki haftalık ateşkes anlaşmasının devreye girmesiyle birlikte bölgedeki gerilim kısmen azalırken, sabah saatlerinden itibaren boğazdan ilk yük gemilerinin geçtiği bildirildi. Gelişme, özellikle petrol sevkiyatı, küresel ticaret ve enerji piyasaları açısından dikkatle takip ediliyor.
Ateşkes sonrası ilk hareketlilik kaydedildi
ABD Başkanı Donald Trump’ın, Hürmüz Boğazı’nın tamamen açılması şartıyla duyurduğu iki haftalık geçici ateşkesin yürürlüğe girmesinin ardından bölgedeki gemi trafiğinde ilk hareketler görüldü. Anlık gemi takip sistemlerinin verilerine göre, sabah saatlerinden itibaren boğazdan geçiş yapan ticari gemiler kaydedilmeye başlandı.
Deniz trafiğini izleyen platformların verileri, uzun süredir gerilim nedeniyle sınırlanan geçişlerin yeniden normale dönmeye başladığını ortaya koydu. Bu gelişme, özellikle küresel petrol taşımacılığı açısından kritik öneme sahip olan geçiş hattında risklerin geçici de olsa azaldığı şeklinde yorumlandı.
İlk geçen gemiler belli oldu
Verilere göre Liberya bayraklı Daytona Beach adlı yük gemisi Türkiye saatiyle 08.28’de İran’ın Bender Abbas Limanı’ndan ayrıldı. Gemi, yaklaşık bir buçuk saatlik ilerlemenin ardından saat 09.59 itibarıyla Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yaptı. Boğazı geçen geminin şu anda Umman Körfezi’nde ilerlediği ve varış noktası olarak Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki Füceyre Limanı’nın göründüğü bildirildi.
Bu geçişin ardından ikinci hareketlilik ise Yunan sahipli NJ Earth isimli yük gemisinde kaydedildi. Söz konusu geminin saat 11.44 itibarıyla boğazdan geçiş yaptığı aktarıldı. Böylece ateşkes sonrası gemi geçişleri fiilen başlamış oldu.
Küresel enerji hattı yeniden açılıyor
Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyor. Bu nedenle boğazda yaşanan her gerilim, doğrudan petrol fiyatları ve enerji güvenliği üzerinde etkili oluyor. Son haftalarda bölgede yaşanan askeri hareketlilik nedeniyle bazı tankerler rotalarını değiştirmiş, sigorta maliyetleri yükselmiş ve geçişler yavaşlamıştı.
Ateşkesle birlikte boğazdan ilk gemilerin geçmesi, enerji piyasalarında risk algısının geçici olarak azalmasına neden oldu. Uzmanlar, geçişlerin artması halinde küresel petrol arzı üzerindeki baskının hafifleyebileceğini belirtiyor. Ancak ateşkesin geçici olması nedeniyle piyasalardaki temkinli bekleyiş sürüyor.
Ateşkesin şartları dikkat çekti
ABD ile İran arasında sağlanan geçici ateşkesin en önemli şartlarından biri Hürmüz Boğazı’nın tamamen açık tutulması oldu. ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin 8 Nisan saat 01.30 itibarıyla yürürlüğe girdiğini duyurdu. Trump, İran’dan 10 maddelik bir teklif aldıklarını ve bunun müzakereler için uygulanabilir bir temel oluşturduğunu ifade etti.
Trump ayrıca, iki haftalık süreçte diplomatik görüşmelerin hızlandırılacağını ve kalıcı bir anlaşma için temasların sürdürüleceğini belirtti. Açıklamada, ateşkes süresince boğazdaki ticari geçişlerin kesintisiz devam etmesinin kritik olduğu vurgulandı.
İran’dan müzakere mesajı
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi de yaptığı açıklamada, ülkenin savaş sürecinde hedeflerine ulaştığını öne sürdü. Açıklamada, nihai müzakerelerin Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılmasının planlandığı ve görüşmelerin en fazla 15 gün içinde sonuçlandırılmasının hedeflendiği belirtildi.
Bu açıklama, ABD-İran gerilimi sonrası diplomatik sürecin hızlanabileceğine işaret etti. Ancak bölgede askeri hareketliliğin tamamen sona ermemesi nedeniyle gelişmeler yakından izleniyor.
