Çalışma hayatında güvenlik standartlarını yükseltmeyi hedefleyen hükümet, Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından belirlenen standartlar çerçevesinde yeni bir düzenlemeye imza attı. Yayımlanan son tebliğ ile birlikte, özellikle enerji, otomotiv, inşaat ve maden gibi "tehlikeli" ve "çok tehlikeli" sınıfa giren 40 farklı meslek dalında sertifikasız dönem sona eriyor.
İş sağlığı ve güvenliğini odağına alan bu adım, sadece işçilerin yetkinliğini tescillemekle kalmayacak, aynı zamanda iş kazalarının asgari düzeye indirilmesini hedefleyecek. Kararın yürürlüğe girmesiyle birlikte, listede yer alan meslekleri icra eden ancak belgesi bulunmayan çalışanlara 12 aylık bir uyum süreci tanındı. Bu sürenin sonunda geçerli bir belgeye sahip olmayanların çalıştırılması kanunen mümkün olmayacak.
Enerji ve otomotiv sektörleri listenin başında yer alıyor
Yeni düzenlemeden en çok etkilenen sektörlerin başında enerji ve otomotiv geliyor. Özellikle yenilenebilir enerji alanındaki büyüme ile paralel olarak; fotovoltaik güç sistemleri personeli, rüzgar güç sistemi personeli ve biyogaz sistemleri personeli gibi teknik uzmanlık gerektiren alanlarda seviye 4 ve seviye 5 yeterlilikleri zorunlu kılındı.
Otomotiv dünyasındaki teknolojik dönüşüm de tebliğde kendine geniş yer buldu. Geleceğin teknolojisi olarak görülen batarya elektrikli araç bakım onarımcısı ve hibrit araç bakım onarımcısı gibi kritik pozisyonlar için mesleki yeterlilik belgesi alma şartı getirildi. Ayrıca, elektrikli araç montaj elemanları için de farklı seviyelerde (seviye 3 ve 4) belgelendirme süreci zorunlu tutuluyor.
İnşaat ve maden işçileri için kritik uyarı
Ağır iş kollarından biri olan inşaat sektöründe, beton pompa operatörü, ekskavatör operatörü ve mobil vinç operatörü gibi iş makinelerini kullanan personelin tamamı belge kapsamına alındı. Madencilik sektöründe ise yer altı ve yer üstü çalışmalarında hayati önem taşıyan nezaretçi ve tahlisiyeci (kurtarmacı) kadroları ile mermer ve doğaltaş imalatçıları için yeterlilik şartı getirildi.
Listenin geri kalanında ise çevre sağlığını ilgilendiren tehlikeli madde taşımacılığı şoförleri, atık koordinatörleri ve tehlikeli atık toplayıcıları gibi toplum sağlığı açısından kritik öneme sahip meslek grupları bulunuyor.
Kimler bu zorunluluktan muaf tutulacak?
Bakanlık, mesleki eğitimini halihazırda tamamlamış olan kişiler için bazı muafiyetler tanıdı. Buna göre; 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında ustalık belgesine sahip olanlar ile Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı meslek lisesi veya üniversitelerin ilgili bölümlerinden mezun olanlar, diplomalarıyla bu zorunluluktan muaf olabilecekler.
Ayrıca, belirlenen tarihlerden önce MEB onaylı sertifika programlarını tamamlayan ve bu alanlarda aktif olarak çalışanlar da muafiyet kapsamında değerlendirilecek. Ancak bu kişilerin, diplomalarında veya belgelerinde yer alan uzmanlık alanları dışında çalışmaları durumunda MYK belgesi almaları gerekecek.
İşverenleri bekleyen yaptırımlar ve süreç yönetimi
Tebliğde sadece çalışanların sorumlulukları değil, işverenlerin yükümlülükleri de net bir şekilde çizildi. Belirlenen 12 aylık sürenin sonunda, belgesiz personel çalıştıran işveren veya işveren vekilleri hakkında 5544 sayılı Kanun kapsamında idari yaptırımlar uygulanacak.
Sürecin yürütülmesinden bizzat Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı sorumlu olacak. Mesleki yeterlilik sınavlarına girecek olan adayların sınav ücretlerinin, devlet teşvikleri kapsamında belirli şartlar dahilinde karşılanmaya devam etmesi bekleniyor.
