Bakü Avrasiya Üniversitesi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Kazak Ulusal Kızlar Pedagoji Üniversitesi ve Komrat Devlet Üniversitesi tarafından ortaklaşa düzenlenen ‘XIII. HALKLARARASI TÜRK DÜNNESİ AARAŞTIRMALARI SİMPOZİUMU’ başlıklı uluslararası sempozyum, Türk Dünyasından gelen akademisyenlerin geniş katılımıyla Moldova’da Gagauz Özerk Yeri’ndeki Komrat Devlet Üniversitesi ile Gagauziya M. V. Maruneviç Adına Bilim-Aaraştırmaa Merkezinde gerçekleştirildi. Sempozyumun Başkanı Niğde Üniversitesinden Prof. Hikmet Koraş ile Komrat’taki Gagavuz Araştırma Merkezi Müdiresi İrina Konstantinova’yı gerçekten tebrik etmek gerekir. Hem diplomatik temsil açısından hem de akademik kalite açısından üst düzeyde bir sempozyum oldu. Gagauz soydaşlarımız sempozyuma coşkuyla destek verdiler. Diplomatik olarak Türkiye’nin Moldova Büyükelçisi Uygar Mustafa Sertel ile Komrat Başkonsolosumuz Eda Güç Hanımefendi açılışa katıldılar. Komrat Devlet Üniversitesi Rektörü Sergei Zaharia sempozyuma büyük destek verdi. Sempozyumu düzenleyen diğer üniversiteler ya rektör ya da rektör yardımcısı ( Kazak Ulusal Kızlar Pedagoji Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Aktolkyn Kulsarıyeva; Bakü Avrasiya Üniversitesi ise Rektör Yardımcıları Dr. Gulzar İbrahimova ve Dr. Rzayeva Sevda tarafından temsil edildi) düzeyinde temsil edildiler. Sempozyumun üst çatısının oluşturulmasında emeği olan Selçuk Üniversitesinden Prof. Necmi Uyanık’a da ayrıca teşekkür etmek gerekir.
Açılışta Gagauziya Moldova Kültür Bakanlığı Genel Sekreteri tarafından Türkçe harika bir konuşma yapıldı. Hakkını teslim etmek gerekir ki, sempozyumun en önemli figürü, baskılara rağmen, İrina Konstantinova Hanım ile rektör Sergei Zaharia Bey idi. Gagauz akademisyenlerden Stefan Bulgar, Çabatay, Mariya Kapuçu ve Aleksandıra Kristina ile tanıştıldı. Komrat, üniversitesiyle orta halli güzel bir şehirdir. Burada bulunan Gagauziya Ortodoks Kilisesi bir piskoposluk merkezi olup Moskova Ortodoks Kilisesine bağlıdır. Bu sempozyum vesilesiyle Bender kalesi ve Dinyester nehrinden geçirilerek ulaşılabilen Transdinyester Cumhuriyetinin başkenti olan Tıraspol kentlerini ziyaret etme imkanımız da oldu. Bender kalesi gayet güzel restore edilmiştir ve turizme kazandırılmıştır. Kale içinde yer alan müzede Kanuni Sultan Süleyman ile Mimar Sinan’a ve Osmanlı ordusuna ait eserler ile Bender’de beş yıl kadar yaşan İsveç kralı Demirbaş Şarl’a (XII. Charles veya Karl, ) ait eşyalar sergilenmektedir. Bender kalesinin orijinal kitabesi yerinde değildir. Onun yerine bir replikası kapı girişinin sağ tarafındaki duvara yerleştirilmiştir. Dinyester nehri hala stratejik önemini koruduğundan dolayı burada nehrin her iki yakasında Rus ve Moldova askerlerinin tarafından kontrol edilmektedir. Zira Odessa ve Tırespol şehirleriyle demiryolu ve karayolu bağlantısı Dinyester nehri üzerinde bulunan demiryolu köprüsü ile karayolu köprüsü ile sağlanmaktadır. Transdinyester Cumhuriyetinin başkenti olan Tıraspol kentine giriş çıkış da kimlik kartı veya pasaport ile mümkün olmaktadır.
Kişinev’de (Gagauzlar arasındaki yaygın kullanımı: Kişinof) Gagauz halkının büyük lideri Mihail Çakir’in (27.1.1861-8.9.1938) mezarı ziyaret edilmiştir. Onun mezartaşında, Türkçe olarak, ‘Gagauz halkının aydınnadıcısı yeni ruh lideri Mihail Çakir’ yazmaktadır ve taştan bir büstü bulunmaktadır. Bu satırlar mezartaşına hem Rumence (Latin alfabesi ile) hem de Kril alfabesi ile de yazılmıştır. Onun Gagauz, Mustafa Atatürk ile olan ilişkileri üzerinde de durulmuştur. Eski Gagavuzya Kültür ve Eğitim İşleri Bakanı Mariya Vasilyevna Maruneviç (25 Ekim 1937 - 15 Şubat 2004) adına Komrat’ta bir akademik araştırma merkezi açılması hem Gagauzların geleceği hem de Türk Dünyası araştırmaları açısından isabetli olmuştur. Sunulan tebliğler gayet ilmi olup, tebliğler sempozyum kitabında sempozyum metni olarak yayınlanacaktır. Gaguz Türklerini, Türk Dünyası içinde aktif bir yere koymak Türk Dünyasının geleceği açısından da önem taşır.
