Taşınmaz alım-satım işlemlerinde yeni dönem başlıyor. Ticaret Bakanlığı tarafından geliştirilen Güvenli Ödeme Sistemi, teknik hazırlıkların tamamlanabilmesi için 1 Ekim’e ertelendi. Sistem, tapu işlemlerinde satış bedelinin güvenli ve eş zamanlı biçimde el değiştirmesini sağlayacak.
Yeni uygulamayla birlikte alıcı tarafından ödenen tutar, tapuda devir işlemi tamamlanmadan satıcının hesabına aktarılmayacak. Böylece hem alıcı hem de satıcı açısından dolandırıcılık, sahtecilik, hırsızlık ve ödeme ihtilafı gibi risklerin azaltılması hedefleniyor.
Uygulama 1 Ekim’e ertelendi
Taşınmaz satışlarında güvenli ödeme altyapısının 1 Temmuz’da zorunlu olarak devreye alınması planlanıyordu. Ancak Ticaret Bakanlığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve ilgili paydaşlarla yürütülen teknik süreçlerin tamamlanabilmesi amacıyla uygulama tarihini 1 Ekim’e erteledi.
Erteleme kararı, sistemin bankalar, tapu müdürlükleri ve dijital başvuru kanallarıyla uyumlu şekilde çalışabilmesi için alındı. Yeni takvime göre Güvenli Ödeme Sistemi, 1 Ekim’den itibaren taşınmaz alım-satım işlemlerinde zorunlu hale gelecek.
Satış bedeli tapu devriyle eş zamanlı aktarılacak
Güvenli Ödeme Sistemi’nin temel amacı, taşınmaz satış bedelinin güvenli bir hesapta tutulması ve tapu devri tamamlandıktan sonra satıcıya aktarılması olacak. Alıcı, satış bedelini belirlenen bankalar üzerinden sisteme yatıracak. Bu tutar, tapu işlemi sonuçlanana kadar bloke hesapta bekleyecek.
Tapu dairesinde devir işlemi tamamlandığında sistem devreye girecek ve ödeme satıcının hesabına aktarılacak. Böylece taşınmaz mülkiyeti ile satış bedeli aynı anda el değiştirmiş olacak.
Bu uygulama, özellikle yüksek tutarlı taşınmaz satışlarında tarafların yaşadığı güven sorununu azaltmayı amaçlıyor.
Elden ödeme riski azaltılacak
Türkiye’de taşınmaz satışlarında bedelin çoğu zaman elden ya da taraflar arasında doğrudan transferle ödenmesi, zaman zaman ciddi sorunlara yol açabiliyor. Alıcının ödeme yaptığını, satıcının ise tapu devrini tamamladığını güvence altına alan bir mekanizma bulunmadığında ihtilaf riski artıyor.
Ayrıca yüksek miktarda nakit taşınması, hırsızlık ve gasp gibi güvenlik risklerini de beraberinde getiriyor. Güvenli Ödeme Sistemi, satış bedelinin bankacılık sistemi içinde kayıtlı ve kontrollü şekilde aktarılmasını sağlayarak bu riskleri azaltacak.
Sistemin bir diğer hedefi de taşınmaz ticaretinde kayıt dışılıkla mücadele olacak. Para transferinin resmi sistem üzerinden yapılması, işlemlerin izlenebilirliğini artıracak.
Başvuru e-Devlet üzerinden yapılacak
Yeni sistemde alıcı ve satıcı, belirlenen bankalar üzerinden işlem başlatacak. Satış bedeli güvenli ödeme hesabında bloke edilecek. Taraflar, kendilerine verilen referans numarasıyla e-Devlet üzerinden başvuru yaparak tapu sürecini başlatacak.
Tapu dairesinde işlem tamamlandıktan sonra ödeme, sistem üzerinden satıcının hesabına aktarılacak. Satış işlemi herhangi bir nedenle gerçekleşmezse para güvenli hesapta kalacak ve ilgili tarafa iade edilecek.
Bu yapı sayesinde hem tapu devri hem de ödeme süreci aynı çatı altında takip edilebilecek.
İşlem gerçekleşmezse para iade edilecek
Güvenli Ödeme Sistemi’nde satış sürecinin olumsuz sonuçlanması halinde alıcının yatırdığı para satıcıya aktarılmayacak. Tapu devri tamamlanmadığı sürece satış bedeli güvenli hesapta bekletilecek.
İşlemin iptal edilmesi ya da gerçekleşmemesi durumunda ödeme, ilgili tarafa iade edilecek. Böylece alıcının ödeme yapmasına rağmen tapu devrini alamaması ya da satıcının tapuyu devredip parasını alamaması gibi riskler ortadan kaldırılacak.
Bu yönüyle sistem, taşınmaz alım-satımında taraflar arasında güvenli bir köprü işlevi görecek.
Gerçek ve tüzel kişileri kapsayacak
Güvenli Ödeme Sistemi yalnızca bireysel alıcı ve satıcıları kapsamayacak. Uygulama, taşınmaz mülkiyetini devreden gayrimenkul sahibi ile taşınmazı satın alan tarafı kapsayacak şekilde düzenlenecek.
Bu kapsamda gerçek kişilerle birlikte şirketler ve benzeri tüzel kişiler tarafından yapılan taşınmaz alım-satım işlemleri de sistem içinde yer alacak.
Böylece hem bireysel konut satışlarında hem de ticari taşınmaz işlemlerinde güvenli ödeme altyapısı kullanılacak.
Sistem kullanım bedeli alınacak
Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden yapılan her işlem için kullanım bedeli alınacak. Bu bedel, satıcıya aktarılacak taşınmaz satış tutarından mahsup edilecek.
Uygulama bedelinin işlem güvenliği karşılığında alınacağı belirtilirken, tarafların ödeme ve tapu sürecini resmi kanallar üzerinden tamamlaması sağlanacak.
Sistemin devreye girmesiyle birlikte taşınmaz satışlarında daha şeffaf, izlenebilir ve güvenli bir ödeme düzeninin oluşması bekleniyor.
Emlakçılar yönlendirici rol üstlenecek
Güvenli ödeme süreci esas olarak bankalar ve tapu işlemleri üzerinden yürütülecek. Emlakçılar ise bu süreçte aracı ve yönlendirici konumda olacak.
Emlak danışmanları, alıcı ve satıcıyı sistemin işleyişi konusunda bilgilendirebilecek, referans numarası ve başvuru adımlarında taraflara destek verebilecek. Ancak ödeme aktarımı ve tapu onayı doğrudan sistem üzerinden ilerleyecek.
Yeni uygulamayla taşınmaz ticaretinde hem vatandaşların hem de sektör temsilcilerinin daha güvenli bir işlem sürecine dahil edilmesi hedefleniyor.
