Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) İstanbul İl Müdürlüğü, kayıt dışı istihdama karşı dikkat çeken bir uyarıda bulundu. Yapılan açıklamada, sigortasız çalışmanın yalnızca çalışanları değil, işverenleri de ciddi hukuki ve mali yaptırımlarla karşı karşıya bıraktığı belirtildi.
SGK, sigortalı çalışmanın anayasal bir hak ve aynı zamanda yasal zorunluluk olduğunun altını çizerken, çalışanların bu haktan kendi istekleriyle vazgeçemeyeceğini vurguladı. Açıklamada, kayıt dışı istihdamın uzun vadede hem sosyal güvenlik sistemine hem de çalışanların geleceğine büyük zarar verdiği ifade edildi.
“Sigortalı çalışma anayasal bir hak”
SGK İstanbul İl Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, çalışanların sigortalı şekilde istihdam edilmesinin temel bir hak olduğu belirtildi. Kurum, işverenlerin sigortasız personel çalıştıramayacağını açık şekilde ifade ederken, çalışanların da “isteğimle sigortasız çalışıyorum” şeklindeki taleplerinin hukuken geçerli olmadığını duyurdu. Açıklamada, sosyal güvenlik sisteminin yalnızca bugünü değil, çalışanların geleceğini de güvence altına aldığına dikkat çekildi.
“Bu haktan feragat edilemez”
SGK’nın açıklamasında en dikkat çeken başlıklardan biri ise çalışanların sigorta hakkından vazgeçemeyeceğine ilişkin vurgu oldu. Kurum, bazı çalışanların daha yüksek maaş almak ya da farklı nedenlerle sigortasız çalışmayı talep ettiğini ancak bunun hukuken mümkün olmadığını belirtti. İşverenlerin bu talepleri kabul etmesinin “iyi niyetli bir esneklik” gibi görülse bile ciddi sonuçlar doğurabileceği ifade edildi. SGK’ya göre kayıt dışı istihdam, ilerleyen süreçte hem çalışan hem de işveren açısından büyük mağduriyetlere yol açabiliyor.
Emeklilik hakkı tehlikeye giriyor
İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürü Harun Sertbaş, kayıt dışı çalışmanın çalışanlar açısından oluşturduğu risklere dikkat çekti. Sertbaş, sigortasız çalışan kişilerin en büyük kaybının emeklilik hakkı olduğunu ifade etti. Sigorta primi yatırılmayan sürelerin emeklilik hesabına dahil edilmediğini belirten Sertbaş, uzun yıllar çalışan birçok kişinin ilerleyen yaşlarda emekli olamadığına dikkat çekti.
Uzmanlar, özellikle genç çalışanların kayıt dışı çalışmanın uzun vadeli sonuçlarını çoğu zaman fark etmediğini vurguluyor.
İşsizlik maaşı ve malullük aylığı alınamıyor
SGK’nın açıklamasında yalnızca emeklilik değil, diğer sosyal haklarla ilgili kayıplara da dikkat çekildi. Sigortasız çalışan kişilerin işsiz kalmaları halinde işsizlik maaşı alamayacağı belirtilirken, iş kazası veya sağlık sorunları nedeniyle çalışamaz hale gelen kişilerin de malullük aylığı hakkından yararlanamayacağı ifade edildi. Ayrıca çalışan kişinin vefatı durumunda ailesinin sosyal güvence desteğinden mahrum kalabileceği vurgulandı. Kurum, sosyal güvenlik sisteminin yalnızca bireyi değil, aileyi de koruyan bir yapı olduğunun altını çizdi.
İşverenler için de ağır sonuçlar var
Kayıt dışı istihdamın işverenler açısından doğuracağı sonuçlara da geniş yer verildi. Sigortasız işçi çalıştıran işverenlerin ciddi para cezalarıyla karşı karşıya kalabileceği belirtilirken, aynı zamanda bazı vergi avantajlarını da kaybedebileceği ifade edildi.
İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürü Harun Sertbaş, sigortasız çalışma nedeniyle işverenlerin gider gösterme imkanlarını da kaybedebileceğini söyledi. Uzmanlar, kayıt dışı çalıştırmanın kısa vadede maliyet avantajı gibi görünse de uzun vadede çok daha büyük hukuki ve ekonomik riskler oluşturduğunu belirtiyor.
Kayıt dışı istihdamla mücadele sürüyor
SGK’nın son yıllarda kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında denetimlerini artırdığı biliniyor. Özellikle yüksek riskli sektörlerde yapılan incelemelerde sigortasız işçi çalıştıran işletmelere yönelik ciddi yaptırımlar uygulanıyor. Tekstil, inşaat, hizmet ve küçük ölçekli üretim alanlarının kayıt dışı istihdamın en yoğun görüldüğü sektörler arasında yer aldığı ifade ediliyor.
Yetkililer, çalışanların işe giriş bildirgelerini mutlaka kontrol etmeleri gerektiğini ve sigorta durumlarını e-Devlet üzerinden düzenli olarak takip etmelerinin önem taşıdığını vurguluyor.
