ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında ülkenin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından, İran’da yeni liderlik süreci hızla sonuçlandı. İran’ın karar alma organlarından Uzmanlar Meclisi, yeni dini lider olarak Hamaney’in oğlu Mücteba Hamaney’i seçti.
Uzmanlara göre bu tercih, yalnızca bir lider değişimi değil; aynı zamanda İran’ın mevcut sert siyasi çizgisini sürdüreceğinin güçlü bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlara göre Washington’a güçlü mesaj
Ortadoğu siyaseti üzerine çalışan uzmanlar, Mücteba Hamaney’in liderliğe gelmesinin özellikle ABD’ye yönelik siyasi bir mesaj taşıdığı görüşünde.
Ortadoğu Enstitüsü’nde kıdemli araştırmacı olan Alex Vatanka, İran’ın yeni liderinin göreve gelmesiyle birlikte mevcut politikaların değişmeyeceğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
“Bu ölçekte bir operasyon düzenlemek, bu kadar büyük risk almak ve sonunda 86 yaşındaki bir lideri öldürmek ama yerine çok daha sert görüşlere sahip oğlunun gelmesini sağlamak ABD için büyük bir utanç.”
Vatanka’ya göre Mücteba Hamaney’in liderliğe gelmesi, İran’ın aynı taktikleri sürdürmeye devam edeceği anlamına geliyor.
“Dünya babasının dönemini özleyecek”
Tahran’a yakın bir bölgesel yetkili de Reuters’a yaptığı değerlendirmede Mücteba Hamaney’in çok daha sert bir liderlik sergileyebileceğini öne sürdü.
Yetkili, “Dünya babasının dönemini özleyecek. Mücteba’nın demir yumruk göstermesi kaçınılmaz. Savaş sona erse bile içeride ciddi bir baskı dönemi başlayabilir” ifadelerini kullandı.
Analistlere göre yeni liderin iktidarını sağlamlaştırmak için devlet içindeki güvenlik mekanizmalarını daha da güçlendirmesi ve muhalefete karşı sert önlemler alması bekleniyor.
Aile kayıpları gerilimi artırabilir
Reuters’ın aktardığı değerlendirmelere göre Mücteba Hamaney’in ABD ve İsrail saldırılarında eşini, annesini, babasını ve bazı aile üyelerini kaybetmesi, liderin politikalarında daha sert bir çizgiye yönelmesine neden olabilir.
Uzmanlar bu durumun İran’ın dış politikada daha agresif bir tutum benimsemesine yol açabileceğini belirtiyor.
Reformistlere karşı sert tutum
56 yaşındaki Mücteba Hamaney uzun süredir İran’daki reformist siyasi hareketlere karşı sert tutumuyla biliniyor. Batı ile diyalog kurulmasını savunan reformist gruplara mesafeli olduğu belirtilen yeni liderin, İran’ın güçlü askeri yapılarından Devrim Muhafızları ile yakın ilişkilere sahip olduğu ifade ediliyor.
Bu bağların, yeni liderin ülkenin güvenlik ve ekonomi üzerindeki güçlü kurumlarıyla hızlı şekilde kontrol sağlamasına yardımcı olabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar: Uzlaşma ihtimali zayıf
Ortadoğu Enstitüsü’nden Paul Salem, Mücteba Hamaney’in ABD ile diplomatik uzlaşmaya açık bir lider olmayabileceğini söyledi.
Salem, “Şu anda ortaya çıkan liderlik profilinde Batı ile hızlı bir uzlaşma beklemek gerçekçi görünmüyor. İran çok zor bir dönemde çok sert bir karar aldı” değerlendirmesinde bulundu.
Eski ABD diplomatı ve İran uzmanı Alan Eyre ise Mücteba Hamaney’in Devrim Muhafızları tarafından desteklenen bir isim olduğunu belirterek, yeni dönemde İran’ın daha sert ve daha intikamcı bir politika izleyebileceği yorumunu yaptı.
