9 EYLÜL TV’de moderatörlüğünü gazeteci Zafer Ertem’in yaptığı ‘Spor Servisi’ programının bu haftaki konukları İzmir’in popüler iki eski hakemi FİFA kokartlı Hasan Ceylan ile yine eski Süper Lig hakemi Çetin Sarıgül ve Spor Yazarı Muhittin Akbel oldu. Ceylan ve Sarıgül Avrupa'da derbi yöneten, uluslararası organizasyonlarda görev alan hakemlerimizin kendi ülkelerinde yeterince destek bulamamalarını etkisiz, yanlı karar mekanizmalarına bağladı ve ‘liyakat yerine ilişkilerin belirleyici olduğunun altını çizip ’Bu sorun ağır aksak yol alan sistemi bile çalışmaz hale getiriyor’’ifadesini kullandılar. Spor Yazarı Muhittin Akbel ise, ‘’Türk hakemliği bilgi, tecrübe aktarımındaki eksiklik nedeniyle güç kaybı yaşıyor. Atamalarda, tercihlerde kıskançlık faktörü hakemliğimizi kemiriyor’’dedi.
ENGELİMİZ KENDİMİZİZ
Türk futbolunun artık aynaya bakma zamanının geldiğini söyleyerek söze başlayan hakem Hasan Ceylan, ‘’Dünya Kupası bileti hem ülke, hem hakem, hem de futbolcu olarak tesadüfle alınmıyor. Bu kupaya hakem göndermek sadece bireysel başarıyla değil eğitim, güven, liyakat ve kurumsal vizyonla mümkün olur. Bize hep seminerlerde sorarlar ‘Türk hakemi niye uluslararası arenada boy göstermez’ diye. Size mini bir fıkrayla ahvalimizi anlatayım. Hikaye bu ya, ‘cehennemde 10 tane kazan varmış, her bir kazanın başında bir zebani dururmuş ve kaynayan kazandan yukarıya çıkmaya çalışanların kafalarına tokmakla vururmuş. Bir kazanın başında ise hiç kimse yokmuş. Cehennemi gezen biri merak etmiş demiş ki, "Burada niye kimse yok?" Zebani cevap vermiş "Orası Türkiye," demiş, ‘Yukarı çıkmaya çalışanları alttan aşağıya çekiyorlar, vurmaya gerek yok.’ İşte durum budur. Bizden birisi zirveye yol aldığında akranları, o arkadaşı ayağından aşağıya çeker. Bizim engelimiz biziz artık kabul edelim’’dedi.
TÜRKİYE’DE TU-KAKA, GÜRCİSTAN’DA BAŞ TACI
Spor yazarı Muhittin Akbel’in, ‘’Örneğin Cüneyt Çakır hocamız, iki Dünya Kupası'nda toplam 6 maçta görev yapmış ki ikisi yarı final maçı. Böylesine başarılı bir hakemimizi biz sahiplenemedik, Bugün Cüneyt Çakır, 2026 Dünya Kupası hakemlerinin eğitmeni ve yöneticisi. 2023'ten beri Gürcistan MHK Başkanı. Oradaki hakemler gelişim kaydediyor bizimkiler dip yapıyor’’ hatırlatmasına da Çetin Sarıgül’ün yanıtı şöyle: ‘’Cüneyt Çakır hocamız 2014 ve 2018’e katıldı 2022’ye de gidecekti. Ama MHK başkanı tarafından sistem dışı bırakıldı. Tam gitme aşamasında hakemliği bitirildi. Sebebini hala kimse bilmiyor. Gürcistan'da uzun yıllardır Merkez Hakem Kurulu başkanlığı yapıyor. Sadece o değil VAR sorumlusu Alper Ulusoy, yardımcı hakem sorumlusu Mustafa Emre Eyisoy, kadın hakem sorumlusu Neslihan Muratdağ, 4 hakemimiz oradalar. Orda itibar gören bu arkadaşlar bizde niye yerden yere vurulurlar. Anlamak mümkün değil, elimizdeki değerleri niye çöp yaparız.’’
YA HALİL UMUT MELER’E NE DEMELİ!
Hakem Hasan Ceylan ise Halil Umut Meler örneğini de verdi ve Türk futbolunun yaşadığı kırılganlığı gözler önüne serdi. Ceylan, ‘’Dünya Kupası seviyesinde gösterilen bu hakemimiz yaşadığı talihsiz olaylardan sonra yeterince desteklenmedi. Asla yetersiz değildi. Halil Umut Meler fevkalade bir hakemdi ve büyük başarılara imzasını da attı. Bir şanssızlık... Altında başka bir şey aramıyorum, şanssızlık diyorum, belki de değil. Bir yumruklaşma meselesi. Sahanın içinde, bir kulüp başkanı tarafından yumruklanması sonucunda Meler'in psikolojisi çöktü. Biz buna sahip çıkamadık. Halil Umut Meler'i kurtaramadık. MHK, Meler’i kazanmak için hiçbir şey yapmadı. FİFA kokartlı bu hakem Arabistan liginde maçlar yönetti. Dünya Kupası'nda Hollanda-Arjantin yarı finali, ondan sonra Hırvatistan-İngiltere yarı finalini, Yunanistan derbisini yönetti. Halil Umut Meler donanımlı hakem, altıncı hissi çok kuvvetli bir hakem ama maalesef onunda kıymeti bilinmedi.
NEPOTİZM İLLETİ BİTİRİLMELİ
Hakem Çetin Sarıgül maçlara hakem atama ile ilgili görüşlerini de şöyle dile getirdi: ‘’Maç öncesi hakemler birleri tarafından, gruplar tarafından belirleniyor, oluşturuluyor. Sonra çıkın maçları yönetin diyorlar. Bunu açıkça çekinmeden söylüyebilirim. Bizde Nepotizm var yani adam kayırmacılık, kollamacılık. Bu Türk hakemliği için bir illettir. Herkes bir adamını bir yere getiriyor. Size bir takım örnekler vereyim. 40 tane ‘Süper Lig’ gözlemcimiz var bunlar aynı zamanda 1. Lig'e de gidiyorlar, bir alt lige de gidiyorlar, karma burası. 40 tane Süper Lig gözlemcisinin 10 veya 12 tanesi Süper Lig'de düdük çalmıştır. Geri kalan 28-30 tanesi ya yardımcıdır ya da alt liglerdeki arkadaşlardır. Bu isimler de kulağa aşina olan isimlerdir. Diğerlerini saysam zaten "Allah Allah, bu da mı gözlemciymiş?" dersiniz zaten. O kadar isim var ki kenarda, o kadar fazla maç yönetmiş, derbiler yönetmiş, Avrupa'da maç yönetmiş ama kenarda tutuluyor. Yapılanma da arızanın olduğu burada da kesinlik kazanıyor.’’
HAKEMİ ODAYA KİLİTLEDİ, TFF’YE BAŞKAN OLDU
Türk hakemlerine güvenildiği zaman kesinlikle başarının geleceğini iddia eden duayen hakem Hasan Ceylan konuşmasını şöyle sürdürdü: ‘’Rahmetli Doğan Babacan hocamız niye yurt dışında maç yönetti yapabildiği için Sadece o mu! Hilmi Ok, Yusuf Namoğlu, Talat Tokat, bu üstatlar özel olarak çağırılırdı. Şimdi Türkiye'den hakem çağırılmıyor. Diyorlar ki "Siz hakeminizi koruyamıyorsunuz, hakeminize sahada yumruk attırıyorsunuz, sizden niye hakem alayım? Günümüzden MHK’yi oluşturan bir iki isimden bahsedeyim. Ferhat Gündoğdu, Hikmet Öksüzoğlu bunların maç yönettiklerini hatırlıyor musunuz.? Sabahattin Şahin, bunu anımsayabilirsiniz. Mustafa Kamil Abitoğlu, içlerinde tek süper ligde maç yöneten hakem. Ziya Çetin, İbrahim Çınar, Ali Zağlı bunlarım maç yönettiğini hiç duymadık. Bu arkadaşlar. hakemleri yönetiyor, hakemlerin maç almasını, eğitim planlarını belirliyorlar. Bugünü TFF Başkanı Hakem Çağatay Şahan'ı Trabzon’da yönetici olduğu zaman soyunma odasına kilitlemiş, saatlerce bırakmamıştı. Bu eyleminden dolayı 280 gün ceza aldı. Bir hakem 45 gün ceza alırsa hakemliği biter. Bu zat birde TFF’ye başkan oldu. Daha ne diyeyim.’’
‘VAR’ GELDİ, RİSK AZALDI
Hakem dünyasında teknolojik gelişmelerin ve kullanımlarının çok gerekli olduğunu VAR’lı futbol, Var’lı yönetim uygulamasının da hakem riskini yarı yarıya indirdiğini söyleyen Hasan Ceylan’ın bu konudaki görüşleri şöyle: ‘’ VAR'lı uygulama daha iyi eleştirilmesine rağmen. Saha da bir yanlışı düzeltsek kar kardır. Eskiden kale arkalarına da birer tane yardımcı hakem koymuşlardı, 5-6 numaralar, onlar yararlı olmadı ama ‘VAR’ daha yararlı. Ben oyun kurallarında daha caydırıcı önlemler alınmasını istiyordum, birkaç tanesi şimdi önce bu Dünya Kupası'nda uygulanacak ve sonra liglere de yansıyacak. Hepsini izleyeceğiz. UEFA, FİFA geliştiricidir. Örneğin UEFA'da komisyonlarda çalışmış, ilk ve tek futbol hakemi benim. Tabii Şenez Erzik farklı komisyonlarda çalıştı ama onlar futbol hakemi değildi, yöneticiydi. Futbolda ekonomi çok büyük, gelişmesi kadar normal bir şey olamaz.’’
MHK, DÜNYA KUPASI’NDAN DERS ÇIKARMALI
Hakem Çetin Sarıgül son kez MHK’yi uyararak Dünya Kupası’ndan mutlak ders çıkarmaları görüşünü savundu. Sarıgül sözlerini şöyle noktaladı: ‘’ Avrupa'nın bir kriteri vardır, O kriterlere göre zaten hakemleri belirlerler. Bizim hakemlerimiz o kriterlerin içinde yer alamıyorlar. Bir de kıta durumları var. Biz Avrupa kıtasındayız İngiltere, İtalya, İspanya, Hollanda, Almanya, Belçika hakemleri ön sırada yer alır. Listede Gabon’dan, El Salvador’dan G.Afrika’dan Uzak Doğu’dan Amerika’dan hakem var kota gereği katılabiliyorlar. Bizim Avrupa yakası kotasına girmemiz için elimizdeki değerli hakemleri el üstünde tutmamız lazım. Halil Mutlu bu yönde harcanan bir hakemimiz oldu. Cüneyt Çakır ayrı bir değer. Şimdi konuları yüzdük kuyruğuna geldik. TFF ve MHK dünya kupasını iyi izleyip dersler çıkarmalı yeni yapılanmanın yolunu bulmalı.’’
MİNİ YORUM
Zafer Ertem
HAKEM AİLESİ AYAĞA KALK!
Futbol aşığı bir ülkeyiz bu gerçek. Hepimiz teknik adam, futbolcu aynı zamanda da hakemiz. Her şeyi de çok iyi biliyoruz. Ama bildiğimiz bir gerçek daha var, TFF yani (Türkiye Futbol Federasyonu) kendini yönetemediği gibi bünyesindeki unsurlara çare olamıyor, kollamıyor, sahip çıkamıyor, eğitemiyor. MHK (Merkez Hakem Komitesi) denen kurul ise TFF için tam bir baş ağrısı. Zaten biliyorduk ama Ceylan ve Sarıgül hocalarımızda teyit etti bu kurul eşten, dosttan oluşan, kayırmacılığı ön plana alan bir alan olmuş. Keyfi atamalar, sorgusuz görevden almalar bu kurulun normal görevi haline gelmiş. Gabon’dan, Afrika’dan, Amerika’dan, El Salvador’dan Uzak Doğu’dan hakem var Dünya Kupası’nda bizden yok. Bundan sonra olur mu zor. Belki bir revizyon, sil baştan start, hakeme gerektiği saygı ve adaletli bir çalışma alanı yaratabilir. Hakem ailesi ayağa kalk ve silkin tekrar ‘güven’ için beklenen startı sen ver.
MİNİ YORUM
Muhittin Akbel
SIFIR , OTUR YERİNE!
"Türk hakemler, 2026 Dünya Kupası'nda neden yok?" diye soruyoruz ya... Hiç sormayın, çünkü gerekçesi çok açık. 2014 ve 2018 Dünya Kupası turnuvalarında 3'er maç yönetmiş (İkisi yarı final) Cüneyt Çakır gibi bir değeri yok sayarsanız, bu sonuca katlanmak zorunda kalırsınız. O Cüneyt Çakar, 3 yıldır Gürcistan MHK Başkanı. Aynı zamanda 2026 Dünya Kupası'nda görev yapacak hakemleri izleyip değerlendiren, onlara eğitmenlik yapan bir yönetici, iyi mi! Kıskançlık yüzünden harcandı Cüneyt Çakır gibi bir değerimiz, acımasızca, hunharca... Peki hakemleri yöneten eldeki mevcutların değeri nedir FIFA kantarında? Kocaman bir sıfır! Karnesi zayıf MHK Başkanı ve kulüp yöneticisiyken bir hakemi soyunda odasına kilitleme cüreti gösteren TFF Başkanı ile elbette daha ileriye gidemezdik. Nitekim sınıfta kaldık. Şimdi oturalım ekran karşısına, çekirdek çitletip futbol fakiri ülkelerin hakemlerini izleyelim!
