Bayram öncesi çarşı ve mağazalardaki yüksek fiyatlar nedeniyle yüzlerce vatandaş ikinci el ürünlerin satıldığı bit pazarlarına yöneldi. Bornova’da Salı günleri kurulan bit pazarında hem vatandaş, hem esnafla konuştuk. Aileler çocuklarına bayramlık alabilmek için tezgah tezgah dolaşırken, esnaf ise kalabalığa rağmen satışların düşüklüğünden yakınıyor. Dar gelirli vatandaşların uğrak yeri olan pazarda, giysiden elektronik eşyaya kadar her şey, piyasa fiyatından daha ucuza satılıyor.
Bit pazarında kıyafet tezgahı açan Özkan, fiyatların uygun olmasına rağmen önceki senelere göre satış yapamadıklarını belirterek şöyle konuştu:
“Normalde mağazalara girilmiyor zaten, çok pahalı. Bizim tezgahta kazaklar 50 lira, montlar 100 lira. Mesela üç parça 100 lira. Gömlekler 100 lira. Ayakkabılar modeline göre değişiyor. Sıfır ayakkabı da var, ikinci el de var. Sıfır ayakkabıyı 300 liraya satıyoruz. Adam geliyor, ‘200 lira olmaz mı?’ diyor. 300 liraya sıfır ayakkabı veriyorum, ona rağmen almıyor insanlar. Tamam burası bit pazarı ama herkesin bir emeği var. Sabahın 5’inde çıkıp gelmişsin, tezgâh açmışsın. Geceden gelip tezgâh açan insanlar var. Buna rağmen fiyatları öldürebildikleri kadar düşürmeye çalışıyorlar. Aslında bayram öncesi hareketli olur. Arefeye yakın satışların artacağını düşünüyoruz ama pazar kalabalık, satış yok. Tabiri caizse kuru kalabalık. Gelen soruyor, pazarlık ediyor. 10 liralık malzemeye bile pazarlık var.”
“Herkes ucuzun da ucuzunu arıyor”
Pazarda kıyafet deneyen Uğur bey, mağazalara artık hiç bakmadığını söyledi:
“Türkiye’nin ekonomik durumu belli. Bu tip pazarlara yönelmenin temel nedeni parasızlık. Bayram öncesi yoğunluk var ama ucuzun da ucuzunu arıyoruz. Yani ikinci el evet ama ‘daha ucuzunu bulabilir miyim’ diye bakıyoruz. Şu saatlerdeki yoğunluk daha çok ‘bir bakayım’ gibi, öğleden sonra alım yapanlar artıyor. Mağazalara yıllardır girmiyorum. Tek tip ürünler var ama burada farklı şeyler var. Genelde insanlar çocuklar için bakıyor. Çünkü bayramlık sıfır almak zor. İnsan kendisi için alırken düşünüyor ama çoluk çocuk olunca daha fedakâr oluyor. Çocukları sevindirmek için bayram onlar için daha özel, biz yetişkinler için artık daha sıradan ama çocukların gönlünü almak önemli”
“Çocuğa bir numara küçük ayakkabı aldım”
Çocuğuyla birlikte alışveriş yapmaya gelen Hatice Hanım ise “Eşim çalışıyor, ben ev hanımıyım. Bizden geçti artık kılık kıyafet almak ama çocuklar heves ediyor. Bayramı bahane edip bir şeyler bakıyoruz. Bugün ayakkabı aldık, numarası yoktu bir numara küçük aldım. Dışarıda aynı ayakkabı 700-800 lira. Burada görünce kız isteyince kaçırmak istemedim. Eskiden mağazalardan alırdık, Kemeraltı’na giderdik. Yıllar oldu gitmiyorum. Buradan temizini, sağlamını bulduysam neredeyse yarısından da ucuza alıyorum. Çocuklar zaten anlamıyor. Kendime kıyafet almayalı aylar oldu. Artık önceliğimiz çocuklar” dedi.
“Tekstil bitti, maliyet satışı geçti”
Tekstil sektöründeki daralmaya dikkat çeken esnaf Şehmuz bey ise maliyetlerin satış fiyatlarını geçtiğini söyledi:
“Her geçen gün daha kötüye gidiyoruz. Tekstil tamamen bitti, fabrikalar kapanıyor. 350 liraya pantolon satıyoruz ama sadece dikişi 100 lira. Kumaşı, yıkaması, işçiliği, perçini, düğmesi derken zaten maliyetine geliyor. Ama ne kazanabiliyoruz ne başka bir şey. Mağazalarda 1000 lira yazan ürünü burada 500 liraya, 350 liraya satamıyoruz. Yapacak bir şey yok, bekliyoruz. Yine de ümidimizi kesmiyoruz. Eski bayramlar kalmadı. Eskiden haftalar öncesinden satışlar başlardı, herkes memnun olurdu. Şimdi bayram havası yok. Milletin alım gücü çok düştü. Biz kendimize bir şey alamadık, eskilerimizi giyiyoruz” ifadelerini kullandı.
50 lira için bile pazarlık yapılıyor
Kendisine yıllardır bayramlık almayan, ürünlerinin içinden seçip ayırdığını söyleyen Pazar esnafı Nalan Hanım ise “Satış var ama çok değil. Çok eski mal koymuyorum, satabileceğim ürünleri koyuyorum. Pantolonlar 100 lira da var, 200 lira da var. Gömlekler de 100 lira. Elimizden geldiğince uygun vermeye çalışıyoruz. Pazarlık olmadan zaten olmuyor. 50 liraya da alsalar pazarlık ediyorlar, 100 liraya da alsalar pazarlık ediyorlar. Yıllardır kendimize bir şey alamıyoruz. Gelen ürünlerden beğendiğim olursa içinden alıyorum. Kendime de bayram için ürünlerimden seçtim ayırdım. Çünkü mağazalara girilmiyor. Bir pantolon 1000-1500 lira, bir kazak 500-600 lira. Biz toptan alıp üzerine az bir kâr koyarak satmaya çalışıyoruz” dedi.
Bit pazarında sadece kıyafet değil, farklı ürünler de dikkat çekiyor. Obje satışı yapan Ömer Kovacıoğlu, “Bit pazarının esas özelliği ikinci el olması ama şimdi sıfır ürün getirip burada satmaya çalışanlar var, bu yanlış. İnsanlar çok zor durumda. Birazdan ‘10 lira 10 lira’ diye bağıranları duyarsın, yere koymuşlar malları ama satış yine yok. Mağazada 1000-1200 lira olan marka kazakları 100 liraya satamıyorum. Satamadığım için de çıkarmıyorum ama bayram üstü elimizden geldiğince yardımcı olmaya çalışıyoruz” diye konuştu.
