Yakın zamana kadar her mahallenin köpeği vardı. Gündüz yarı yıkılmış bir evin bahçesinde, boş bir arsada, kışın soğuktan yazın güneşten korunur akşam üzerleri dolaşmaya çıkarlardı. Nedense mahalle köpeklerinin isimleri aynıydı. Garip, Pamuk ya da Karabaş. Evlerde artan yemekler kapıların önündeki eski tabaklara dökülür, köpeklerin ne zaman gelip yedikleri bile görülmezdi. Gece boyunca mahalleyi korur, ev oturmasından dönenlere, işten geç vakit gelen mahalle sakinlerine evlerine kadar eşlik eder, herkes uyurken mahalleyi ziyaret eden hırsızlara göz açtırmazlardı. Ama zamanla mahalleler azaldı, yaşamlar apartmanlara taşındı. Kısırlaştırma ve aşılama yapılmaması nedeniyle köpekler ve hastalıkları arttı. Onları doyuran, seven mahallelerde bile zaman aleyhlerine işledi. Çoğalan nüfusları, havlamaları ile dikkat çektiler. Artık sevilmiyorlar kovalanıyorlardı. 2024 yılında çıkarılan yasadan sonra ise “sokaklarda yaşaması istenmeyen” canlılar oldular. Yaşam hakları gasp edildi, yaşadıkları yerlerden, sevdikleri insanlardan uzaklaştırıldılar, barınaklara kapatıldılar.
Yaşamın değiştiği gün
Karabaş’ın yaşam yolculuğu da böyle ilerledi. Henüz bebekken yolu şirin bir mahalleye düşmüştü. Bakkal dükkanının yanında oturur gelen gideni seyrederdi. Her akşamüzeri birkaç aile yemek kabını doldurur o da büyük bir iştahla yerdi. Yağmurlu bir gündü. Okul çocukları birer birer önünden geçiyor çoğu başını okşuyordu. Ortalık sakinleşti sonra. Bakkal kapandı. Karnı acıkmaya başlamıştı. Birden boynunun alt tarafında bir ağrı hissetti. Vücudu uyuşmaya başladı, kımıldayamıyordu. Üzerine çullanıp boynuna ip doladılar, sürüklemeye başladılar. İp boğazını sıkıyordu, nefes alamıyordu. Arabanın içine fırlattılar. Kafası yana düştü.
Saatler sonra kendine gelir gibi oldu. Nerede olduğunu anlamaya çalıştı. Buz gibi bir betonun üzerinde yatıyor titriyordu. Kulaklarında onlarca köpeğin havlaması yankılandı. Gözlerini zorlukla araladı. Bütün vücudu ağrıyordu. Gücü gözlerini açık tutmaya yetmedi. Yeniden uykuya daldı. İki gün uyanamadı. Aç, susuz öylece yattı. Uyuşturucu iğnenin dozu fazla gelmişti.
Barınaklarda hayat
Barınaktaki bir köpeğin gün boyunca gördüğü tek kişi, yüzüne bile bakmadan bölmeyi temizleyen mamayı tabağa döken görevlidir. Oysa onların genlerinde, alışkanlıklarında insanlarla oyun oynamak, birlikte yürümek, koşmak, insanlar sevdiğinde dokunduğunda mutlu olmak var. İlk günler bu beklentiyle yaşıyorlar, sonra yavaş yavaş umutlarını kesip bir süre sonra görevli koğuşa girdiğinde ayağa bile kalkmıyorlar. Koğuşlarda onların üşüdüğünü, hasta olduğunu, yemek yemediğini, suyunun döküldüğünü kimse görmüyor çünkü gün boyunca bir kez daha kimse o kapıyı açmıyor. Bugünlerde barınağa kapatılan bir köpeğin koğuşta tek başına kalması neredeyse imkansız. Barınakların kapasitelerinin çok üzerinde köpek toplandı, toplanmaya devam ediliyor. Birkaç arkadaşıyla koğuşu paylaşanlar çok daha fazla zorlukla başa çıkmak zorunda. Aynı koğuşa kapatılan köpekler arasında boyut ve güç farkı varsa günlerce yemek, su sırası gelmeyebiliyor. Küçük ırklar büyük köpeklerin artıklarına, onlar yerken dökülen birkaç lokmaya razı oluyorlar. Yemek kavgaları, yaralanmalar, ısırılmalar da cabası. Mahallede çocukların başını okşamadan geçmediği Karabaş sırtını duvara yaslayarak kendini korumaya çalışan, saklanan köpeğe dönüşüyor. Kapatıldığı barınak ziyaret edilmeyen, gönüllüsü olmayan bir barınaksa zaten çoğu dayanamıyor, açlık hastalığı getiriyor ve bir gece kimse fark etmeden kuytuda son nefesini veriyor.
Barınak Gönüllüleri; Bir iyilik Hareketi
Barınak gönüllüsü olmak her şeyden önce “ben can dostlarımı yalnız bırakmıyorum. Onların yanındayım. Yaşamsal ihtiyaçlarını karşılamaya, refah seviyelerini arttırmaya, beslenmelerine, ilaçlarının verilmesine ve sosyalleşmelerine yardımcı olmaya talibim” demektir. El uzatmaktır. 5199 sayılı Hayvanları Koruma Yasası ve Uygulama Yönetmeliği gönüllülere barınaklara girme ve yönetimle birlikte çalışma hakkı tanır.
Beslenmelerine yardım ederler
Barınaklarda görevli sayısı kısıtlıdır. Özellikle çok köpeğin birlikte konulduğu koğuşlarda bazı köpekler yemek yiyemezler. Giderek zayıflayıp, sağlıkları bozulur. Gönüllüler tarafından desteklenen, gönüllülerin işbirliği ile yönetilen barınaklarda köpekler sürekli gözlemlenir, yemeklerini düzenli ve yeterince yemesi sağlanır.
Sağlık durumları takip edilir
Gerek önceden sahip oldukları gerekse barınak koşullarının neden olduğu hastalıkların takibi yapılır. Tedaviye ihtiyaç duyulan köpekler saptanır, ilaçlarının düzenli verilmesi sağlanır. Aşılanma yapılır.
Sahiplenme Çabaları
Barınak gönüllüleri gerek çevrelerinde gerekse sosyal medya platformlarında yaptıkları duyurularla sahiplenmeleri çoğaltırlar.
Sosyalleşirler
Köpekler ne kadar çok insan görürlerse o kadar mutlu ve sakin olurlar. Gönüllüler gezdirme etkinlikleri ile köpekleri yürütürler sosyal hayattan kopmamalarını sağlarlar. Sakin köpeklerin yuva bulmaları kolaylaşır.
Temizliğe yardım
Düzenli ve organize olmuş şekilde barınaklara giden gönüllüler temizlik çalışmalarına katılarak görevlilerin yüklerini azaltırlar, hijyen koşullarının iyileşmesine yardım ederler.
Günümüzde yaşam koşulları her geçen gün zorlaşıyor. İnsanlar kendi belirledikleri dar alanlarda yaşamayı tercih ediyor. Bu tercihleri nedeniyle de giderek yalnızlaşıyorlar. Mutsuzluk çığ gibi büyüyor tüm toplumlarda. Oysa insana en iyi gelen şey dayanışmak, kendinden güçsüz bir canlıya el uzatmak, emek vermektir.
Bu duygularla kendinizi iyileştirmek, boş zamanınızı bir iyilik hareketine dönüştürmek isterseniz yaşadığınız yerin barınağına gidin. Barınak gönüllüleri ile temasa geçin. Gezdirme etkinliklerine katılın. Kendinizi çok iyi hissedeceksiniz. Bir barınak gönüllüsü olarak yaşamım boyunca yaptığım uğraşların en kıymetlisi diyebilirim. Evet üzücü, psikolojik olarak yorucu ama uzattıkları patileri tutmak için yaşama dair cesaret ve gücümü arttıran bir çaba.
Çünkü 16 bin yıldır birlikte yaşadığımız canlıların bu dayanışmaya ihtiyacı var.
Çünkü dayanışma yaşatır.
Bir Kap Mama Bir Kap Su
Sokakta yaşayan dostlarımız büyük oranda azaldı. Ya barınaklara kapatıldılar ya da yaşamları ellerinden alındı. Saklananlar, dikkat çekmeyenler, komşularınızın koruması altında yaşayanlar olabilir. Havalar iyice ısındı. Tüm canlıların su içme ihtiyacı arttı. Evinizin önüne ya da kuytu bir yere bir kap su bir kap mama koymayı unutmayın. Belki herkes uykudayken bir kedi ya da bir köpeğin hayatına elinizi uzatır, yaşama tutunmasına yardımcı olursunuz.
