İzmir’in kronikleşen çöp sorununa modern bir çözüm üretmek amacıyla yola çıkan İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bornova Naldöken bölgesindeki atıl taş ocağı alanını dev bir geri dönüşüm ve enerji üretim üssüne dönüştürmek için vites yükseltti. Geçtiğimiz aylarda Mahalli Çevre Kurulu’na yapılan resmi başvurunun ardından, projenin hayata geçirilmesi planlanan arazinin 1. derece doğal sit alanı olması teknik bir engel olarak karşımıza çıkmıştı. Belediye yönetimi, bu engeli aşmak ve projenin önünü açmak adına Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıkları Koruma Genel Müdürlüğü’ne kritik bir başvuru dosyası sundu. Dosyada, alanın koruma statüsünün esnetilmesi ve 3. dereceye düşürülmesi yönünde kapsamlı gerekçeler yer alıyor.
Gerekçe: Alanın geçmişteki statüsü ve fiziki yapısı
Büyükşehir Belediyesi tarafından Bakanlığa sunulan dilekçede, söz konusu arazinin geçmişteki hukuki durumuna dikkat çekildi. Başvuruda, alanın daha önce zaten 3. derece sit alanı statüsünde olduğu, ancak yapılan genel güncellemelerle derecesinin yükseltildiği hatırlatıldı. Ayrıca, projenin yapılacağı bölgenin yıllardır atıl durumda olan eski bir taş ocağı olması nedeniyle doğal dokusunun çok önceden bozulduğu savunuluyor. Belediye uzmanları, arazinin mevcut haliyle "mutlak korunması gereken" bir biyoçeşitlilik veya flora yapısına sahip olmadığını, bu nedenle modern bir çöp bertaraf tesisi için kentin en uygun lojistik noktalarından biri olduğunu vurguluyor.
İkinci çevre yolu projesiyle entegrasyon vurgusu
Belediyenin başvuru dosyasındaki en dikkat çekici maddelerden biri de merkezi hükümetin İzmir yatırımlarıyla kurulan bağ oldu. İzmir Büyükşehir Belediyesi, bölgedeki ulaşım ağının değişeceğine işaret ederek, ÇED süreci devam eden ve hükümetin taahhütleri arasında yer alan ikinci çevre yolu projesinin, çöp tesisi yapılması planlanan alanın hemen yakınından geçeceğini belirtti. Yol inşaatı ve otoyol güzergahının bölgenin topografyasını zaten değiştireceğini ifade eden yetkililer, iki dev projenin birbirini lojistik açıdan destekleyebileceğini savundu. Bu argümanla, bölgenin sit derecesinin korunmasının planlanan ulaşım yatırımlarıyla da çelişebileceği imasında bulunuldu.
Naldöken projesi İzmir'in çöp düğümünü çözecek mi?
Harmandalı’daki sahanın kapasitesinin dolması ve Menderes’te planlanan tesisin yargı süreçlerine takılmasının ardından Bornova Naldöken, İzmir için stratejik bir çıkış kapısı olarak görülüyor. Yakma tesisi teknolojisiyle hem atık yönetiminin sağlanması hem de bu atıklardan enerji üretilmesi hedefleniyor. Ancak projenin hayata geçmesi, tamamen Bakanlığın vereceği "sit derecesi değişikliği" kararına bağlı. Eğer Bakanlık başvuruyu olumlu değerlendirirse, İzmir’in çöpünü enerjiye dönüştürecek olan dev tesis için ÇED süreci ve inşaat aşamalarına hızla geçilebilecek. Çevreci grupların ve bölge sakinlerinin bu "derece düşürme" talebine nasıl bir tepki vereceği ise şimdiden merak konusu.
Bakanlığın kararı İzmir'in atık haritasını belirleyecek
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın ilgili kurulları, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin sunduğu teknik verileri ve gerekçeleri incelemeye aldı. Karar, sadece Bornova için değil, tüm İzmir’in gelecekteki katı atık yönetimi stratejisi için belirleyici olacak. Bölgenin sanayi ve otoyol aksına yakınlığı, projenin ekonomik verimliliğini artırırken; doğal sit alanlarının korunması prensibiyle kurulacak hassas denge, önümüzdeki günlerde İzmir yerel siyasetinin ve bürokrasisinin en önemli gündem maddelerinden biri olmaya aday görünüyor.
