Türkiye, 6 Şubat 2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli yaşanan ve 11 ili doğrudan etkileyen büyük depremlerin yaralarını sarmaya devam ederken, bölge ekonomisinden gelen haberler geleceğe dair umutları yeşertiyor. Yıkılan şehirlerin, fabrikaların ve işletmelerin yeniden ayağa kaldırılması sürecinde gösterilen insanüstü çaba, istatistiklere de olumlu yansıdı. Ticaret Bakanlığı tarafından felaketin yıl dönümü vesilesiyle yapılan kapsamlı açıklamada, bölgenin ticari potansiyelinin hızla eski günlerine dönmeye başladığı vurgulandı. Bakanlık, ihracat rakamlarındaki bu artışı, Türk milletinin zorluklar karşısındaki dirayeti ve ülkenin dinamik üretim yapısının bir zaferi olarak nitelendirdi.
Devletin kasasından trilyonlar harcandı
Afetin yaşandığı ilk andan itibaren devletin tüm imkanları bölgeye seferber edilirken, ekonomik kayıpların telafisi için devasa bütçeler ayrıldı. Yapılan resmi açıklamaya göre, felaketin neden olduğu yıkımı onarmak ve bölgeyi yeniden inşa etmek amacıyla 2023-2025 dönemini kapsayan süreçte toplam 3,6 trilyon lira tutarında harcama gerçekleştirildi. Bu rakam, devletin bölgeye verdiği önemi gözler önüne sererken, desteğin sadece geçmişe dönük olmadığı da belirtildi. 2026 yılı merkezi yönetim bütçesinde de bölgedeki ihtiyaçların giderilmesi ve hasarların tamamen ortadan kaldırılması için 653 milyar liralık ek bir kaynak tahsis edildiği vurgulandı.
Gümrük kapılarında yardım seferberliği
Depremin hemen ardından dünyanın dört bir yanından gelen yardımların en hızlı şekilde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması için gümrük prosedürlerinde de tarihi kolaylıklar sağlandı. Bakanlık verilerine göre, yurt dışından gönderilen yardım malzemelerinin ülkeye girişinde gümrük vergileri sıfırlandı ve herhangi bir dış ticaret kısıtlaması uygulanmadı. Bu kapsamda kara, hava, deniz ve demir yolları kullanılarak toplamda 7 bin 909 sevk işlemi başarıyla tamamlandı. Ayrıca barınma sorununun acilen çözülmesi adına prefabrik yapıların ithalatında ilave gümrük vergisi kaldırıldı. Bölgedeki ticari hayatın durmaması için işletme ve şirketlerin sicil harçlarından muaf tutulması gibi bürokratik kolaylıklar da hayata geçirildi.
Dijital pazarlarda dayanışma rüzgarı
Ticari hayatın canlanması için sadece fiziki değil, dijital platformlar da devreye sokuldu. "Deprem Yardımlaşma Seferberliği" adı altında başlatılan kampanya ile elektronik ticaret siteleri üzerinden bölgedeki üreticilerin ürünleri Türkiye'nin dört bir yanına ulaştırıldı. Bu kampanya çerçevesinde 4,7 milyon adet ürün satışı gerçekleştirilirken, toplamda 397 milyon lirayı aşan bir ticaret hacmi oluşturuldu. Ayrıca "Elektronik Ticaretle Birlikte Çok Daha İyiye (e-Birliktelik) Kampanyası" sayesinde bölge esnafına yaklaşık 21 milyon liralık doğrudan destek sağlandı. Ticaretin kalıcı ve sürdürülebilir bir zemine oturması amacıyla bu yıl itibarıyla Bakanlık koordinasyonunda "Yanındayız Projesi"nin de start aldığı duyuruldu.
İhracat rakamları umut veriyor
Bölgedeki fabrikaların bacalarının yeniden tütmesiyle birlikte dış ticaret verilerinde de istikrarlı bir yükseliş grafiği yakalandı. Açıklanan verilere göre, deprem bölgesi illerinin toplam ihracatı felaketin yaşandığı 2023 yılında 22 milyar 991 milyon dolar seviyesindeyken, 2024 yılında bu rakam 24 milyar 228 milyon dolara yükseldi. Geçtiğimiz yıl ise ihracat performansı 25 milyar 10 milyon dolar bandına çıkarak psikolojik sınırı aştı.
İhracatçıların finansmana erişimini kolaylaştırmak adına Türk Eximbank da devreye girdi. Bölgedeki firmaların kullandığı kredilerde 6 aya varan vade uzatımları yapılırken, uluslararası kuruluşlardan temin edilen 200 milyon dolarlık kaynak, firmaların yatırım harcamaları için kullanıma sunuldu. İhracatçıların ticari faaliyetlerini sürdürebilmeleri için sağlanan toplam finansman desteği ise 2023'te 1,6 milyar dolar, 2024'te 2,3 milyar dolar ve geçen yıl 2,1 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.
Esnaf ve sanatkara can suyu kredileri
Bölge ekonomisinin bel kemiği olan esnaf ve sanatkarlar da unutulmadı. İş yerleri yıkılan veya zarar gören küçük işletmelerin nakit akışlarının bozulmaması için Halkbank kaynaklı, Hazine ve Maliye Bakanlığı faiz destekli krediler devreye alındı. 2023 yılında kredi ve kefalet kooperatifleri aracılığıyla bölgeye 6,7 milyar lira tutarında faiz indirimli kredi kullandırıldı. Bu tutar, 2024 yılında 18 milyar liraya, 2025 yılında ise 29,5 milyar liraya ulaşarak esnafın nefes almasını sağladı. Sağlanan bu destekler, bölgedeki ticari hayatın normale dönmesinde hayati bir rol oynadı.
