Türkiye'de bir halk sağlığı krizine dönüşen ve her yıl on binlerce can alan sigara bağımlılığına karşı devletin zirvesinden tarihi bir müdahale sinyali geldi. Atatürk Üniversitesi’nin ev sahipliğinde Can Sağlığı Vakfı tarafından "Tıbbın yarınına bugünden bak" temasıyla düzenlenen "MedAI 26 Tıpta Yapay Zeka Kongresi", sağlık politikaları açısından sarsıcı açıklamalara sahne oldu.
Kongrede "sağlığın bugünü ve geleceği" başlıklı kapsamlı bir sunum gerçekleştiren Sağlık Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Şuayip Birinci, Türkiye'nin tütünle imtihanına dair adeta kan donduran istatistikleri kamuoyu ile paylaştı. Bakan Yardımcısı Birinci'nin açıklamaları, hem toplum sağlığının hem de ülke ekonomisinin tütün endüstrisi tarafından nasıl adım adım tüketildiğini tüm çıplaklığıyla gözler önüne serdi.
"Dünya İkincisiyiz, Şampiyonluğa Koşuyoruz!"
Kongre salonunda yaptığı konuşmada, Türkiye'nin tütün tüketiminde geldiği noktanın alarm verici olduğunu vurgulayan Bakan Yardımcısı Birinci, acı tabloyu şu çarpıcı sözlerle özetledi:
"Endonezya'dan sonra dünyada en çok sigara içilen ikinci ülke konumundayız. Ne yazık ki bu konuda adeta bir şampiyonluğa doğru gidiyoruz. Rakamlara baktığımızda günlük ortalama tüketimin kişi başı 17 dal gibi inanılmaz bir boyuta ulaştığını görüyoruz. Bakanlık olarak kelimenin tam anlamıyla alarm seviyesinde bir tabloyla yüz yüzeyiz."Sigara kullanımının bireylerin sadece ciğerlerini değil, aynı zamanda ülke ekonomisini ve hane halkı bütçelerini de nasıl yakıp kül ettiğini rakamlarla ortaya koyan Doç. Dr. Birinci, maliyet bilançosunun altından kalkılamaz bir boyuta ulaştığını ifade etti.
Kişi başı ortalama sağlık harcamasının 840 dolar seviyesinde olduğu Türkiye'de, sigara kullanan tek bir bireyin sağlık sistemine maliyetinin 1028 dolara fırladığını belirten Birinci; hane halkının tütüne ayırdığı bütçenin devasa rakamlara ulaştığının altını çizdi. Sadece doğaya atılan izmaritlerin yol açtığı yangınların ülkeye maliyetinin 4 milyar lira olduğunu belirten Birinci, sigara kaynaklı doğrudan sağlık harcamalarının ise her yıl 5 milyar doları bulduğunu ifade ederek, yaşanan milli servet kaybına dikkat çekti.
Tehlike Çanları Gençler İçin Çalıyor: Başlama Yaşı 12'nin Altında
Gelecek nesillerin nasıl büyük bir tuzağın içine çekildiğini Avrupa istatistikleriyle harmanlayarak anlatan Birinci, gençleri bekleyen karanlık tabloyu da gözler önüne serdi.
37 Avrupa ülkesini kapsayan geniş çaplı bir anketin sonuçlarına değinen Birinci, 15-16 yaş grubundaki lise çağındaki öğrencilerin yüzde 55’inin sigaraya çok kolay bir şekilde ulaşabildiğini aktardı. Sigarayı ilk deneme yaşının ürkütücü bir şekilde 12 yaşın dahi altına indiğini vurgulayan Birinci, kullanım oranlarında geçmişte görülen cinsiyet farkının da artık kapandığını, kız çocuklarının sigara tüketiminde erkeklerle eşit seviyeye geldiğini kaydetti.
Her 100 Çocuktan 44'ü Duman Altında
Tütün endüstrisinin küresel çapta her yıl 7 milyon can aldığını, bununla yetinmeyip sadece sigara dumanına maruz kaldığı için (pasif içicilik) 1,6 milyon masum insanın hayatını kaybetmesine yol açtığını belirten Birinci, dünyadaki tüm kanser vakalarının yüzde 25'inin baş sorumlusunun sigara olduğunu hatırlattı.
Türkiye'yi akciğer kanserinde dünya birinciliğine taşıyan zehrin sigara olduğunu vurgulayan Birinci'nin en yürek burkan tespiti ise savunmasız çocuklar üzerine oldu. Açıklanan verilere göre; Türkiye'de her yüz çocuktan 44’ü, kendi iradeleri dışında, ebeveynleri veya çevreleri tarafından sigara dumanına maruz bırakılarak zehirleniyor.
"Elektronik Sigara Masum Değil, Sinsi Bir Tuzaktır!"
Son yıllarda gençler arasında zararsızmış gibi pazarlanan "elektronik sigara" tehlikesine özel bir parantez açan Bakan Yardımcısı, endüstrinin algı operasyonlarını sert bir dille eleştirdi:
"Elektronik sigaralar kasıtlı olarak masum gösteriliyor. 'Daha az zararlı' gibi kavramlarla firmalar gençlerimizi ve bizi nasıl sinsi bir tuzağa çekiyorlar, bunu özellikle belirtmek istiyorum. Gerçek şu ki; elektronik sigara, normal sigaraya başlama riskini tam 3 kat artırıyor. Bu ürünlerin satışı birçok ülkede tamamen yasak. Bizim ülkemizde de satışı yasal değil ancak bulundurmayı henüz yasak hale getirmedik."
Fiyat Politikası ve Masadaki En Güçlü Silah: "Kimlikle Satış"
Ucuz sigaranın tüketimi doğrudan körüklediğini ve Türkiye'nin dünyada en ucuz sigara satılan 108. ülke konumunda bulunduğunu belirten Birinci, fiyat artışlarının tüketimi düşürmedeki gücüne dikkat çekti. Gelişmekte olan ülkelerde sigaraya yapılan yüzde 10'luk bir zammın, kullanımı anında yüzde 7-8 civarında düşürdüğünü belirten Birinci, "Fiyat artarsa sigara içen yüzde 2,1 azalıyor, toplam tüketim miktarı da yaklaşık yüzde 4 oranında geriliyor" dedi.
Sözlerinin sonunda sigara salgınına karşı masadaki en radikal eylem planını açıklayan Bakan Yardımcısı Birinci, yeni dönemin ipuçlarını şu sözlerle verdi: "Geçmişte sigara, Japonya’nın da en büyük sorunlarından biriydi. Japonlar artık sigarayı insanlara kimlikle veriyor. Yaş doğrulamasını ve takibini sıkılaştıran bu model, Sağlık Bakanlığı olarak bizim de masamızdaki en önemli planlarımızdan birisidir."
