SİNAN GENÇ/ İzmirli kent tarihçisi Bedri Cumhur Doğu bugüne kadar bilinenin aksine İzmir’de ilk yelken yarışlarının 1954 yılında değil, 1924 yılında yapıldığını ortaya çıkardı. Türkiye’de kurulan ilk yelken kulübü Modaspor kulübüydü. Daha sonra Fenerbahçe ve Galatasaray kulüpleri Deniz Kuvvetleri’nden aldıkları malzemelerle bu spor branşıyla ilgilendi. Ama en ilginci Moda Spor Kulübü gibi Karşıyaka da yelken sporunda Türkiye’nin ilklerini gerçekleştirdi.
Belgelere göre öğreniyoruz ki 21 Ağustos 1924’te Karşıyaka Gençlerbirliği’nin önderliğinde deniz müsabaka ve eğlenceleri düzenleniyor. Oysa Modaspor Kulübü bundan dört ay sonra bir yarış organize etmişti. Kategoriler ise ilginç yelkenli İzmir pasaport kayıkları, ganbot kayıkları, ganbot filikaları, Gümrük trateleri yelkenli, Körfez vapurları filikaları, Yüzme sürat koşusu, Karşıyaka-İzmir arasında gidip gelme yarışları yapıldı.
İşte o belge
Karşıyaka Gençler Birliği’nin İstihzârâtı(Hazırlığı) Geçenlerde istihzâr eylediğimiz (hazırlığını bildirdiğimiz) veçhile Karşıyaka Gençler Birliği tarafından Karşıyaka’da Fahreddin Paşa sahilinde (günümüzde muhtemelen yelken tesisleri) 21 Ağustos’ta vâsi (geniş) bir tarzda sandal yarışı ve deniz müsabaka ve eğlenceleri tertip edilmektedir. Şimdiye kadar şehrimizde ecnebilerin delaletiyle (aracılığıyla) yapılan bu gibi yarışların bu sene Gençlerbirliği tarafından muvafakiyetle yapılacağını temenni ederiz. Bu hususta alacağımız malumatı yazacağız.
GÖZTEPE DE YELKENİN İLK ÖNCÜLERİNDENMİŞ
Belgelere göre Göztepe’nin de Denizcilik Şubesi’ni 1937’de değil 1926 yılında hayata geçirdiği Karşıyaka ile ezeli rekabeti denizde başlattı ortaya çıktı.
Göztepe Spor Kulübü kurulduktan kısa bir süre sonra Denizcilik Şubesi'ni hayata geçirip bu alanda Türkiye'nin öncü kulüplerinden birisi oldu. Göztepe, bugüne kadar bilinenin aksine 1937'de değil, 1926 yılının Kasım ayında Denizlicilik Şubesi'ni oluşturdu. I Aralık 1926'da Anadolu Gazetesi'nde çıkan haberde Göztepe'nin Denizcilik Şubesi'nin 30 Kasım 1926'da kurulduğu ilk yönetimin 4 Aralık 1926'da toplanıp görev bölümü yapacağı şu ilan ima edilmişti:
Göztepe Spor Kulübü Riyasetinden
(Başkanlığından):
Önümüzdeki Cuma günü Denizcilik şubemizin
egzersizlerine başlanacağından kulübümüze mensub
arkadaşların Kanunuevvelin ikinci Çarşamba günü
akşamı saat yedi buçukta behemehal kulübe inayet-i
vücud etmeleri. (I Kanunuevvel (Aralık) 1926 tarihli
Anadolu Gazetesi.)
İzmir'de Türkler tarafından ilk Denizcilik Müsabakaları 24 Ağustos 1924'te Karşıyaka'da yapılmış ve bu müsabakalardan önce de meraklılara sahilde kurslar verilmişti. Göztepe Kulübü'nün kurucuları da Denizcilik Sporları'na çok meraklıydı. Göztepe ile Karşıyaka arasındaki ilk rekabet ortamı da denizde başlamıştı. İki kulüp sporcuları arasında İzmir'den Karşıyaka'ya gidip gelme yüzme, yelkenli, iki çifte fu- talar, ganbot kayıklar, filikalar, trateleri yelkenli, yüzme sürat koşusu, ördek ve tekne müsabakaları yapılırdı. Araştırmalar gösteriyor ki Rodoslu Edhem efendi 1924 yılında Karşıyaka'dan İzmir'e kadar yüzerek gidip gelmeye muvaffak olmuş ilk kişiydi ... Yarışlara Izmir'de yaşayan Levanten aileler de katılır müsabakalar halk tarafından da büyük ilgi ile izlenirdi. Göztepe'nin ilk futbolcularından Alaaddin Güzelaydın ve efsane yöneticilerinden Zeki Çırpıcı da sarı-kırmızılı kulübün yelkencilerindendi.
Türk yelkenciliğinin büyüyüp gelişmesinde ve uluslararası arenada yer almasında Göztepe'nin yeri çok farklıydı. İzmir'de Göztepe ile Karşıyaka arasındaki rekabet, İstanbul'a taşınmış Fenerbahçe, Moda ve Galatasaray kulüpleri de yelken sporunun modern hale gelmesinde rol üstlenmiştir.
Bedri Cumhur Doğu, yerel anlamda 1930’lu yıllarda İzmir Körfezi'nde Karşıyaka ve Göztepe ile birlikte Altınordu, Demirspor ve İzmir Deniz Kulübü sporcularının da yarıştığını belirterek,”Ulusal anlamda yapılan ilk yarış 1933’te İstanbul'da gerçekleşti. Şarpi sınıfında Türkiye birinciliğini de Karşıyakalı Refik Çullu-Fethi Ilgaz ikilisi elde etti. Kısa süre önce kaybettiğimiz Karşıyaka'nın sembol ismi onursal başkanı Selçuk Yaşar ve kardeşi Selman da Karşıyaka’nın Türkiye şampiyonluğu elde etmiş sporcularıdı" dedi.
