Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesindeki komisyon süreçlerini tamamlayan ve yasal olgunluğa erişen reform niteliğindeki tasarılar, parlamento siyasetinin en sıcak başlıkları olarak oylamaya sunuluyor. TBMM Genel Kurulu, yeni haftada Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) ile ilgili yapısal düzenlemeleri içeren kapsamlı askeri kanun teklifi ile adalet sisteminde köklü usul değişiklikleri öngören ve kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen yasa tasarısının görüşmelerine başlayacak. Meclis bürokrasisinden sızan takvime göre, haftalık mesaisine 30 Haziran Salı günü başlayacak olan parlamento, yasama yılının bu en kritik virajında hem askeri disiplini hem de adli işleyişi revize edecek. Siyasi partilerin grup toplantılarının hemen ardından başlayacak olan oturumlarda, maddeler üzerindeki önergeler tek tek oylamaya tabi tutulacak.
Ordudan ayrılan subaylara muvazzaflık kapısı kalıcı olarak kapatılıyor
Milli savunma stratejileri ve askeri personelin özlük hakları noktasında uzun süredir üzerinde çalışılan yasal düzenleme, ordunun operasyonel yapısını ve disiplin zincirini korumayı amaçlıyor. TSK'ye ilişkin düzenlemeler kapsamında Genel Kurul sevk edilen ilk maddeler, özellikle muvazzaf subay istihdamında çok katı bir sicil kuralını devreye sokuyor. Hazırlanan metne göre, Askeralma Kanunu kapsamında vatani görevini er veya erbaş olarak yerine getirenler hariç tutulmak üzere, Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne sebeple olursa olsun kendi isteğiyle, emeklilikle ya da idari kararla ayrılan hiçbir subay, kanundaki çok istisnai maddeler dışında bir daha muvazzaf olarak Silahlı Kuvvetler bünyesine kabul edilemeyecek. Bu hamleyle ordu içindeki kadro istikrarının korunması ve personel planlamasının sekteye uğramaması hedefleniyor.
Askeri sağlık sistemine yönelik getirilen bir diğer radikal madde ise devlet bütçesiyle okutulan hekimlerin mecburiyet sürelerini kapsıyor. Düzenlemeye göre, Milli Savunma veya İçişleri bakanlıklarının nam ve hesabına tıp ve diş hekimliği fakültelerinde askeri öğrenci olarak okutularak subaylığa nasbedilenler büyük bir yükümlülük altına giriyor. Bu kişiler, yasal yükümlülük sürelerini tamamen tamamlamadan, askeri mahkeme veya disiplin kurulu kararına dayanılarak ordudan ilişiği kesilirse ya da kendi iradeleriyle istifa ederlerse çok ağır bir mesleki yaptırımla karşılaşacaklar. Söz konusu firari veya istifacı subaylar, tabi oldukları mevzuat uyarınca hesaplanacak zorunlu süre boyunca sivil hayatta da hekimlik veya diş hekimliği mesleklerini hiçbir şekilde icra edemeyecekler.
Hizmet süresini tamamlayan sözleşmeli erlere kamuda memuriyet kontenjanı ayrılıyor
Ordu envanterindeki yerli ve profesyonel insan kaynağını artırmak, sınır ötesi harekatlarda görev alan personelin gelecek kaygısını ortadan kaldırmak adına tüzükte çok önemli bir sosyal reform maddesi yer alıyor. Uzman erbaşlara yeni düzenlemeler getiren yasa teklifinde, cephede uzun yıllar hizmet vermiş sözleşmeli personelin sivil hayata entegrasyonu kolaylaştırılıyor. Yeni karara göre, sözleşmeli erbaş ve er olarak en az 7 hizmet yılını başarılı bir şekilde doldurarak ordudan ayrılan ve yapılan performans değerlendirmelerinde nitelik belgesi olumlu sonuçlanan askerler, adeta doğrudan devlet memurluğu kadrolarına geçiş hakkı kazanacak. Bu kahraman askerler, kamu kurum ve kuruluşlarının infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli kadro ve sözleşmeli pozisyonlarına genel atama izinleri dahilinde atanabilecekler.
Profesyonel ordu yapılanmasının kalbini oluşturan sözleşmeli erbaş ve erlerin uzman erbaşlık makamına dikey geçiş yapmalarına ilişkin usul, esas ve şartlara yönelik değişiklikte ise liyakat mekanizmaları çok daha sıkı hale getiriliyor. Sırf hizmet süresine bakılarak yapılan otomatik atama dönemi tamamen kapanıyor. Yeni sisteme göre uzman kadrosuna geçmek isteyen adayların, askeri tıp kurullarının sağlık onayından geçtikten sonra, fiziki yeterlilik ve değerlendirme testi ile yazılı ve/veya mülakat sınavlarında başarılı olma şartı aranacak. Bu çifte denetim mekanizması sayesinde kıtaların komuta kademesindeki taktiksel kalitenin en üst düzeyde tutulması amaçlanıyor.
Danıştay’ın mevcut daire yapısı dört yıl daha korunacak
Yargı koridorlarındaki bürokratik tıkanıklığı aşmak, vatandaşların mahkeme kapılarındaki dava bekleme sürelerini en aza indirmek ve ceza adaletini daha ölçülü bir zemine oturtmak amacıyla hazırlanan kanun teklifi de haftanın en büyük yasama başlığı olacak. Kamuoyunda doğrudan 12. Yargı Paketi başlığıyla tartışılan dev paket, idari yargıdan ceza hukukuna kadar çok geniş bir spektrumda yapısal değişiklikleri beraberinde getiriyor. Düzenlemeyle ilk olarak, yüksek yargıdaki daire sayısının azaltılmasına yönelik daha önce alınan ancak süresi dolmak üzere olan geçici maddeler esnetiliyor. Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik daha önce belirlenen ve 23 Temmuz 2026'da sona erecek olan yasal yürüme süresi, yüksek yargının iş yükü ve dosya yoğunluğu hesaba katılarak 4 yıl daha uzatılacak.
Vatandaşların yerel mahkemelerdeki davalarının daha hızlı sonuçlanması adına idare mahkemelerinde tek hakimle çözümlenecek davaların kapsamı ve parasal sınırları genişletilecek. Bu sayede heyet halinde toplanmak zorunda kalan mahkemelerin bürokratik zaman kaybı önlenmiş olacak. Ayrıca, yargılamanın en büyük gecikme nedenlerinden biri olan bilirkişilik kurumundaki suistimallere karşı da disipliner tedbirler artırılıyor. Hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği genel hukuki bilgiyle çözümlenmesi zaten mümkün olan, ekstra uzmanlık gerektirmeyen konularda davanın süresini uzatmak amacıyla bilirkişiye başvuran yargı mensuplarına doğrudan uyarma cezası verilecek.
İşkence ve kötü muamele suçlarında cezaların ertelenmesi dönemi tamamen kapanıyor
Yeni adli paketin en demokratik ve insan hakları odaklı maddesi, Anayasa Mahkemesi ve uluslararası hukuk normları gözetilerek hazırlanan ceza muafiyeti sınırlandırmaları oldu. Toplum vicdanını yaralayan kamu görevlisi suçlarında cezasızlık algısını tamamen yıkmayı hedefleyen Meclis adaleti, katı bir tüzük duvarı örüyor. Yeni dönemde, mahkemelerin sıklıkla başvurduğu hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümler, her ne sebeple olursa olsun işkence ve eziyet suçları işleyen sanıklar hakkında kesinlikle uygulanamayacak. Aynı şekilde, kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa'nın "Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı" başlıklı 17'nci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek hiçbir suçta cezaların ertelenmesi ya da geriye bırakılması yönünde adli bir takdir yetkisi kullanılamayacak.
Ekonomik ve ticari hayattaki faiz uyuşmazlıklarına dair de net bir matematiksel formül pakete dahil edildi. Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu'na göre yasal faiz ödenmesi gereken hallerde, eğer miktarı taraflar arasında sözleşme ile açıkça tespit edilmemişse bu ödeme yıllık bazda Merkez Bankası (TCMB) verilerine endekslenecek. Ödemeler, TCMB'nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli kredi işlemlerinde uyguladığı reeskont oranının yüzde 80'i üzerinden hesaplanacak. Ayrıca yüksek yargıdaki yetki çatışmalarını bitirmek adına, Yargıtay ceza dairelerinin yargı yeri belirlenmesi ve görevsizlik kararları hariç olmak üzere tüm kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, resen veya istem üzerine dosyanın kendisine teslim edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilecek. Vatandaşın adliye kapısında aylarca beklemesini önlemek amacıyla da Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında duruşmalar arasındaki süre 3 aydan daha uzun olamayacak şekilde kanunla sınırlandırılacak.
Hesap kiralayan dolandırıcılık şebekelerine yönelik ilk kez cezai indirim formülü uygulanacak
Mali suçlar ve siber dolandırıcılık şebekelerinin en büyük lojistik dayanağı haline gelen, kamuoyunda ise "IBAN mağdurları" veya "hesap kiralayanlar" olarak bilinen yüz binlerce kişiyi ilgilendiren tarihi finansal düzenleme de nihayet yasalaşıyor. Dijital suç örgütlerine bilerek ya da bilmeyerek banka hesap bilgilerini başkalarıyla paylaşanlarla ilgili yapılacak bu yeni yasal düzenleme, ceza adaletinde ölçülülük dönemini başlatacak. Dolandırıcılık ile nitelikli dolandırıcılık suçlarına iştirakin, kendisine veya başkasına haksız bir menfaat sağlamak amacıyla, kendisine veya başkasına ait bankaya veya kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcıları veya kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgileri veya araçları başkasına vermek fiili ile sınırlı kalması durumunda cezalar yarı yarıya düşürülecek.
Bu ceza indiriminden yararlanabilmek için sanıkların, dolandırılan asıl mağdurun tüm maddi kaybını mahkemenin belirleyeceği süre içerisinde eksiksiz olarak tazmin etmesi şart koşulacak. Öte yandan yasama faaliyetlerinin yanı sıra denetim mekanizmaları da hararetli bir çalışma yürütecek. Şanlıurfa ve Kahramanmaraş'ta okullarda meydana gelen asayiş olayları ile çocukların dijital ortamlarda karşılaştıkları siber riskler ve olumsuz etkilerin tüm yönleriyle ele alınarak araştırılması, çözüm önerileri geliştirilmesi ve benzer olayların önlenmesi için alınması gereken tedbirlerin belirlenmesi amacıyla kurulan Meclis Araştırma Komisyonu da haftalık ilk resmi toplantısını gerçekleştirecek. Eş zamanlı olarak Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Üyelerinden Oluşan Karma Alt Komisyon da önündeki şikayet dosyalarını karara bağlamak üzere masaya oturacak.
