Ege’nin bereketli topraklarına ev sahipliği yapan İzmir’in Bayındır ilçesi, tarım ve sanayi ikileminin en sıcak yaşandığı bölgelerden biri olmaya devam ediyor. Özellikle zeytinlik alanların korunması mücadelesinde kritik bir gelişme yaşandı. Bölgede büyük bir sanayi kompleksi kurmak isteyen Çimstone İnşaat Malzemeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin dev projesi, bürokrasinin yeşil duvarına çarptı. Şirketin Havuzbaşı Köyü Eskiköyiçi mevkiinde hayata geçirmeyi planladığı; gaz beton, kuvars esaslı kompoze taş (Çimstone), palet ve cam ambalaj üretim tesisleri ile kırma-eleme tesisini kapsayan entegre yatırım projesi, İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından iptal edildi. Bu karar, bölge halkı ve çevre savunucuları tarafından memnuniyetle karşılandı.
Tarım arazilerinin kalbine sanayi hançeri saplanacaktı
Çimstone firması tarafından hazırlanan ve bakanlığa sunulan Proje Tanıtım Dosyası (P.T.D.), yatırımın devasa boyutlarını gözler önüne seriyordu. Planlanan tesisler, yıllık 600 bin metreküp gaz beton, 700 bin metrekare kuvars esaslı kompoze taş, 750 bin adet palet ve yaklaşık 96 bin ton cam ambalaj üretim kapasitesine sahip olacaktı. Ayrıca bu kompleksin içinde yıllık 135 bin ton kapasiteli bir kırma-eleme tesisi de yer alacaktı. Ancak bu sanayi devinin kurulmak istendiği lokasyon, tarımsal üretimin can damarı olan zeytinliklerle çevriliydi. Proje dosyasında belirtilen 103 ada 9 ve 10 nolu parseller ile 123 ada 92 ve 96 nolu parsellerin tapu kayıtlarında "Zeytinlik" vasfında olduğu ortaya çıktı.
Zeytin kanunu devreye girdi proje rafa kalktı
Valilik tarafından başlatılan Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) sürecinde, ilgili kamu kurumlarından görüş talep edildi. Sürecin kaderini belirleyen rapor ise İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden geldi. Müdürlük, yaptığı incelemeler sonucunda projenin gerçekleştirileceği alanın 3 kilometre mesafesi içerisinde yoğun zeytinliklerin bulunduğunu tespit etti. 3573 sayılı "Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun"un 20. maddesi, bu tür alanlarda zeytinliklerin gelişimini engelleyecek, kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesislerin yapılmasına kesin bir dille yasak getiriyor. Kanunun bu amir hükmü, zeytin ağaçlarının sanayi bacalarına kurban edilmesinin önüne geçti.
Kurum görüşü olumsuz olunca süreç sonlandırıldı
Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün "uygun görülmemektedir" şeklindeki net görüşü üzerine İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü harekete geçti. ÇED Yönetmeliği’nin 5. maddesi gereğince, projenin gerçekleştirilmesinin mevzuata uygun olmadığına kanaat getirildi ve süreç resmen sonlandırıldı. İptal raporunda, "Taşınmazların istenilen amaçla kullanılması uygun görülmemektedir" ifadesine yer verilerek, şirket yetkililerine proje ile ilgili herhangi bir faaliyette bulunmamaları gerektiği bildirildi.
Bayındır’da doğa kazandı
Alınan bu iptal kararı, sadece bir sanayi projesinin durdurulması anlamına gelmiyor; aynı zamanda tarım arazilerinin ve zeytinliklerin korunması adına önemli bir emsal teşkil ediyor. Bayındır gibi tarımsal potansiyeli yüksek ilçelerde, sanayi yatırımlarının yer seçimi konusunda ne kadar hassas davranılması gerektiğini bir kez daha ortaya koyuyor. Çimstone firmasının bu kararın ardından nasıl bir yol izleyeceği, projeyi revize edip etmeyeceği veya başka bir lokasyon arayışına girip girmeyeceği ise merak konusu. Ancak şimdilik kazanan, Havuzbaşı Köyü’nün asırlık zeytin ağaçları oldu.
