İzmir’in Aliağa ilçesine 2025 yılında söküm işlemleri için getirilen bir geminin iç kısımlarında yapılan incelemelerde, denizcilik tarihi açısından eşsiz bir keşfe imza atıldı. Geminin restoran bölümünde sergilenen bir bronz top ve beraberindeki 11 gülle, İzmir Müze Müdürlüğü uzmanları tarafından incelenerek tarihi eser tescili aldı. 17. yüzyılın ilk yarısında, denizcilikte altın çağını yaşayan Hollanda’da döküldüğü belirlenen bu bronz top, koruma altına alınarak restorasyon sürecine dahil edildi.
Hollanda ile kültürel diplomasi: İade yerine İzmir’de sergi
Eserlerin kökeninin belirlenmesinin ardından Türkiye ve Hollanda arasında diplomasi trafiği başladı. Kültür Varlıkları Genel Müdürü Birol İnceciköz, Hollandalı yetkililerle yapılan görüşmeler sonucunda, eserin iadesi yerine iki ülke arasındaki 400 yıllık kadim dostluğu simgelemek üzere İzmir’de sergilenmesine karar verildiğini açıkladı. İnceciköz, "Hollanda tarafı, eserin ülkemizde sergilenmesinin iş birliğimiz açısından önemli olduğunu vurguladı. Biz de bu anlamlı hediyeyi müzemizin en özel köşelerinden birine yerleştirdik" ifadelerini kullandı.
"Denizden Gelen Güç" salonunda ilk ziyaret
Tarihi gemi topu ve gülleleri, İzmir Kültür Sanat Fabrikası bünyesindeki Denizden Gelen Güç Salonu’nda düzenlenen törenle görücüye çıktı. Açılışa Hollanda'nın Ankara Büyükelçisi Joep Wijnands de katılarak, eserlerin Türkiye'de emin ellerde olmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Wijnands, "Böyle bir eserin hurdaya ayrılacak bir gemiden çıkması mucizevi. Bu top, iki ülkenin denizlerdeki ortak tarihinin bir nişanesidir" dedi.
Bronz topun özellikleri ve tarihi önemi
Ele geçirilen bronz topun, 1600'lü yılların başlarında savaş gemilerinde kullanılan yüksek teknolojili bir savunma aracı olduğu tahmin ediliyor. Bronz döküm olması nedeniyle korozyona karşı dayanıklı kalan eserin üzerindeki işlemeler ve döküm teknikleri, Hollanda’nın o dönemdeki sanatsal ve askeri becerisini yansıtıyor. Yanında bulunan 11 adet taş ve demir gülle ile birlikte sergilenen eser, gemi söküm tesislerinin bazen beklenmedik tarihi hazineleri barındırabileceğini bir kez daha kanıtladı.
