Ortadoğu coğrafyasında bitmek bilmeyen güç mücadeleleri, bir kez daha küresel ekonominin sinir uçlarına dokunmaya başladı. Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail silahlı kuvvetlerinin 28 Şubat tarihinde ortaklaşa düğmesine bastığı kapsamlı operasyonlar, bölgedeki dengeleri altüst etti. Özellikle İran'ın en üst düzey ruhani ve siyasi lideri Ayetullah Ali Hamaney başta olmak üzere kilit isimlerin açıkça hedef alındığının duyurulması, misilleme dalgasını beraberinde getirdi. Tahran yönetiminin Batı Asya genelinde başlattığı karşı hamleler, dünyanın en kritik enerji geçiş güzergahı olan Hürmüz Boğazı bölgesini adeta bir ateş çemberinin içine çekti.
Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş küresel piyasaları sarstı
Bu dar ve stratejik su yolunda ardı ardına en az üç ticari geminin fiziki saldırıya uğraması, uluslararası piyasalarda petrol fiyatları üzerinde şok etkisi yarattı. Asya borsalarının haftaya açılış yaptığı 2 Mart Pazartesi sabahında, küresel referans olan Brent petrol varil fiyatı anlık bir sıçramayla yüzde 10 oranında değer kazandı. Sabah 05.00 sularında ise piyasa bir miktar dengelenerek artış yüzde 4 seviyesinde sabitlendi ve varil başına 76,16 dolar rakamı tabelalara yansıdı. ABD Başkanı Donald Trump'ın 1 Mart tarihinde İngiliz medyasına verdiği özel mülakatta, alevlenen bu bölgesel çatışmaların en az dört hafta gibi kritik bir süre boyunca devam edebileceğini öngörmesi, piyasalardaki tedirginliği daha da derinleştiren bir faktör oldu.
Güvenli liman arayan yatırımcının talebiyle altın şaha kalktı
Küresel sermaye, savaş tamtamlarının çaldığı ve jeopolitik belirsizliklerin zirve yaptığı dönemlerde her zaman olduğu gibi rotasını geleneksel ve güvenilir limanlara çevirdi. Askeri operasyonların ve karşılıklı misillemelerin kısa vadede son bulmayacağı, aksine şiddetini artırarak zamana yayılacağı beklentisi, dev fon yöneticilerinden bireysel yatırımcılara kadar geniş bir kitleyi kıymetli madenlere yöneltti. Bu yoğun talep patlamasının doğal bir sonucu olarak, finans piyasalarının en köklü koruma kalkanı olan altın, yatırımcısına kazandırmaya devam etti. Uluslararası piyasalarda altının ons fiyatı, kısa süre içerisinde yüzde 1,4 oranında net bir ivme kazanarak 5 bin 350 dolar gibi tarihi bir direnç noktasına tırmanmayı başardı. İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları Merkezi (UKMTO) tarafından geçilen acil durum raporları, sular üzerinde seyreden iki devasa geminin doğrudan hedef alınarak vurulduğunu, üçüncü bir ticari kargo gemisinin ise çok yakınında kaynağı henüz belirlenemeyen şiddetli bir patlama meydana geldiğini doğruladı. Küresel petrol ve doğalgaz tedarikinin yaklaşık yüzde yirmilik devasa bir bölümünün aktığı bu boğaz için İran makamlarının daha önceleri gemi geçişleri konusunda uyarılarda bulunmuş olması, artan risk algısıyla birlikte sigorta maliyetlerini uçururken bölgedeki gemi trafiğini durma noktasına getirdi.
Küresel piyasaların gözü kulağı boğazdaki gelişmelere kilitlendi
Krizin patlak vermesiyle birlikte gözler doğal olarak küresel petrol arzını elinde tutan devler ligine çevrildi. Fiyatlardaki bu agresif tırmanışı dizginlemek isteyen Suudi Arabistan ve Rusya'nın da içinde bulunduğu OPEC+ koalisyonu, 1 Mart tarihinde piyasaya müdahale etme kararı alarak günlük üretimi 206 bin varil artıracağını duyurdu. Ne var ki uzmanlar, atılan bu adımın piyasadaki ateşi söndürmek için sınırlı kalabileceği görüşünde birleşiyor. MST Research enerji araştırmaları yöneticisi Saul Kavonic, piyasaların şu an için büyük bir panik dalgasına kapılmadığını, üretim altyapısının hedef alınmadığı konusunda bir netlik olduğunu ifade etti. Kavonic, piyasa aktörlerinin boğazdan güvenli geçişlerin yeniden başlamasına dair işaretleri beklediğini, böyle bir senaryoda fiyatların gevşeyebileceğini kaydetti. Ancak analistler, çatışmaların uzun sürmesi halinde petrol fiyatlarının 100 dolar barajını aşabileceği yönünde ciddi uyarılarda bulunuyor.
