Türkiye’de sayısı 17 milyona yaklaşan emeklilerin büyük bir kısmı, yüksek enflasyon ve artan hayat pahalılığı nedeniyle yeniden çalışma seçeneğini değerlendiriyor. Ancak işe dönmeyi düşünen birçok emekli, çalışmaya başladıklarında emekli maaşlarının kesilip kesilmeyeceği konusunda belirsizlik yaşıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, emekli olduktan sonra çalışmak isteyenler için sistemin nasıl işlediğini ve hangi şartlarda maaşın kesilmeden çalışılabileceğini detaylı şekilde anlattı. Karakaş, özel sektörde çalışan emekliler için Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) uygulamasının büyük avantaj sağladığını, bu sayede emeklilerin maaşlarını koruyarak çalışabileceklerini belirtti. SGK uzmanı İsa Karakaş şu ifadeleri kullandı;
"Emekli olduktan sonra özel sektörde çalışmaya devam etmek isteyenler için Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) sistemi devreye giriyor. Bu uygulama sayesinde, 2008 Ekim ayından önce sigortalılığı başlayanlar, emekli aylıklarından vazgeçmeden iş hayatına devam edebiliyor. Burada kritik nokta "tercih" meselesidir. İşvereniniz aracılığıyla SGK’ya verilen işe giriş bildirgesinde "SGDP" seçeneği işaretlendiği sürece, emekli aylığınız her ay banka hesabınıza yatmaya devam ederken bir yandan da yeni işinizden maaş alabilirsiniz."
ÇALIŞAN EMEKLİ DAHA AZ PRİM ÖDER
Emeklilerin çalışırken daha düşük prim kesintisine tabi olduğunu belirten Karakaş, sistemin emekliler için önemli bir mali avantaj sağladığını ifade etti: "Normal çalışanlara kıyasla emekli çalışanların cebinden daha az prim çıkar. Zira SSK (4/1-a) kapsamında bir özel sektör iş yerinde çalışan emekli olmayanlardan işsizlik sigortası ve SGK primi olarak toplamda %15 kesinti yapılmaktadır. Emekliden kesilen prim oranları ise bu oranın sadece yarısı tutarındadır." Örnek bir hesaplama da paylaşan Karakaş, şu ifadeleri kullandı: "Brüt 60.000 TL maaşla işe başlayan bir emeklinin maaşından sadece 4.500 TL SGDP primi kesilir. Emekli olmasaydı kesinti 9.000 TL olacaktı. SGDP’li çalışmada işverenin ise bu çalışan için toplamda ayrıyeten %24,75 oranında prim ödemesi söz konusu. Bu sistemde emekli çalışan, iş kazası veya meslek hastalığı durumunda SGK’nın sunduğu yardımlardan da faydalanma hakkına sahiptir."
Karakaş, kamu kurumlarında çalışan emeklilerin maaşlarının kesildiğini belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: Genel bütçeli daireler, belediyeler, KİT’ler veya sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan ortaklıklarda çalışmak isteyen emeklilerin maaşları kesilmek zorundadır. Kamu sektöründe bir kadroya atanan emekli hem emekli aylığı alıp hem de kamu maaşı alamaz. Bu kişiler "tüm sigorta kollarına" tabi tutulur ve SGDP uygulaması dışında kalırlar. Kamu tercihi yapacak emeklilerin bu detayı mutlaka dikkate almalı.
KENDİ İŞİNİ KURAN EMEKLİYE PRİM AVANTAJI
Karakaş’a göre emekli olduktan sonra kendi işini kuranlar için sistem daha da avantajlı bir yapı sunuyor. Bu durumu şu sözlerle açıkladı: Ekim 2008 öncesi sigortalılığı bulunup SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı fark etmeksizin; emekli olduktan sonra kendi iş yerini açan, şirket ortağı olan ya da bağımsız çalışanlar için sistem çok daha avantajlıdır.
- Kendi adına çalışan (Bağ-Kur kapsamında olan) emeklilerin maaşlarından hiçbir sosyal güvenlik destek primi kesilmez.
- Emekli aylığınızda herhangi bir azalma olmadan ticaret yapabilir veya serbest çalışabilirsiniz.
SGDP PRİMLERİ İKİNCİ EMEKLİLİK SAĞLAR MI?
Öte yandan emekli olduktan sonra çalışırken ödenen SGDP primleriyle ilgili bazı yanlış bilinenler de bulunuyor. Karakaş, bu konuda emeklilerin beklentilerinin aksine bazı gerçeklere dikkat çekti: Pek çok emekli, "çalışırken ödediğim primler ikinci bir emeklilik sağlar mı?" diye merak ediyor. İşte acı ama gerçek tablo:
- SGDP kapsamında ödenen primler yaşlılık, malullük veya ölüm sigortası gün sayısına eklenmez.
- Bu ödemeler mevcut emekli maaşınızı artırmaz.
- Ödenen bu primlerin "toptan ödeme" şeklinde geri alınması veya hizmet birleştirmesinde kullanılması mümkün değildir.
