Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Efes Ören Yeri’nde yürütülen düzenleme çalışmalarına ilişkin tartışmalara açıklık getirdi. İnceciköz, ziyaretçi karşılama merkezi ve otopark düzenlemesine yönelik eleştirilere yanıt vererek, Efes’in ticari çıkarlar uğruna feda edilemeyecek kadar önemli bir kültürel miras olduğunu vurguladı.
“Efes Ören Yeri, otopark rantına kurban edilemeyecek kadar kıymetli” diyen İnceciköz, mevcut otopark alanının altında tespit edilen Bizans Sarayı kalıntıları nedeniyle bölgenin kazıya açılacağını belirtti.
Yeni giriş alanı sur dışına taşınıyor
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Efes Antik Kenti için yürütülen proje kapsamında mevcut giriş alanının sur dışına taşınacağı açıklandı. Yeni ziyaretçi karşılama merkezi, mevcut giriş noktasından yaklaşık 850 metre uzaklıkta konumlandırılacak.
Mevcut otopark ve ticari birimlerin kaldırılmasıyla birlikte, tarihi kalıntıların ortaya çıkarılması ve arkeolojik kazıların genişletilmesi hedefleniyor. Bu düzenleme ile ziyaretçi akışının daha düzenli ve kontrollü hale getirilmesi amaçlanıyor.
Bizans sarayı kalıntıları gün yüzüne çıkarılacak
Jeoradar çalışmaları sonucunda mevcut otoparkın altında Bizans dönemine ait saray kalıntıları bulunduğu tespit edildi. Bakanlık, bu alanın bütüncül kazı çalışmalarıyla ortaya çıkarılacağını, ardından restorasyon ve koruma işlemlerinin yapılacağını açıkladı.
Ortaya çıkarılacak kalıntıların gezi güzergâhına dahil edilmesiyle yeni bir ziyaret rotası oluşturulması planlanıyor.
Artan ziyaretçi sayısı yeni modeli zorunlu kıldı
Yetkililer, Efes Antik Kenti’nin ziyaretçi yoğunluğunun son yıllarda ciddi biçimde arttığına dikkat çekiyor. 2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısına ulaşan ören yerinde mevcut giriş alanının kapasite ve estetik açıdan yetersiz kaldığı ifade edildi.
Gece müzeciliği uygulamalarının da ziyaretçi yoğunluğunu artırdığı belirtilirken, yeni ziyaretçi yönetimi modelinin bu yoğunluğu dengelemeyi hedeflediği kaydedildi.
Bilim kurulu denetiminde yürütülen proje
İnceciköz, projeye ilişkin tüm çalışmaların bilimsel ve teknik denetim altında yürütüldüğünü belirtti. Sürecin Bilim Kurulu, kazı başkanlığı ve uzman ekiplerin kontrolünde ilerlediği vurgulandı.
Yeni karşılama merkezinin planlanması sürecinde:
-
arkeolojik veriler
-
flora ve fauna dengesi
-
iklimsel veriler
-
alanın doğal yapısı
gibi unsurların dikkate alındığı ifade edildi.
Uluslararası örneklerle uyumlu model
Yetkililer, dünyanın önemli arkeolojik alanlarında benzer ziyaretçi yönetimi uygulamalarının bulunduğunu hatırlattı. Roma, Atina, Pompeii, Delphi ve Angkor gibi alanlarda karşılama merkezlerinin antik dokudan uzak konumlandırıldığına dikkat çekildi.
Efes’te yürütülen düzenlemenin de uluslararası koruma standartlarıyla uyumlu olduğu vurgulandı.
“44 bin metrekare asfaltlanacak” iddiasına yalanlama
Kamuoyunda yer alan geniş alanın asfaltlanacağı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığı açıklandı. Yeni düzenleme kapsamında asfalt kullanımının öngörülmediği, yapıların hafif çelik konstrüksiyon ve prekast temel sistemiyle inşa edilmesinin planlandığı belirtildi.
Bu yöntemle arkeolojik dokuya minimum müdahale edilmesi hedefleniyor.
Yeni düzenleme ziyaret deneyimini uzatacak
Bakanlık, yeni karşılama merkezi ve oluşturulacak gezi rotalarıyla ziyaretçilerin Efes’te geçirdiği sürenin 4–5 saate kadar uzamasının hedeflendiğini açıkladı. Yeni ticari birimlerin mevcut ruhsat sahiplerine tahsis edileceği ve elde edilecek gelirlerin kültürel mirasın korunmasına aktarılacağı ifade edildi.
Yetkililer, yürütülen çalışmaların temel amacının kültürel mirası korumak ve ziyaretçi deneyimini iyileştirmek olduğunu vurguluyor.
