Türkiye’nin elektrikli araç dönüşümünde stratejik bir hamle olarak görülen ve 2024 yılının Temmuz ayında büyük umutlarla duyurulan BYD yatırımı, belirsizlik bulutlarıyla çevrelenmiş durumda. Manisa’da kurulması hedeflenen, yıllık 150 bin araç kapasiteli ve yaklaşık 1 milyar dolarlık dev tesis projesi, aradan geçen zamana rağmen somut adımların atılmaması nedeniyle tartışma konusu olmaya devam ediyor. Otomotiv dünyasında dengeleri değiştirmesi beklenen bu proje hakkında, Manisa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma ve Çevre Derneği Başkanı da olan Emekli Yargıtay Üyesi Ali Suat Ertosun’dan gündemi sarsacak açıklamalar geldi. Ertosun, güvenilir kaynaklara dayandırdığı iddiasında, Çinli otomotiv devinin Manisa’daki üretim tesisi planından tamamen vazgeçtiğini öne sürdü.
Kulislerde dolaşan iptal söylentisi
Katıldığı bir televizyon programında ve düzenlediği basın toplantısında konuya ilişkin çarpıcı detaylar paylaşan Ali Suat Ertosun, sürecin perde arkasına dair önemli bilgiler aktardı. Siyasi iktidarın ve yerel yetkililerin yatırımın hala masada olduğunu savunmasına rağmen, sahadaki gerçeklerin ve kulis bilgilerinin bunun tam tersini işaret ettiğini belirten Ertosun, projenin rafa kalktığını iddia etti. Ertosun’un aktardığı bilgilere göre, Çinli şirketin yatırımdan vazgeçme kararını Şubat veya Mart 2026 döneminde kamuoyuna resmen ilan etmesi bekleniyor. Henüz şirket kanadından veya ilgili bakanlıklardan resmi bir "iptal" açıklaması gelmese de, fabrikanın kurulacağı arazide herhangi bir inşaat faaliyetinin başlamamış olması iddiaları güçlendiriyor.
Teşvikler alındı ama çivi bile çakılmadı
Tartışmaların odağında ise BYD’ye sunulan cömert teşvikler ve vergi avantajları yer alıyor. Şirket, Türkiye’de fabrika kurma taahhüdü karşılığında, Çinli araçlara uygulanan yüksek gümrük vergilerinden ve ek mali yükümlülüklerden muaf tutulmuştu. Bu imtiyaz sayesinde BYD, Türkiye pazarındaki satışlarını önemli ölçüde artırma fırsatı buldu. Ancak Ali Suat Ertosun, verilen bu tavizlere rağmen Manisa’daki arazide henüz "tek bir çivi dahi çakılmadığına" dikkat çekti. Normal takvime göre 2026 yılında faaliyete geçmesi planlanan tesisin, mevcut durumuyla bu hedefin çok uzağında kaldığı görülüyor. Ertosun, "Siyasi iktidar yatırımın gerçekleşeceğini söylüyor ancak bizim kaynaklarımız yatırımın olmayacağını işaret ediyor" ifadelerini kullanarak sürecin şeffaflıktan uzak yürütüldüğünü savundu.
Cari açık ve özel lojman düzenlemesi tartışması
İptal iddialarını ekonomik verilerle destekleyen Ertosun, Türkiye ile Çin arasındaki 41 milyar dolarlık ticaret açığına vurgu yaptı. Verilen tavizlerin bu açığı derinleştirdiğini savunan Ertosun, projenin sadece ithalat kapısını aralamak için bir araç olarak kullanılıp kullanılmadığını sorguladı. Ayrıca, yatırımın duyurulmasının ardından Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) yönetmeliğinde yapılan değişiklikle işçilere lojman yapma izninin verilmesi de eleştiri oklarının hedefindeydi.
Ertosun, Türkiye genelindeki OSB’lerin bugüne kadar işçilere lojman yapmadığını hatırlatarak, "BYD Manisa’ya gelmeye karar verince 2024’te yönetmelik değişti. İlk uygulama Manisa’da yapıldı. Yetkililer bunu Çinliler için yaptıklarını söylemiyorlar ama neden Antep, Antalya veya Sakarya’da değil de Manisa’da yapılıyor? Bu durumun irdelenmesi lazım" şeklinde konuştu. İddiaya göre, 12 bin kişinin istihdam edileceği söylenen projede, ne fabrika temeli ne de işçiler için planlanan lojmanlar hayata geçirilebildi.
Gözler resmi açıklamaya çevrildi
Konu daha önce muhalefet partileri tarafından da Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınmış, CHP’li milletvekilleri verdikleri soru önergeleriyle yatırımın akıbetini sormuştu. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ise sürecin ve takvimin yakından takip edildiğini belirten açıklamalar yapmıştı. Ancak aradan geçen süre zarfında somut bir ilerleme kaydedilmemesi ve Ertosun’un "vazgeçtiler" çıkışı, gözleri yeniden Ankara’ya ve Çinli şirketin genel merkezine çevirdi. Manisa halkı ve otomotiv sektörü temsilcileri, milyar dolarlık bu dev yatırımın bir "hayal kırıklığına" dönüşüp dönüşmeyeceğini merakla bekliyor.
