Emekli aylıklarına yapılan son zamların ardından kamuoyunda yükselen tepkiler, ekonomi yönetimini yeni bir adım atmaya yöneltti. Özellikle hayat pahalılığı karşısında alım gücü eriyen emekliler için hazırlanan yeni model, doğrudan gelir desteğini esas alıyor. AK Parti eski milletvekili Şamil Tayyar, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın yürüttüğü çalışmaya ilişkin dikkat çeken detayları kamuoyuyla paylaştı. Buna göre, yılın ikinci yarısında hayata geçirilmesi planlanan sistemle, şartları sağlayan emeklilere 10 bin liraya kadar ek ödeme yapılabilecek.
Gelir tamamlayıcı sistem masada
Ekonomi yönetiminin üzerinde çalıştığı yeni modelin adı Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi. Bu sistem, yalnızca emeklileri değil, geliri belirlenen yaşam standardının altında kalan tüm haneleri kapsayacak şekilde tasarlanıyor. Amaç, maaş artışlarıyla kısa vadede çözülemeyen geçim sorununa, daha hedefli ve doğrudan bir destekle yanıt vermek.
Edinilen bilgilere göre sistem, klasik sosyal yardımlardan farklı olarak hanenin toplam gelirini ve yaşam koşullarını esas alacak. Böylece yalnızca gerçekten ihtiyaç sahibi olan vatandaşların destekten yararlanması sağlanacak.
Hayat pahalılığı yeni düzenlemeyi hızlandırdı
Meclis’ten geçen düzenlemeyle en düşük emekli maaşı 20 bin liraya yükseltilmiş olsa da, artan kira, gıda ve enerji fiyatları bu artışın etkisini kısa sürede sınırladı. Emekliler, yapılan zammın günlük yaşamda karşılık bulmadığını sık sık dile getirirken, hükümet cephesinde bu eleştirilerin dikkate alındığı görülüyor.
Şamil Tayyar, yaptığı açıklamada, ekonomi yönetiminin bütçe disiplininden vazgeçmeden vatandaşın alım gücünü koruyacak yeni bir yol aradığını vurguladı. Bu arayışın somut sonucu olarak Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi gündeme geldi.
Sistem nasıl işleyecek?
Yeni modelin temelinde, “geçim indeksi” adı verilen bir kriter yer alıyor. Devlet, bir hanenin insanca yaşamını sürdürebilmesi için gerekli asgari gelir seviyesini belirleyecek. Bu rakam, bölgesel yaşam maliyetleri, aile büyüklüğü ve temel ihtiyaçlar dikkate alınarak hesaplanacak.
Ardından hanelerin toplam geliri ve servet durumu ayrıntılı şekilde incelenecek. Eğer bir ailenin geliri, belirlenen geçim indeksinin altında kalıyorsa, aradaki fark devlet tarafından sosyal maaş olarak her ay düzenli biçimde ödenecek.
Emekliler için 10 bin liralık örnek
Sistemin emekliler açısından nasıl sonuçlar doğurabileceğini anlatan Şamil Tayyar, dikkat çeken bir örnek verdi. Buna göre, aylık geliri 20 bin lira olan bir emeklinin bulunduğu hanede geçim indeksi 30 bin lira olarak belirlenirse, aradaki 10 bin liralık fark doğrudan emeklinin hesabına yatırılacak. Bu ödeme, mevcut maaşa ek olarak yapılacak ve düzenli olacak.
Bu yönüyle sistem, “tek seferlik yardım” anlayışından ayrılıyor ve sürekliliği olan bir gelir desteği sunmayı hedefliyor. Şartları uyan emeklilerin de bu kapsamda destek alabileceği özellikle vurgulanıyor.
Pilot uygulama için tarih netleşiyor
Yeni destek modelinin hayata geçirilmesi için aceleci davranılmıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, sistemi ülke geneline yaymadan önce pilot uygulamayla test etmeyi planlıyor. Açıklamalara göre pilot uygulama, Haziran veya Temmuz aylarında belirlenecek 2-3 ilde başlayacak.
Pilot sürecinde sistemin bütçeye etkisi, başvuru ve denetim mekanizmaları ile sosyal etkileri yakından izlenecek. Elde edilecek veriler doğrultusunda modelin kapsamı genişletilecek ya da revize edilecek.
Geliri artan sistemden çıkacak
Yeni sistemin en dikkat çeken yönlerinden biri de dinamik yapısı. Hane geliri zaman içinde artan ya da geçim indeksinin üzerine çıkan vatandaşlar, otomatik olarak sistem dışına alınacak. Böylece destek, sürekli ihtiyaç sahiplerine yönlendirilecek ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı sağlanacak.
Ekonomi yönetimi, bu yönüyle sistemin hem sosyal adaleti güçlendireceğini hem de kalıcı bir yardım bağımlılığı oluşturmayacağını savunuyor.
Ekonomi yönetiminin hedefi 2027
Mehmet Şimşek liderliğindeki ekonomi ekibi, ücretli ve maaşlı kesimde kalıcı refah artışını 2027 başı için hedefliyor. O tarihe kadar geçecek sürede, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi gibi ara mekanizmalarla vatandaşın alım gücünün korunması amaçlanıyor.
Bu yaklaşım, yüksek enflasyonla mücadele sürecinde geniş kapsamlı maaş zamları yerine, daha kontrollü ve hedefli desteklerin tercih edildiğini gösteriyor.
Kamu çalışanları için de reform hazırlığı
Açıklamalarda yalnızca emekliler değil, kamu çalışanları da yer aldı. Kamu personelinin maaş ve çalışma koşullarını kapsayan geniş bir reform paketinin de hazırlık aşamasında olduğunu belirtti. Bu paketin yıl sonuna doğru Meclis gündemine gelmesi bekleniyor.
Kamu çalışanlarına yönelik bu düzenlemenin, ücret dengesi, sosyal haklar ve çalışma şartları gibi başlıklarda önemli değişiklikler içereceği ifade ediliyor.