Türkiye genelinde artan konut satışları, tapu işlemlerini yeniden vergi idaresinin merceğine aldı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), 2026 yılının ilk ayında başlattığı kapsamlı denetimlerle, tapuda gerçek satış bedelini gizleyerek düşük harç ödeyen alıcı ve satıcıları tek tek tespit etmeye başladı. Ocak ayı boyunca on binlerce kişiye gönderilen resmi tebligatlarda, son 5 yıl içinde gerçekleştirilen taşınmaz alım-satımlarının mercek altına alındığı bildirildi.
Düşük bedel beyanı yakın takipte
2025 yılında Türkiye genelinde 1 milyon 688 bin 910 konut satışı gerçekleşti. Her tapu devrinde satış bedelinin yüzde 4’ü oranında harç ödenmesi gerekirken, yüksek tutarlı harçlardan kaçınmak isteyen bazı alıcı ve satıcıların tapuda gerçek bedelin altında beyan yaptığı biliniyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı, bu uygulamanın kamu zararına yol açtığını belirterek denetimleri sıklaştırdı.
GİB tarafından gönderilen yazılarda, tapuda beyan edilen bedelin piyasa koşullarıyla uyumsuz olduğu değerlendirilen işlemler için taraflardan izahat istendi. Tebligatta, alıcı ve satıcılara savunma vermeleri için 5 günlük süre tanındı.
Vergi ziyaı cezası yüzde 100’e çıkarıldı
Geçtiğimiz aylarda TBMM’de kabul edilen yasal düzenleme ile tapu harcında usulsüz beyanda bulunanlara uygulanacak vergi ziyaı cezası önemli ölçüde artırıldı. Buna göre, daha önce yüzde 25 olan ceza oranı yüzde 100’e yükseltildi. Uygulama kapsamında, beyan edilen satış bedeli ile gerçek bedel arasındaki farkın iki katı kadar ödeme yükümlülüğü doğabilecek.
Bu durum, özellikle büyükşehirlerde son yıllarda hızla yükselen konut fiyatları nedeniyle, tapu işlemlerinde düşük bedel gösteren binlerce kişiyi yakından ilgilendiriyor. Uzmanlar, yeni ceza oranlarının geçmiş yıllardaki işlemleri de kapsaması nedeniyle riskin büyük olduğuna dikkat çekiyor.
5 gün içinde başvuran cezasız kurtulabilecek
Gelir İdaresi Başkanlığı, tebligat gönderilen tapu sahiplerine “pişmanlık” yolunu da açık bıraktı. İzahat vermeye davet edilen kişilerin, tebligatın kendilerine ulaşmasından itibaren 5 gün içinde GİB’e başvurmaları ve usulsüz beyanı kabul etmeleri halinde vergi ziyaı cezası uygulanmayacak.
Bu durumda mükellefler, yalnızca satışın yapıldığı yıl tapuda beyan edilen tutar ile gerçek satış bedeli arasındaki farkı ve bu farka ilişkin yasal faizi ödeyecek. Ancak sürenin geçirilmesi halinde hem ceza hem de gecikme faizleriyle birlikte çok daha yüksek bir mali yükle karşılaşılması söz konusu olacak.
Uzmanlardan uyarı
Vergi uzmanları, tebligat alan vatandaşların süreyi dikkate alarak vakit kaybetmeden başvuru yapmaları gerektiğini vurguluyor. Aksi halde hem alıcı hem de satıcı açısından ciddi cezaların gündeme gelebileceği belirtiliyor. Denetimlerin önümüzdeki aylarda da artarak devam etmesi beklenirken, tapu işlemlerinde “gerçek bedel” beyanının artık kaçınılmaz hale geldiği ifade ediliyor.