Sigara kullanımına karşı yeni ve daha sert adımlar için hazırlıklar hız kazandı. Sigara yasağının kapsamının genişletilmesi amacıyla başlatılan çalışmalarla birlikte, bugüne kadar serbest olan birçok açık ve yarı açık alanın yasak kapsamına alınması gündemde. Sağlık Bakanlığı, özellikle çocukların bulunduğu alanları merkeze alan yeni düzenleme için Avrupa Birliği’ndeki uygulamaları incelemeye aldı. Bu çerçevede Fransız modeli, Türkiye için örnek olarak değerlendiriliyor.
Açık alanlarda sigara dönemi kapanabilir
Hazırlanan taslak düzenlemeye göre, sigara yasağı yalnızca kapalı mekânlarla sınırlı kalmayacak. Çocuk parkları, sahiller, yürüyüş yolları, bina girişleri, otobüs durakları, kafe ve restoranların açık alanları da yasak kapsamına girebilecek. Böylece birçok açık alan fiilen kapalı alan statüsünde değerlendirilecek. Amaç, özellikle çocukları ve sigara içmeyenleri pasif içicilikten korumak.
Mesafe kuralları ve yarı açık alan tanımı değişiyor
Yeni düzenleme kapsamında yarı açık mekânların tanımı da yeniden ele alınıyor. Masalar arası mesafeden, sigara içilebilecek alanların sınırlarına kadar pek çok başlık masada. Pasif içiciliği azaltacak mesafe kuralları getirilmesi ve tütün ürünlerinin kamusal alanlardaki görünürlüğünün sınırlandırılması planlanıyor. Bu adımlarla birlikte, sigaranın sosyal alanlardaki baskınlığının azaltılması hedefleniyor.
Avrupa’da hedef “tütünsüz nesil”
Avrupa Birliği, 2040 yılına kadar “tütünsüz nesil” hedefi doğrultusunda sigara kullanım oranını yüzde 5’in altına indirmeyi amaçlıyor. Fransa’da uygulanan çocuk odaklı modelde; plajlar, parklar, okul çevreleri ve spor alanlarında sigara tamamen yasaklandı. Kurallara uymayanlara 135 avroya kadar para cezası uygulanıyor.
İspanya’da ise üniversite kampüsleri, otobüs durakları ve açık hava eğlence alanları yasak kapsamına alındı. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de bu düzenlemelere dâhil edildi. İtalya ve İsveç gibi ülkelerde de restoran terasları ve kamu binalarının girişleri sigarasız alan ilan edildi.
Satın alma yaşı ve paket tasarımı gündemde
AB ülkelerinde yalnızca alan yasakları değil, sigara tüketimini azaltmaya yönelik başka adımlar da öne çıkıyor. Nötr paketleme, yüksek fiyat artışları ve bazı ülkelerde sigara satın alma yaşının yükseltilmesi bu politikalar arasında yer alıyor. Türkiye’de de benzer uygulamaların değerlendirme aşamasında olduğu belirtiliyor.
Pasif içicilikle mücadelede yeni dönem
Yeni düzenlemenin hayata geçmesi halinde, Türkiye’de uzun süredir uygulanan kapalı alan yasağı fiilen genişlemiş olacak. Yetkililer, bu adımın yalnızca sigara kullananları değil, toplumun tamamını etkileyen pasif içiciliğe maruz kalma riskini ciddi ölçüde azaltacağını ifade ediyor. Uzmanlara göre bu süreç, tütünle mücadelede daha müdahaleci bir dönemin başlangıcı olabilir.
Mekânlardaki uygulamalar tartışma yaratıyor
Özellikle büyük şehirlerde, kafe ve restoranların manzaralı açık alanlarının büyük ölçüde sigara içenlere ayrılması uzun süredir tartışma konusu. Sigara kullanmayan yurttaşlar, bu durumun kendilerini kapalı alanlara mahkûm ettiğini savunuyor. Açık alanlarda dumanla karşı karşıya kalmanın hem sağlık hem de yaşam kalitesi açısından ciddi bir sorun olduğuna dikkat çekiliyor.