İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin sürdürülebilir atık yönetimi vizyonu kapsamında başlatılan uygulama, organik mutfak atıklarının evde, kontrollü ve pratik bir yöntemle komposta dönüştürülmesini amaçlıyor. Proje; yemek artıkları, sebze-meyve kabukları, yumurta kabukları ve çay-kahve posası gibi günlük atıkların, bokaşi kompost setleri sayesinde fermente edilmesine dayanıyor. Oksijensiz ortamda gerçekleşen bu süreçte yararlı mikroorganizmalar devreye giriyor; koku ve haşere oluşmadan kısa sürede toprak düzenleyici bir ürün elde ediliyor.
Ücretsiz setler gönüllü hanelere
Uygulama kapsamında İzmir Büyükşehir Belediyesi, projeye katılmak isteyen yurttaşlara ücretsiz bokaşi kompost setitemin edecek. Gönüllülük esasına dayalı yürütülecek çalışmada, setler öncelikle pilot bölgelerde dağıtılacak. Pilot uygulamanın ilk adresleri Konak ilçesinde Kültür ve Alsancak mahalleleri olarak belirlendi. Belediyenin sahadaki ekipleri, haneleri tek tek ziyaret ederek sistemin nasıl kullanılacağını anlatıyor, merak edilen soruları yanıtlıyor.
Nasıl başvurulacak
Projeden yararlanmak isteyen İzmirlilerin, İzmir Büyükşehir Belediyesi Alo 153 Hemşehri İletişim Merkezi üzerinden başvuru yapması yeterli. Başvuruların ardından uygun görülen hanelere set dağıtımı gerçekleştirilecek. Kova dolduğunda ise belediye ekipleri, talep eden yurttaşların evlerinden kompostu teslim alabilecek ya da vatandaşlar ürettikleri kompostu kendi imkânlarıyla değerlendirebilecek.
Toprak ve tarım için kritik katkı
Organik atıkların düzenli depolama alanlarına gönderilmesi, metan gazı gibi güçlü sera gazlarının açığa çıkmasına neden oluyor. Bokaşi kompost yöntemi ise bu atıkları kaynağında dönüştürerek çevresel etkiyi azaltıyor. Elde edilen fermente ürün, park ve bahçelerde toprak iyileştirici olarak kullanılabiliyor; tarımsal alanlarda ise toprağın yapısını güçlendirerek verimi artırıyor. Böylece hem atık miktarı düşüyor hem de daha güvenli ve besin değeri yüksek gıda üretimidestekleniyor.
Kokusuz, pratik ve apartmanlara uygun
Bokaşi kompost sistemi, özellikle apartman yaşamı için geliştirilmiş olmasıyla dikkat çekiyor. Kapalı kovalar içinde yürüyen fermantasyon süreci, günlük hayatta rahatsızlık yaratmıyor. Koku oluşmaması, sinek ve haşereyi çekmemesi, yöntemi evlerde uygulanabilir kılıyor. Ayrıca fermantasyon sırasında oluşan bokaşi sıvısı, seyreltilerek doğal sıvı gübre olarak değerlendirilebiliyor.
Kompost nereye gidecek
Projeye katılan İzmirliler, evde ürettikleri kompostu kendi bahçelerinde, büyük saksılarda, apartman ya da site bahçelerinde kullanabilecek. Bahçesi olmayan yurttaşlar, kompostu doğayla buluşturmak üzere park ve piknik alanlarında toprağa kazandırabilecek ya da belediye ekiplerine teslim edebilecek. Toplanan ürünler, belediyenin park-bahçe çalışmalarında ve tarımsal alanlarda toprak düzenleyici olarak değerlendirilecek.
“Dönüşümü evde başlatıyoruz”
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay, organik atıkların doğru değerlendirilmesinin çevre ve tarım için hayati olduğunu vurgulayarak, projenin evlerden başlamasının önemine dikkat çekti. Tugay, atıkların içindeki en değerli kısmın organik içerik olduğunu belirterek, bu kaynağın toprağa kazandırılmasıyla hem kent ekolojisinin güçleneceğini hem de uzun vadede atık yönetim maliyetlerinin azalacağını ifade etti. Yurttaşları gönüllü olarak projeye katılmaya çağıran Tugay, dönüşümün toplumsal katılımla kalıcı hale geleceğini dile getirdi.
Bilinç ve katılım hedefleniyor
Uygulama, yalnızca teknik bir atık yönetimi hamlesi olmanın ötesinde, çevre bilincini güçlendirmeyi hedefliyor. Belediyenin saha çalışmaları ve bilgilendirme faaliyetleriyle, organik atıkların evde ayrıştırılması konusunda farkındalık artırılacak. Projenin yaygınlaşmasıyla birlikte İzmir genelinde binlerce hanenin mutfak atıklarını komposta dönüştürmesi amaçlanıyor.
Bokaşi nedir
Japonca kökenli bir terim olan bokaşi, “fermente organik madde” anlamına geliyor. Geleneksel komposttan farklı olarak, oksijensiz ortamda özel mikroorganizmalarla yapılan fermantasyon süreci sayesinde atıklar çürümeye bırakılmadan değerlendiriliyor. Bu yöntem; koku ve böcek oluşumunu önlemesi, sera gazını azaltması ve evde kolay uygulanabilmesi nedeniyle dünya genelinde giderek daha fazla tercih ediliyor.