İzmir'in simgesi olan ancak uzun yıllardır kirlilik ve sığlaşma problemleriyle boğuşan körfezde, doğayı yeniden canlandırmak adına yürütülen devasa operasyon tüm hızıyla devam ediyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından hayata geçirilen ve "Yüzülebilir Körfez" hedefinin en önemli sacayaklarından birini oluşturan dip tarama faaliyetleri, rakamsal verilerle başarısını kanıtlamaya başladı. Aralık 2024'te startı verilen ve aradan geçen süreçte yedi gün yirmi dört saat esasıyla sürdürülen çalışmalarda, denizin tabanına çökmüş ve ekolojik dengeyi bozan atıkların temizlenmesinde bir milyon ton sınırına ulaşıldı. Bu çalışma, sadece basit bir çevre temizliği olmanın çok ötesinde, körfezin nefes almasını engelleyen tıkanıklıkların açılması ve deniz canlılığının geri kazanılması adına hayati bir müdahale niteliği taşıyor
Ankara'ya uzanan devasa kamyon konvoyu
Denizden çıkarılan atığın boyutunu zihinlerde canlandırmak adına yapılan kıyaslamalar, projenin büyüklüğünü gözler önüne seriyor. Ekiplerin gece gündüz çalışarak yüzeye çıkardığı bir milyon tonluk dip çamuru, yaklaşık elli bin adet hafriyat kamyonu dolusu yük anlamına geliyor. Bu kamyonların uç uca eklendiği bir senaryoda, İzmir'den başlayıp Ankara'yı dahi geçen sekiz yüz kilometrelik devasa bir konvoy oluşuyor. Bir başka çarpıcı örnekle ifade etmek gerekirse; bugüne kadar temizlenen balçık miktarı, tam dört yüz adet olimpik yüzme havuzunu ağzına kadar dolduracak bir hacme tekabül ediyor. Ortaya çıkan bu tablo, körfezin yıllar içerisinde ne denli büyük bir dolgu malzemesiyle kaplandığını ve müdahalenin ne kadar elzem olduğunu kanıtlar nitelikte.
Suyun devir daim sorunu çözülüyor
Körfezdeki kirliliğin temel nedenlerinden biri olarak gösterilen su sirkülasyonu eksikliği, bu projenin odak noktasını oluşturuyor. Özellikle kuzey aksında yer alan Çiğli ve Bostanlı açıklarında su derinliğinin yer yer yirmi santimetreye kadar düştüğü, bu durumun da suyun doğal akışını engellediği bilimsel raporlarla tespit edilmiş durumda. Sığlaşan bölgeler, güneyden giren temiz suyun kuzeyden tahliye olmasını engelleyerek kirliliğin içeride hapsolmasına neden oluyor. Yürütülen dip tarama faaliyetleri sayesinde deniz tabanı eksi dört metre derinliğe kadar kazılarak suyun önündeki setler kaldırılıyor. Böylece akıntının doğal yollarla kirliliği temizlemesi ve oksijen seviyesinin artması hedefleniyor.
Bütüncül bir çevre politikası izleniyor
Konuyla ilgili teknik detayları paylaşan İZSU Genel Müdürlüğü Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanı Güzin Özbaş, yürütülen çalışmanın sadece dip taramasıyla sınırlı kalmadığını, sorunun kaynağına inen bütüncül bir strateji izlediklerini vurguladı. Türkiye'nin en büyük arıtma tesislerinden biri olan Çiğli İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi bünyesinde dördüncü fazın devreye alınması, körfeze giren kirlilik yükünü minimize eden en önemli adımlardan biri olarak öne çıkıyor. Buna ek olarak, körfeze dökülen derelerin rutin temizliklerinin aksatılmadan yapılması ve yağmur suyu ile kanalizasyon hatlarının ayrıştırılması projeleri, deniz temizliğini destekleyen diğer kritik hamleler arasında yer alıyor. Özbaş, hedeflerinin sadece bugünü kurtarmak değil, gelecek nesillere temiz bir deniz mirası bırakmak olduğunun altını çiziyor.
Hedef dört milyon tonluk atık
Şu ana kadar kat edilen mesafe büyük bir başarı olarak görülse de, nihai hedefe ulaşmak için çalışmaların artarak devam edeceği belirtiliyor. Projenin toplam planlaması kapsamında körfezden dört milyon ton malzemenin çıkarılması öngörülüyor. Bu hedef tamamlandığında, toplamda iki yüz bin hafriyat kamyonuna eş değer bir atık İzmir Körfezi ekosisteminden uzaklaştırılmış olacak. Deniz tabanında yılların ihmaliyle biriken bu tortunun temizlenmesiyle birlikte, kötü koku sorununun tarihe karışması ve körfezin biyolojik çeşitliliğinin yeniden eski zengin günlerine dönmesi bekleniyor. İzmir halkının hasretle beklediği masmavi körfez manzarası, bu devasa şantiyenin çalışmaları tamamlandığında hayal olmaktan çıkıp gerçeğe dönüşecek.