Türkiye ekonomisinde lokomotif sektörlerden biri olan gayrimenkul piyasasında, finansmana erişim koşulları yeniden yazılıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), kredi mekanizmasında köklü bir değişikliğe giderek, tüketicilerin ve sektör temsilcilerinin uzun süredir beklediği esnekliği sağladı. Kurumdan yapılan açıklamaya göre, konut kredilerinde uzun süredir uygulanan "sıfır konut" ve "ikinci el konut" arasındaki kredi tutarı farkı uygulamadan kaldırıldı. Bu hamle, özellikle ikinci el piyasasında yaşanan finansman daralmasının önüne geçilmesi adına kritik bir adım olarak yorumlanıyor. Düzenlemenin en dikkat çekici yönü ise kredilendirme sisteminin merkezine "enerji verimliliği" ve "bina güvenliği" kriterlerinin oturtulması oldu.
Evin yaşına değil enerji karnesine bakılacak
Yeni dönemde bankalar, kredi taleplerini değerlendirirken binanın daha önce kullanılıp kullanılmadığından ziyade, enerji kimlik belgesindeki sınıfına odaklanacak. Yapılan değişiklikle birlikte, 2010 yılından sonra inşa edilmiş ve enerji performansı açısından asgari C sınıfı belgeye sahip olan konutlar, en avantajlı kredi oranlarından yararlanacak kategoride değerlendirilecek. Bu stratejiyle hem enerji tasarrufu sağlayan binaların değerinin artırılması hem de dolaylı olarak daha yeni ve deprem yönetmeliklerine uygun yapıların tercih edilmesi hedefleniyor. Enerji verimliliği yüksek binalar, artık finansal açıdan da vatandaşa daha cazip imkanlar sunacak.
Beş milyon liranın altındaki konutlarda kredi limiti yüzde doksanı bulacak
BDDK’nın belirlediği yeni oranlar, konutun değerine göre kademeli bir kredi imkanı sunuyor. Özellikle orta ve alt gelir grubunun erişebileceği konut segmentinde kredi muslukları sonuna kadar açıldı. Değeri 5 milyon TL ve altında olan konutlar için, eğer bina A veya B enerji sınıfına sahipse, evin değerinin yüzde 90’ına kadar kredi kullanılabilecek. Aynı fiyat aralığındaki C sınıfı enerji belgesine sahip konutlarda bu oran yüzde 80, diğer enerji sınıflarında ise yüzde 70 olarak uygulanacak. Bu durum, 5 milyon liralık bir ev için A sınıfı enerji belgesi olması halinde 4.5 milyon liraya kadar kredi çekilebileceği anlamına geliyor.
Lüks konut segmentinde kredi oranları kademeli düşüyor
Konut fiyatı yükseldikçe bankaların finanse edeceği tutar oransal olarak azalıyor. Düzenlemeye göre, değeri 5 milyon TL ile 10 milyon TL arasında değişen konutlarda da enerji sınıfı belirleyici olmaya devam edecek. 5 ile 7 milyon TL aralığındaki evlerde A ve B sınıfı için yüzde 80 kredi verilirken, C sınıfında bu oran yüzde 70’e düşüyor. Fiyat bandı 7 milyon TL ile 10 milyon TL arasına çıktığında ise A ve B sınıfı enerji verimliliğine sahip evler için kredi oranı yüzde 70, C sınıfı için yüzde 60 olarak belirlendi.
Daha üst segment olarak kabul edilen 10 milyon TL ile 20 milyon TL arasındaki gayrimenkullerde ise kredi kullanımı daha sınırlı tutuldu. Bu aralıkta A ve B sınıfı binalar için yüzde 50, C sınıfı için yüzde 40 kredi kullanılabilecek. Değeri 20 milyon TL’yi aşan lüks konutlarda ise kredi oranı A ve B sınıfı için yüzde 40 ile sınırlandırıldı.
İlk kez ev sahibi olacaklara koruma kalkanı devam ediyor
BDDK, piyasayı canlandırmaya çalışırken yatırım amaçlı alımlarla ihtiyaç odaklı alımları birbirinden ayırma stratejisini de sürdürüyor. İlk kez konut sahibi olacak vatandaşlar için pozitif ayrımcılık içeren uygulamalar korunuyor. Tüketicinin kendisi, eşi veya 18 yaş altındaki çocuklarının üzerine kayıtlı herhangi bir konut bulunması durumunda, kredi değer oranlarında kısıtlamaya gidilecek. Yani, halihazırda evi olan birinin ikinci evini almak için başvurması durumunda, yukarıda belirtilen yüksek kredi oranlarından yararlanması mümkün olmayacak. Bu madde ile sınırlı kredi kaynaklarının, barınma ihtiyacını karşılamak isteyen gerçek ihtiyaç sahiplerine yönlendirilmesi amaçlanıyor. Sektör temsilcileri, faiz oranlarının yüksek seyrettiği bir dönemde gelen bu düzenlemenin, özellikle nakit peşinat sorunu yaşayan alıcılar için önemli bir kolaylık sağlayacağını belirtiyor.
