İzmir Büyükşehir Belediyesi, uzun süredir tartışılan “kırsaldan genç göçü” sorununa sahadan yanıt arayan yeni bir adımı hayata geçirdi. Toprağın Genç Aklı adıyla başlatılan proje, gençlerin kırsalda neden kalmak istemediğini ve hangi koşullarda üretimi sürdürmeyi tercih edeceklerini doğrudan yerinde araştırmayı hedefliyor. Çalışmaların ilk durağı Kiraz olurken, elde edilecek verilerle İzmir kırsalının geleceğini şekillendirecek somut politika adımlarının atılması planlanıyor.
Kırsalda genç nüfus için yeni bir yol haritası
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın vizyonu doğrultusunda hayata geçirilen proje, kırsalda yaşayan genç nüfusun yerinde istihdamı hedefiyle yola çıktı. Kırsal Çalışma Grubu tarafından yürütülen çalışma, yalnızca masa başında hazırlanan raporlarla değil, doğrudan gençlerle birebir temas kurularak ilerliyor.
Kiraz’ın İğdeli ve Karaburç mahallelerinde başlayan saha çalışmaları kapsamında ekipler, köy kahvehanelerinden evlere, üretim alanlarından küçük işletmelere kadar pek çok noktada gençlerle görüştü. 18–40 yaş aralığındaki gençlerin yaşam koşulları, geçim kaynakları, sosyal olanaklara erişimi ve geleceğe dair beklentileri detaylı şekilde kayıt altına alındı.
“Gençleri kırsalda tutmanın yolunu arıyoruz”
Projenin saha ayağını yürüten Kırsal Alan Strateji Şube Müdürü Yeşim Karabörklü, çalışmanın temel amacının gençlerin neden göç ettiğini doğru biçimde anlamak olduğunu vurguladı. Karabörklü, “Bugüne kadar nüfus, doğal varlıklar ve sosyal yapıya dair kapsamlı bir envanter çıkardık. Şimdi ise bu verileri sahada gençlerin söyledikleriyle doğruluyoruz. Gençlerimizi kırsalda nasıl tutabiliriz sorusuna gerçekçi ve uygulanabilir yanıtlar arıyoruz” dedi.
Su krizi, iklim değişikliği ve gıdaya erişimde yaşanan zorlukların bu süreci daha da kritik hale getirdiğini belirten Karabörklü, gençlerin toprağı terk etmesi halinde kırsal üretimin geleceğinin ciddi risk altında olduğunu ifade etti.
Masa başı değil, yerinden veri yaklaşımı
Projede dikkat çeken başlıklardan biri de yaklaşım farkı oldu. Belediye ekipleri, hazır çözümlerle sahaya çıkmak yerine, kırsalda yaşayan gençlerin doğrudan görüşlerini esas alıyor. Tarım alanlarının durumu, kooperatifleşme düzeyi, ulaşım imkanları ve sosyal yaşam gibi başlıklar mahalle ölçeğinde değerlendiriliyor.
Karabörklü, “Üstten bakan projeler yerine, burada yaşayanların neye ihtiyaç duyduğunu anlamaya çalışıyoruz. Gençlerin üretime katılma isteği var ama önlerinde ciddi engeller bulunuyor. Bu engeller kaldırıldığında, kırsalda güçlü bir genç nüfus potansiyeli olduğunu net biçimde gördük” diye konuştu.
Gençlerin ortak talebi: İş, güvence ve sosyal yaşam
Saha çalışmalarına katılan gençler, kırsalda kalmak için en temel ihtiyacın sosyal güvence ve düzenli gelir olduğunu dile getiriyor. 18 yaşındaki Selin Usta, köyde yaşamayı tercih etmek istese de imkanların yetersizliğine dikkat çekti. Usta, “Çalışabileceğimiz bir yer yok, sigortamız yok. Kooperatif olsa, üretime katılsak, kendi paramızı kazansak burada kalırız. Bu anketler bizim sesimizi duyurmamız için çok önemli” ifadelerini kullandı.
Gençlerin büyük bölümünün köyden kopmak istemediği ancak sosyal alanların, iş imkanlarının ve güvence sisteminin eksikliği nedeniyle göç etmeyi düşündüğü tespit edildi.
Üretici gözüyle kırsalda kalmanın şartları
İğdeli Mahallesi’nde çiftçilik ve hayvancılıkla geçimini sağlayan Mesut Dalkıran ise gençlerin köyde kalmasının doğrudan üretimin sürdürülebilirliğiyle bağlantılı olduğunu vurguladı. Dalkıran, “Ürettiğimiz para ederse gençler burada kalır. Bu coğrafyada her şey yetişiyor ama emeğin karşılığı alınamazsa insanlar mecburen gidiyor. Destek olursa gençler kendi işinin patronu olur” dedi.
Bu görüş, proje kapsamında elde edilen verilerle de örtüşüyor. Gençlerin önemli bir bölümü, doğru destek mekanizmaları kurulması halinde tarım ve hayvancılığı sürdürmeye istekli.
30 pilot mahallede kapsamlı çalışma yapılacak
Kiraz’dan başlayan proje, ilk etapta 30 pilot mahallede devam edecek. Bu süreçte anketler, odak grup toplantıları ve birebir görüşmelerle geniş bir veri seti oluşturulacak. Toplanan bilgiler analiz edilerek her mahalle grubuna özgü uygulanabilir politika paketleri hazırlanacak.
Amaç yalnızca sorunları tespit etmek değil; gençlerin kırsalda kalmasını sağlayacak somut müdahale araçlarını hayata geçirmek. Böylece tarımsal girişimcilik, yenilikçi üretim modelleri ve yerel kalkınma adımları desteklenecek.
Çok paydaşlı bir iş birliği modeli
Toprağın Genç Aklı projesi, tek bir birimin değil, çok sayıda kurumun ortak çalışmasıyla yürütülüyor. Kırsal Hizmetler Dairesi Başkanlığı’nın koordinasyonunda; Tarımsal Hizmetler, Sosyal Hizmetler, Kadın ve Aile Hizmetleri, Muhtarlık İşleri ve Strateji Geliştirme daireleri ile İzmir Planlama Ajansı sürece dahil oluyor. Akademik danışmanlık ise Prof. Dr. Yusuf Kurucu tarafından sağlanıyor.
Bu çok disiplinli yapı sayesinde projenin yalnızca tarımsal değil, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla da ele alınması hedefleniyor.
Hedef: İzmir kırsalının geleceğini birlikte kurmak
Belediye yetkilileri, projenin nihai hedefinin İzmir’in önümüzdeki 10 yılını şekillendirecek bir kırsal kalkınma modeli oluşturmak olduğunu vurguluyor. Gençlerin üretimde kalması, teknolojiyi kullanması ve kırsalda nitelikli bir yaşam kurabilmesi için elde edilen verilerin yol gösterici olması bekleniyor.
Toprağın Genç Aklı, yalnızca bir araştırma projesi değil; kırsalda yaşamı yeniden cazip hale getirmeyi amaçlayan uzun soluklu bir dönüşüm hamlesi olarak görülüyor.