Türkiye'nin ulaşım altyapısı ve karayolları yönetimi konusunda son dönemin en çok tartışılan konularından biri olan devlet yollarının özel sektöre devri meselesi, en yetkili ağızdan gelen açıklamayla yeni bir boyuta taşındı. Bir süredir Ankara kulislerinde konuşulan ve CHP kurmayları tarafından resmi belgelerle gündeme taşınan köprü ile otoyol hatlarının devredileceği iddiaları netlik kazandı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, kamuoyunda büyük yankı uyandıran bu tartışmalara son noktayı koyarak, devlete ait yolların özel sektöre devri konusunda masada ciddi bir planlama olduğunu doğruladı. Bu tarihi itiraf, milyonlarca araç sahibinin günlük rotasını ve seyahat bütçesini doğrudan etkileyecek devasa bir değişimin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Bütçeye binen ağır bakım maliyetleri devir sürecini tetikledi
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı tarafından yapılan kritik açıklamaların satır aralarına bakıldığında, devir kararının arkasında yatan temel etkenin ekonomik yükler olduğu görülüyor. Yıllardır Karayolları Genel Müdürlüğü bünyesinde vatandaşlara hizmet veren yolların zaman içinde ciddi bir yorgunluk belirtisi gösterdiğine dikkat çeken Bakan Uraloğlu, rutin onarımların ötesinde artık ağır bakım süreçlerinin başladığını ifade etti. Devlet bütçesine milyarlarca liralık ek yük getiren bu ağır bakım operasyonlarının sürdürülebilirliği konusunda yeni bir model arayışına girdiklerini belirten Bakan, özelleştirme formülünün bu noktada devreye girdiğini anlattı. Hazineden çıkacak devasa bakım onarım harcamalarının önünü kesmek ve bu finansal yükü özel iştiraklerin omuzlarına yüklemek, bakanlığın yeni döneme dair en büyük stratejik hamlesi olarak öne çıkıyor.
Satış masada yok sadece belirli bir süre için işletme hakkı devredilecek
Bakanlık cephesinden gelen açıklamalarda kamuoyunun hassasiyetini dindirmeye yönelik dikkat çekici vurgular da yer aldı. Yolların mülkiyetinin tamamen özel şirketlere satılacağı yönündeki korkuların yersiz olduğunu savunan Uraloğlu, meselenin bir gayrimenkul satışı olmadığını dile getirdi. Bakanlığın üzerinde titizlikle çalıştığı modelin, sadece belirli bir zaman dilimini kapsayan işletme hakkı devri olduğunu belirten Uraloğlu, "Bu yolların satılması gibi bir durum kesinlikle söz konusu dahi olamaz. Bizim burada araştırdığımız ana konu; belli bir dönem için bu yolların kullanım hakkını verip, devasa bakım masraflarını yükleniciye havale edebilir miyiz? Hatta bunun üzerine devlet kasasına ne kadar ekstra bir nakit akışı sağlayabiliriz, şu an tamamen bunun hesaplamalarını yaptırıyoruz" diyerek uygulamanın sınırlarını çizdi.
Muhalefet cephesinden geçiş ücretlerinde rekor zam uyarısı
Hükümetin bu rasyonel bütçe savunmasına karşılık, muhalefet sıralarından yükselen itirazlar ise vatandaşın cebine yansıyacak olan karanlık tabloya işaret ediyor. Konuyu ilk kez gündeme taşıyarak dikkatleri bu yöne çeken CHP Genel Başkan Yardımcısı Deniz Yavuzyılmaz, arka planda dönen hazırlıkların sanılandan çok daha derin olduğunu öne sürüyor. Yavuzyılmaz'ın iddialarına göre, hükümet halihazırda yedi büyük devlet otoyolunu kapsayan dev bir paket için Kuzey Amerikalı uluslararası bir danışmanlık firmasına fizibilite raporları hazırlatıyor. Bu raporların 25 yıllık uzun soluklu bir devir sürecini içerdiğini belirten CHP'li kurmay, özel sektörün kar hırsının doğrudan gişelere yansıyacağını ve mevcut geçiş ücretlerine tam yüzde 300 oranında, yani üç katı büyüklüğünde devasa bir zam yapılacağını iddia ediyor. Bu iddia, artan enflasyon ve akaryakıt fiyatları altında zaten ezilen sürücüler için yeni bir ekonomik kabus anlamına geliyor.
Ege bölgesinin en kalabalık iki can damarı da devir listesinde
Bu devasa ekonomik ve politik tartışmanın yerel yansımaları ise özellikle Ege Bölgesi için büyük önem taşıyor. Özelleştirme veya hak devri kapsamına alınacak yollar listesinde, sadece ticari nakliyenin değil, aynı zamanda yaz turizminin de omurgasını oluşturan İzmir-Çeşme ve İzmir-Aydın otoyollarının bulunması bölge halkında derin bir endişe yarattı. Her gün on binlerce aracın kullandığı, yaz aylarında ise milyonlarca tatilcinin akın ettiği bu iki stratejik güzergahın gişe bedellerinin fahiş oranlarda artması, hem bölgedeki turizm hareketliliğine büyük bir darbe vurma riski taşıyor hem de günlük işe gidiş gelişlerde bu yolları kullanmak zorunda olan yerel halkın bütçesini sarsacak gibi görünüyor. Egeliler, yıllardır alıştıkları ve makul bedellerle kullandıkları bu devlet yollarının akıbetini endişeyle takip ederken, gözler şimdi ihalenin detaylarına ve açıklanacak yeni fiyat tarifelerine çevrilmiş durumda.