Küresel enerji piyasalarında son ayların en dikkat çekici gelişmelerinden biri yaşanıyor. Orta Doğu'da uzun süredir petrol arzını tehdit eden gerilimlerin ardından ABD ile İran arasında sağlanan geçici anlaşma, piyasalarda rahatlama yarattı. Özellikle dünya petrol ticaretinin can damarlarından biri olarak kabul edilen Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin yeniden hız kazanması, petrol fiyatlarında sert düşüşü beraberinde getirdi.
Uluslararası piyasalarda Brent petrol haftanın son işlem gününde 79 dolar seviyesine doğru gerilerken, haftalık bazdaki değer kaybı yaklaşık yüzde 9'a ulaştı. ABD tipi ham petrol olarak bilinen WTI petrolü ise 75 dolar civarında işlem gördü.
Petrol piyasasında dengeler değişti
Son dönemde küresel petrol piyasalarının en önemli gündem maddesi Hürmüz Boğazı'nda yaşanan güvenlik sorunları olmuştu. Bölgedeki gerilim nedeniyle petrol arzının sekteye uğrayabileceği endişesi fiyatların hızla yükselmesine neden olmuştu.
Ancak ABD ile İran arasında sağlanan geçici mutabakat sonrasında bölgede tansiyonun düşmesi ve enerji sevkiyatlarının yeniden başlaması, piyasalardaki arz kaygılarını önemli ölçüde azalttı. Bu gelişme, başta Brent petrol olmak üzere enerji emtialarında güçlü satış baskısını beraberinde getirdi.
Uzmanlara göre piyasa oyuncuları, arz tarafında yaşanabilecek olası aksaklıkların büyük ölçüde kontrol altına alınmasını fiyatlamaya başladı.
Tankerler yeniden boğazdan geçiyor
Petrol fiyatlarındaki düşüşün en önemli nedenlerinden biri, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin yeniden hareketlenmesi oldu.
Edinilen bilgilere göre yalnızca son 24 saat içerisinde yaklaşık 10 milyon varil petrol taşıyan tanker ya boğazdan geçiş yaptı ya da bekleme bölgelerinden ayrılarak rotasına devam etti.
Bu hareketlilik içerisinde dikkat çeken gelişmelerden biri de Suudi Arabistan'a ait tankerlerin yeniden bölgeden geçmeye başlaması oldu. Çatışmaların başladığı dönemin ardından ilk kez Suudi tankerlerinin boğazı kullanması, piyasalarda normalleşme sinyali olarak değerlendirildi.
Dünya petrol ticaretinin kalbi yeniden atıyor
Enerji uzmanları, Hürmüz Boğazı'nın küresel petrol arzı açısından taşıdığı kritik öneme dikkat çekiyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın verilerine göre normal şartlarda boğazdan günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürünü taşınıyor.
Bu rakam, dünya enerji ticaretinin önemli bir bölümüne karşılık geliyor. Bu nedenle bölgede yaşanan her gelişme yalnızca petrol fiyatlarını değil, küresel enflasyon ve ekonomik büyüme beklentilerini de doğrudan etkiliyor.
Boğazdaki trafiğin yeniden başlamasıyla birlikte enerji piyasalarında kısa vadeli rahatlama yaşanırken, yatırımcılar gelişmeleri yakından takip etmeyi sürdürüyor.
CENTCOM’dan dikkat çeken açıklama
Petrol piyasalarında düşüşü hızlandıran gelişmelerden biri de ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın yaptığı açıklama oldu.
CENTCOM, İran limanları ve kıyı bölgelerine yönelik uygulanan deniz ablukasının kaldırıldığını duyurdu. Bu açıklama, enerji piyasalarında arz akışının daha da hızlanacağı beklentisini güçlendirdi.
Öte yandan uluslararası denizcilik kuruluşları bölgedeki risklerin tamamen sona ermediğine dikkat çekiyor. Ortak Denizcilik Bilgi Merkezi tarafından yapılan değerlendirmede, gemilere Umman kıyılarına yakın rotaları tercih etmeleri yönünde tavsiyede bulunuldu.
Yetkililer özellikle olası mayın tehlikesine karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor.
Trump ve Vance'dan piyasalara mesaj
ABD Başkanı Donald Trump, petrol fiyatlarındaki düşüş ve küresel piyasalardaki iyimser havayı memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda petrol fiyatlarının gerilemesinin ve borsalarda yaşanan yükselişlerin piyasalar açısından olumlu bir gelişme olduğunu ifade etti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise İran'ın ilerleyen dönemde Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerden ücret talep edebileceğine yönelik iddiaların abartıldığını savundu.
Vance ayrıca taraflar arasında imzalanan mutabakat kapsamında önümüzdeki 60 gün boyunca teknik ayrıntılar üzerinde çalışmaların sürdürüleceğini belirtti.
Uzmanlar temkinli yaklaşımını koruyor
Her ne kadar petrol fiyatlarında sert düşüş yaşansa da piyasa uzmanları aşırı iyimser olunmaması gerektiği görüşünde birleşiyor.
Analistlere göre boğazın tam kapasiteyle yeniden çalışabilmesi için lojistik ve güvenlik alanlarında birçok sorunun çözülmesi gerekiyor. Bölgedeki petrol kuyularının yeniden devreye alınması, zarar gören altyapının onarılması ve olası mayınların temizlenmesi süreçleri zaman alabilir.
Bunun yanında bazı tanker şirketlerinin ve sigorta kuruluşlarının bölgeye ilişkin temkinli tavrını sürdürmesi de normalleşmenin beklenenden daha yavaş ilerleyebileceğine işaret ediyor.
