Yurt dışından posta veya kargo yoluyla yapılan gümrüksüz alışveriş uygulamasında köklü bir değişikliğe gidildi. Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile birlikte, uzun süredir tartışma konusu olan 30 euroya kadar gümrüksüz alışveriş imkânı tamamen ortadan kaldırıldı. Böylece Türkiye’de bireysel olarak yurt dışından düşük tutarlı ürün siparişi vererek gümrük vergisi ödemeden alışveriş yapma dönemi sona ermiş oldu.
Gümrük Kanunu’ndaki madde yürürlükten kaldırıldı
Yayımlanan kararla birlikte, 4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun “Bazı Maddelerinin Uygulanmasına İlişkin Karar”ın 126. maddesinin birinci fıkrası yürürlükten kaldırıldı. Söz konusu madde, yurt dışından posta veya hızlı kargo yoluyla getirilen ve belirli bir bedelin altında kalan eşyaların gümrük vergisinden muaf tutulmasını düzenliyordu. Bu düzenlemenin kaldırılmasıyla birlikte, artık bedeli ne olursa olsun yurt dışından gelen her ürün gümrük işlemlerine tabi olacak.
Karar 30 gün sonra yürürlüğe girecek
Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemenin 30 gün sonra yürürlüğe gireceği açıklandı. Bu süre, hali hazırda sipariş vermiş olan ya da kısa vadede alışveriş yapmayı planlayan vatandaşlar için bir geçiş süreci olarak değerlendiriliyor. Ancak yürürlük tarihinin ardından, 30 euro altındaki ürünler de dahil olmak üzere tüm gönderiler için gümrük süreci işletilecek.
Gümrük müşavirliği zorunlu hale geliyor
Yeni düzenlemenin en dikkat çeken sonuçlarından biri, yurt dışından bireysel olarak ürün getirmek isteyen vatandaşların gümrük müşavirliği hizmeti almak zorunda kalacak olması. Daha önce belirli bir tutarın altındaki siparişler için herhangi bir profesyonel işlem gerekmiyordu. Ancak muafiyetin kaldırılmasıyla birlikte, her gönderi için resmi gümrük işlemleri yapılacak ve bu işlemler ek maliyetler doğuracak.
Gümrüksüz online alışveriş zaten tartışılıyordu
Aslında gümrüksüz online alışveriş uygulamasının kaldırılması uzun süredir gündemdeydi. Özellikle son yıllarda artan e-ticaret hacmi, yurt dışından yapılan düşük tutarlı alışverişlerin sayısını ciddi biçimde artırmıştı. Bu durum hem yerli üreticiler hem de vergi gelirleri açısından eleştirilere neden oluyordu. Ticaret politikaları kapsamında, bu alanın yeniden düzenlenmesi gerektiği sık sık dile getiriliyordu.
Avrupa Birliği de benzer bir adım atmaya hazırlanıyor
Türkiye’de alınan bu karar, küresel eğilimlerden bağımsız değil. Avrupa Birliği de hâlihazırda uygulanan 150 euroya kadar gümrük muafiyeti sistemini yeniden gözden geçiriyor. AB’nin, bu muafiyeti 2028 yılına kadar tamamen kaldırmayı gündemine aldığı biliniyor. Bu yönüyle bakıldığında, Türkiye’deki düzenleme uluslararası vergi ve ticaret politikalarıyla paralel bir adım olarak değerlendiriliyor.
150 eurodan 30 euroya düşürülmüştü
Hatırlanacağı üzere, 6 Ağustos 2024 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte, yurt dışından bireysel olarak getirilen ürünlerdeki gümrük muafiyet limiti 150 eurodan 30 euroya düşürülmüştü. Bu karar, kamuoyunda geniş yankı uyandırmış ve özellikle internetten alışveriş yapan tüketiciler tarafından yoğun şekilde tartışılmıştı. Yeni karar ise bu sürecin bir adım ötesine geçerek, limiti tamamen ortadan kaldırdı.
Kargo bedelleri de sınıra dahil edilmişti
2024 yılı sonunda yapılan bir diğer önemli değişiklikle, yurt dışından sipariş edilen ürünlerin kargo masrafları da ürün bedeline dahil edilmişti. Böylece örneğin 29 euro değerinde bir ürün için ödenen 2 euroluk kargo bedeliyle toplam tutar 31 euroya çıkıyor ve ürün muafiyet sınırını aşıyordu. Bu durumda gönderi, otomatik olarak gümrük işlemine tabi tutuluyordu. Yeni düzenleme ile birlikte bu hesaplamalara da gerek kalmadı; çünkü artık her tutar gümrük kapsamındadeğerlendirilecek.
Vergi oranları zaten yüksekti
Önceki uygulamada dahi, muafiyet sınırının aşılması halinde önemli vergi yükleri söz konusuydu. Avrupa Birliği ülkelerinden gelen ticari olmayan ürünlerde yüzde 30, diğer ülkelerden gelen ürünlerde ise yüzde 60 oranında gümrük vergisi uygulanıyordu. Buna ek olarak, 4760 Sayılı ÖTV Kanunu kapsamında bazı ürünlerden yüzde 20 oranında maktu vergi alınıyordu. Yeni kararla birlikte bu vergiler, artık çok daha geniş bir alışveriş kitlesini kapsayacak.
Tüketiciler için ne değişecek
Yeni sistemle birlikte, yurt dışından bireysel alışveriş yapan vatandaşlar açısından maliyetlerin ciddi şekilde artmasıbekleniyor. Ürün bedeline ek olarak gümrük vergileri, gümrük müşavirliği ücretleri ve olası diğer masraflar, küçük tutarlı alışverişleri dahi ekonomik olmaktan çıkarabilecek. Bu durumun, özellikle online alışveriş alışkanlıklarını köklü biçimde değiştirmesi öngörülüyor.
Yerli piyasaya etkisi yakından izlenecek
Uzmanlar, gümrüksüz alışveriş döneminin sona ermesinin yerli üreticiler ve perakende sektörü açısından koruyucu bir etki yaratabileceğini değerlendiriyor. Yurt dışından düşük fiyatlarla getirilen ürünlerin azalmasıyla birlikte, iç piyasadaki fiyat dengelerinin yeniden şekillenmesi bekleniyor. Ancak tüketici tarafında, alternatif ürünlere yönelme ve fiyat hassasiyetinin artması da gündeme gelebilir.
