Tarih boyunca sayısız medeniyete ev sahipliği yapan, antik dönemden günümüze uzanan kültürel mirasıyla Ege’nin incisi konumundaki Bergama, son yıllarda ne yazık ki tarihi zenginliğinden çok maden ocaklarının yarattığı çevre baskısıyla gündeme geliyor. Verimli tarım arazileri, zeytinlikleri ve Kozak Yaylası gibi eşsiz doğal güzellikleriyle bilinen ilçe, yer altı kaynaklarını çıkarmak isteyen şirketlerin yoğun faaliyet alanı haline gelmiş durumda. Bu duruma eklenen son halka ise Terzihalliler Mahallesi’nde yaşanıyor. Bölgenin bakir doğasını tehdit eden yeni bir maden girişimi için bürokratik kapılar aralandı. Kocaeli merkezli Baki Beton Yapı Elemanları İnşaat Taahhüt İmalat Ticaret Limited Şirketi, bölgedeki granit rezervlerini işlemek amacıyla hazırladığı projeyi ilgili makamlara sundu.
Valilikten beklenen duyuru geldi ve süreç resmen başladı
Yöre halkının ve çevre örgütlerinin endişeli bekleyişi sürerken, İzmir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nden yapılan resmi açıklama, projenin ciddiyetini gözler önüne serdi. Şirketin, RN:202200209 (ER:3412024) ruhsat numaralı sahada faaliyete geçirmek istediği granit ocağı projesi için sunduğu Proje Tanıtım Dosyası (PTD), yetkililer tarafından incelenerek uygun bulundu. Valilik, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 16. maddesi uyarınca ÇED sürecinin resmen başladığını kamuoyuna duyurdu. Bu duyuru, bölgedeki ağaçların kesilmesi, toprağın kazılması ve dev iş makinelerinin Terzihalliler sırtlarında çalışmaya başlaması yolundaki ilk ve en kritik adımın atıldığı anlamına geliyor.
Doğa harikası coğrafya toz ve gürültüye teslim olacak
Projenin hayata geçirilmesi planlanan Terzihalliler Mahallesi, Bergama’nın kırsal dokusunu koruyan, tarım ve hayvancılıkla geçinen sakin yerleşimlerinden biri. Ancak granit ocağının faaliyete geçmesiyle birlikte bu huzurlu atmosferin yerini iş makinelerinin gürültüsüne, patlatmalı kazıların yarattığı sarsıntılara ve gökyüzünü kaplayacak toz bulutlarına bırakması bekleniyor. Maden sahasının yerleşim yerlerine ve tarım arazilerine olan mesafesi, projenin en çok tartışılan yönlerinden birini oluşturuyor. Çıkarılacak granitin işlenmesi ve nakliyesi sırasında oluşacak ağır tonajlı kamyon trafiğinin de bölgedeki yolları tahrip edeceği ve yaşam kalitesini düşüreceği öngörülüyor. Yerel halk, geçim kaynakları olan zeytinliklerin ve meraların maden tozuyla kaplanarak verimsizleşmesinden korkuyor.
Şirketin hedefi yer altındaki gri serveti çıkarmak
Hazırlanan proje dosyasındaki detaylara göre, şirket belirlenen ruhsat sahasında açık ocak işletmeciliği yöntemiyle çalışmayı planlıyor. Bu yöntem, doğanın üzerindeki bitkisel toprak tabakasının sıyrılmasını ve kayacın ortaya çıkarılmasını gerektiriyor. İzmir genelinde inşaat sektörünün hammadde ihtiyacını karşılama gerekçesiyle açılan bu tür ocaklar, genellikle arkalarında geri döndürülemez bir çevre tahribatı bırakıyor. Baki Beton’un projesi kapsamında, bölgeden tonlarca granit çıkarılması ve ekonomiye kazandırılması hedefleniyor. Ancak bu ekonomik kazancın, bölgenin ekolojik dengesine ve insan sağlığına vereceği zararın bedelinin ne olacağı sorusu henüz yanıtlanmış değil. Proje tanıtım dosyasının halkın görüşüne açılmasıyla birlikte, teknik detayların ve çevresel etkilerin daha net anlaşılması bekleniyor.
Tarihin gölgesinde bitmek bilmeyen maden kuşatması
Bergama, sadece Terzihalliler’deki bu proje ile değil, ilçe genelindeki onlarca farklı taş ve maden ocağı ruhsatıyla adeta bir kuşatma altında. UNESCO Dünya Mirası koruma alanlarına yakınlığıyla bilinen bazı bölgelerde dahi madencilik faaliyetlerinin zorlanması, uluslararası arenada da zaman zaman tepki çekiyor. Tarımın, turizmin ve tarihin başkenti olması gereken ilçe, "maden başkenti" olma yolunda ilerliyor. Maden faaliyetleri nedeniyle su kaynaklarının kirlenmesi, hava kalitesinin düşmesi ve biyoçeşitliliğin azalması gibi sorunlar, Bergama’nın kronikleşen yaraları haline geldi. Terzihalliler’deki bu yeni girişim, çevre mücadelesi veren sivil toplum kuruluşlarını ve yerel halkı bir kez daha harekete geçirdi.
Halkın katılımı ve itiraz hakkı belirleyici olacak
ÇED sürecinin başlamasıyla birlikte, projenin kaderini belirleyecek olan yasal prosedürler de işlemeye başladı. Yönetmelik gereği, proje tanıtım dosyası halkın incelemesine açıldı. Bu süreçte, projenin yaratacağı olumsuz etkileri gören, arazisi zarar görecek olan veya çevre hassasiyeti taşıyan vatandaşların itirazlarını ve görüşlerini Valiliğe iletme hakkı bulunuyor. Önümüzdeki günlerde yapılacak incelemeler ve olası halkın katılımı toplantıları, Terzihalliler’in geleceği açısından hayati önem taşıyor. Bergamalılar, topraklarına saplanmak istenen bu yeni hançeri durdurup durduramayacaklarını yaşayarak görecek.
