Faiz oranlarının indirilmesi ekonomiyi nasıl etkiler?

Faiz oranı hedefleri, para politikasının hayati bir aracıdır. Yatırım, enflasyon ve işsizlik gibi değişkenlerle uğraşırken dikkate alınır. Ülkelerin merkez bankaları genellikle ülke ekonomisinde yatırım ve tüketimi artırmak istediklerinde faiz oranlarını düşürme eğilimindedir.

Faiz oranlarının indirilmesi ekonomiyi nasıl etkiler?

Teorik olarak herkes borç para verebilir ve faiz alabilir, ancak ekonomilerde yasal olarak bu işi genellikle bankalar yapar. Bankalar müşterilerine verdikleri kredileri finanse etmek için mevduatlardan tasarruflardan ya da çek hesaplarından yararlanırlar. İnsanları para yatırmaya teşvik etmek için faiz oranları öderler.

Faiz oranı, ödünç verilen, yatırılan veya ödünç alınan miktarın bir oranı olarak (anapara toplamı olarak adlandırılır) dönem başına ödenecek miktardır. Ödünç verilen veya ödünç alınan meblağ üzerindeki toplam faiz, esas toplama, faiz oranına, bileşik sıklığına ve ödünç verildiği, yatırıldığı veya ödünç alındığı süreye bağlıdır.

Faiz oranları normalde yıllık bir yüzde olarak ifade edilen borç verilen miktarın oranı olarak tanımlanır. Yıllık faiz oranı, bir yıllık bir süre için olan orandır. Diğer faiz oranları, bir ay veya bir gün gibi farklı dönemlerde uygulanır, ancak faiz oranları genellikle yıllık olarak hesaplanır.

Faiz Oranlarını Etkileyen Faktörler

Faiz oranları şu maddelere göre değişiklik gösterir:

  • Hükümetin hedeflerini gerçekleştirmek için merkez bankalarını yönlendirmesi.
  • Ödünç verilen para birimi.
  • Yatırım için alınan ana paranın vadesi.
  • Borçlunun algılanan risk olasılıkları.
  • Ekonomideki paraya olan arz ve talep.
  • Ödünç alınan miktar karşılığı için gösterilen teminat miktarı.
  • Sözleşmedeki özel istekler.

Bu temel maddeler dışında vade dönemi boyunca ortaya çıkabilecek özel durumlarda faiz oranlarını etkiler.

Bir faiz örneği vermek gerekirse; 
Bir banka, müşterilerinin yatırdığı sermayeyi müşterilerine borç vermek için kullanacaktır. Buna karşılık, banka sermaye payını yatırmış olan kişilere ödeme de yapmalıdır. Faiz ödemesi, faiz oranına ve yatırdıkları sermaye miktarına bağlıdır.

Faiz oranı ve para politikası

Faiz oranı hedefleri, para politikasının hayati bir aracıdır. Yatırım, enflasyon ve işsizlik gibi değişkenlerle uğraşırken dikkate alınır. Ülkelerin merkez bankaları genellikle ülke ekonomisinde yatırım ve tüketimi artırmak istediklerinde faiz oranlarını düşürme eğilimindedir. Bununla birlikte, makro-ekonomik politika olarak düşük bir faiz oranı riskli olabilir ve içinde emlak piyasası ve borsaya büyük miktarda yatırımın yapıldığı ama ileride bu yatırımın karşılığının alınamayacağı bir ekonomi balonun oluşmasına yol açabilir.

Gelişmiş ekonomilerde, enflasyonu, ekonomik faaliyetlerin sağlığı için hedef bir aralıkta tutmak veya faiz oranını ekonomik ivmeyi korumak için ekonomik büyüme ile eş zamanlı olarak sınırlamak için faiz ayarlamaları yapılmaktadır.

Faiz oranlarının değişikliklerinin sebep ve etkileri

Kısa vadeli Politik Kazanç: Faiz oranlarının düşürülmesi ekonomiye kısa vadeli bir destek verebilir. Çoğu iktisatçı, normal şartlar altında, faiz oranlarındaki düşüşün, kısa bir süre sonra enflasyonla dengelenecek ekonomik aktivitede kısa vadeli bir kazanç sağlayacağını düşünür. Faiz oranlarının düşüşü ile ekonomiye sağlanacak hızlı destek politika da seçimleri etkileyebilir. Ekonomistlerin çoğu, bu yüzden politikacıların faiz oranları üzerindeki etkisini sınırlamak için politikacıların kontrolünde olmayan bağımsız merkez bankasını savunur.

Ertelenmiş tüketim: Para ödünç verildiğinde borç veren, temelde piyasadaki paranın tüketim mallarına harcanmasını geciktirir. Yani bankadan kredi ile ödünç bir para çektiğinizde bunu süpermarket harcamalarında kullanmayı tercih etmezsiniz. Zaman tercihi teorisine göre, insanlar artık dayanıklı tüketim mallarını tüketim mallarına tercih ettikleri için, serbest bir piyasada pozitif bir faiz oranı olacaktır.

Enflasyonist beklentiler: Çoğu ekonomi genel olarak enflasyon sergilemektedir, yani belirli bir miktar para gelecekte şu andaki durumundan daha az mal satın alır. Borç alanın, borç verenin ileride yaşanacak bu zararını tazmin etmesi gerekir. Bu da kredi faiz oranlarını yükseltecektir.

Alternatif yatırımlar: Borç veren, parasını farklı yatırımlarda kullanmak arasında bir seçim yapabilir. Birini seçerse, diğerlerinden gelen getirileri unutur. Farklı yatırımlar fonlar için etkin bir şekilde rekabet eder. Farklı yatırım araçları arasındaki bu rekabet faiz oranlarını etkiler.

Yatırım riskleri: Borçlunun her zaman iflas etmesi, kaçması, ölmesi veya başka bir şekilde temerrüde düşme riski vardır. Bu, bir borç verenin, yatırımları boyunca başarısız olanlara tazmin edilmesini sağlamak için genellikle bir risk primi talep etmesi gerektiği anlamına gelir.

Likidite tercihi: İnsanlar, yatırımlarını gerçekleştirmek için zaman alan bir süreç yerine, hemen değiştirilebilecek bir süreç tercih ederler. Yani nakit paraya hemen ihtiyaç duyar. Bu acil ihtiyaçlar yine faiz oranlarını etkiler.

Vergiler: Faizten elde edilen kazanımların bir kısmı vergiye tabi olabileceğinden, borç veren bu zararı telafi etmek için daha yüksek oranda ısrar edebilir.

Bankalar: Bankalar faiz oranını ya yavaşlatacak ya da ekonominin büyümesini hızlandıracak şekilde değiştirebilirler. Bu, ekonomiyi yavaşlatmak için faiz oranlarını yükseltmeyi veya ekonomik büyümeyi teşvik etmek için faiz oranlarını düşürmeyi içerir.

Ekonomi: Ekonominin durumuna göre faiz oranları değişebilir. Genel olarak, ekonominin güçlü olması durumunda mevduat faiz oranlarının yüksek olacağı, ekonominin zayıf olması durumunda mevduat faiz oranlarının düşük olduğu görülür.

Karl Marx gibi bazı ekonomistler ise faiz oranlarının yalnızca piyasa rekabeti tarafından belirlenmediğini iddia etmiştir. Aksine, faiz oranlarının nihayetinde sosyal gelenekler ve yasal kurumlar ile uyumlu olduğunu iddia eder.

YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner7

banner15