Kritik tarih 8 Ağustos

Grev kararı sonrası uzlaşı sağlanamaması durumunda İZULAŞ’a bağlı otobüsler 8 Ağustos’ta grev karar alarak kontak kapatabilir.

Haklarını isteyen işçiler yer altında açlık grevine girdi, günler sonra talepleri kabul edildi. Şimdi ise öğretmenler Ankara'nın göbeğinde açlık grevinde. Maaşını, güvencesini, atama hakkını isteyenler bir kez daha aynı soruyla karşı karşıya bırakıldı: Bu ülkede hakkını almak için önce aç kalmak mı gerekiyor?
Edirne'de Özşen Madencilik işçileri, ödenmeyen ücretleri ve işten çıkarmalara karşı yer altında başlattıkları açlık grevini 27 günün sonunda kazanımla sonlandırdı. İşçiler ancak açlıkla sınandıktan sonra masaya oturulabildi. Şimdi benzer bir tablo Ankara'da yaşanıyor. Bu kez yer altında madenciler değil, yer üstünde öğretmenler açlık grevinde.

Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası ile mülakat mağduru öğretmenler, verilen sözlerin tutulması ve taleplerinin karşılanması için süresiz açlık grevine başladı. Son iki gündür Ankara'da polis müdahalesiyle karşı karşıya kalan öğretmenler, ters kelepçe, biber gazı ve darbedilmelerinin ardından açlık grevine geçtiklerini duyurdu.

Verilen söz tutulana kadar devam edeceğiz

İzmir’den Ankara’ya giden ve açlık grevinin ikinci gününde konuşan Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası Merkez Yürütme Kurulu Üyesi Rabia Atbaş, mücadelenin bir anda ortaya çıkmadığını, yıllardır süren görüşmelerin ve tutulmayan sözlerin ardından bu noktaya gelindiğini söyledi.

"Şu anda açlık grevimizin ikinci günündeyiz. Verilen sözler tutulana kadar da bu eylemlilik sürecimiz devam edecek. Ailelerden, mülakat mağduru öğretmenlerden ve özel sektör öğretmenlerinden oluşan bir komisyon oluşturduk. Verilen sözlerin tutulmasını istiyoruz. Mücadelemiz de bunun için sürüyor.
Biz beş yıldır bu mücadeleyi veriyoruz. Her yaz, hatta kışın en zor zamanlarında bile Ankara'ya gelip bunun mücadelesini verdik. Geçen sene İstanbul'dan Ankara'ya bir yürüyüşümüz oldu. Ondan önce de Meclis Parkı'nda 52 gün boyunca nöbet tuttuk.

Geçen yıl yürüyüşümüzün ardından Çalışma Bakanlığı'nın verdiği bir söz vardı. Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası'nın da içinde bulunduğu, işveren derneklerinin de yer alacağı, aynı zamanda Milli Eğitim Komisyonu ve Milli Eğitim Bakanlığı'nın da katılacağı bir toplantı yapılacaktı. Bu toplantıda özel sektör öğretmenlerinin yaşadığı sorunlar ve bunlara nasıl çözüm üretilebileceği konuşulacaktı. Özellikle de taban maaş hakkımızın nasıl geri verilebileceği gündeme gelecekti. Fakat gördük ki bir yıldır bu söz yerine getirilmiyor.

Biz de bu yaz tekrar Ankara'ya geldik. Türkiye'nin birçok ilinden öğretmen arkadaşlarımız geldi. Aynı zamanda ailelerimiz geldi. Çocuklarımızla birlikte buraya geldik. Mülakat mağduru öğretmenlerimiz var. Aslında KPSS puanlarıyla atanmaları gereken öğretmenler bunlar. Ancak mülakatlarda mağdur edildiler. Hatta bazı öğretmenlerimiz mülakat komisyonlarından 'Hayırlı olsun hocam, atandınız' şeklinde geri dönüşler almalarına rağmen atanamadılar. Atanabilecek puana sahip olmalarına rağmen hakları ellerinden alındı.
Biz iki öğretmen grubu olarak birlikte mücadele etmemiz gerektiğine karar verdik. Çünkü ikimize de sözler verildi. Mesela mülakat mağduru öğretmenler için Meclis'e sunulacağı söylenen bir yasa teklifi vardı. Ancak bunun sunulmayacağını öğrendik. Mülakat mağduru öğretmenlerin önemli bir kısmı bugün özel sektörde çalışmak zorunda bırakılmış öğretmenler.

Üç gündür Ankara'da eylemdeyiz. İlk olarak Güvenpark'ta sıkıştırıldık ve ciddi şekilde şiddete maruz kaldık. Dün de Kurtuluş Parkı'nda gerçekten büyük bir saldırıyla karşılaştık. Darp edildik. Arkadaşlarımızın kolları, bacakları morluk içinde. Biz öğretmenler olarak böyle bir muameleye maruz kalmak istemiyoruz. Aynı zamanda buna sebep olanların kimler olduğunu da çok iyi biliyoruz. Bunun sorumlusu Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'dir. Yusuf Tekin'in bir an önce 1611 mülakat mağduru öğretmenin atamasını yapması gerekiyor. Özel sektör öğretmenlerinin taban maaş hakkını geri vermesi gerekiyor. Öğretmenlerin belirli süreli sözleşmelerle değil, belirsiz süreli iş sözleşmeleriyle çalıştırılması gerekiyor.

Kendisi bizi öğretmen olarak görmüyor. Buna ilişkin çeşitli açıklamaları ve itirafları da var. Oysa biz Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı öğretmenleriz. Bunu bir kez daha hatırlatmak ve verilen sözlerin tutulmasını sağlamak için bu eylemlilik sürecine girdik."

"Çözüm bekliyoruz"

Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası MYK Üyesi Umut Erkut ise Meclis'te yapılacak görüşmelerden sonuç alınmasını beklediklerini söyledi.

"Çok sıkıntı çektik, çok büyük mücadeleler verdik, çok çaba harcadık. Meclis'e daha önce de çok defa gittik. Çok sayıda görüşme yaptık. Ancak inanıyoruz ki bugüne kadar yaşadığımız sıkıntıların karşılığı olarak milletvekilleri bizi çok daha dikkatli dinleyecek ve çözüm için ellerini taşın altına koyacaklardır.
Biz bu yoldan, sorun çözülene kadar dönmeyeceğimizi zaten söyledik. Bu nedenle Ankara'ya gelenlerin sayısı her geçen gün artıyor. Bu kalabalık daha da büyümeden milletvekillerinden, Bakanlıktan ve Eğitim Komisyonu'ndan çözüm bekliyoruz.

Milli Eğitim Komisyonu'nun mülakat mağduru öğretmenler ve taban puan mağduriyetleri için derhal harekete geçmesini istiyoruz. Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne gidiyoruz. Verilen sözler tutulsun. Öğretmenlik yaşasın."

"Öğretmenleri açlık grevine sürüklediler"

Öğretmenlere yönelik polis müdahalesine tepkiler sürerken Veli-Der de eyleme destek açıklaması yaptı. Açıklamada "Sorunları çözmek yerine hak arayanları hedef alan anlayış, bugün öğretmenleri açlık grevine sürüklemiştir. Eğitim emekçilerinin taleplerine kulak vermek yerine baskıyı ve şiddeti tercih edenler, çocukların eğitim hakkını da görmezden gelmektedir" denildi.

Madenciler yer altında aç kaldı, sıra öğretmenlere mi geldi?

Madenciler yerin altında aç kalarak haklarını aldı. Şimdi Ankara'da öğretmenler açlık grevinde. Bir tarafta atanamayan öğretmenler, diğer tarafta güvencesiz ve düşük ücretlerle çalıştırılan eğitim emekçileri var. Hak talep edenler önce açlıkla sınanıyor, çözüm masası ise çoğu zaman ancak bundan sonra kuruluyor.
Aylardır ücretlerini alamayan, Özşen Madencilik işçileri işten çıkarmalarla karşı karşıya kalan madenciler, seslerini duyurabilmek için yer altında açlık grevine başlamıştı. 27 gün süren direniş boyunca işçiler, taleplerinin duyulması için yerin metrelerce altında açlıkla mücadele etti. Uzlaşma sağlandı ve madenciler eylemlerini kazanımla sonlandırdı. Bağımsız Maden-İş, direnişin ardından yaptığı açıklamada "Özşen Maden direnişimizin 27. gününde mücadelemiz zaferle sonuçlandı. Yeraltında açlık grevinde olan madenci arkadaşlarımızı sağ salim aldık. Bu zafer, ekmeğine, onuruna ve geleceğine sahip çıkan madencilerin zaferidir" ifadelerini kullandı.

Atalay: Halkı işçisiyle karşı karşıya getirmeye çalışıyorlar

Büyükşehir’in açıkladığı ücretlerin doğru olmadığını ifade eden Atalay, “Halkı işçisiyle karşı karşıya getirmeye çalışıyorlar. Açıkladıkları o yüksek ücretler (120-130 bin liralar), tüm hakların yıllık olarak eklenmiş, yani giydirilmiş halidir. Arkadaşların aldıkları öğrenim yardımına kadar, hatta olmayan hakları bile hesaba katıp bu rakamı oluşturdular. Onların bu şekilde açıklama yapması, buradaki 3 bin 300 işçiyi ilgilendiren bir durum değil; sadece 45 yıllık toplu sözleşme geçmişi olan 160-200 civarındaki kadrolu işçiyi ilgilendiriyor. Şu anda bizim arkadaşlarımız 60-65 bin lira civarında maaş alıyor. Az çok matematiği olan herkes bilir, bu rakama yüzde 16, 30’u eklediğinizde sonucun nerelere varacağını hesaplayabilir” diye konuştu.

“Algı yaratıyorlar”

Ücretler üzerinden algı yaratıldığını ifade eden Atalay, “Yaptıkları ne etik ne de ahlaki. Masada aylardır görüşüyoruz ve en son 28 madde kalmıştı. Devam primi, hizmet özendirme gibi maddelerin hepsinde, hatta onların sunduğu şartlarda bile mutabakata vardık; bunları başka isimlerle adlandırarak geçmiş olduk. Aramızda sadece Pazar tatiliyle ilgili bir sıkıntı vardı. Şimdi halka bu durumu anlatamadıkları için algı yaratmaya çalışıyorlar. İlk 168 kişiyi işten çıkarttıklarında yaptıkları algı operasyonunun aynısını yapıyorlar. Bir sene önce ne söylüyorlarsa, bugün de aynı şeyleri tekrarlıyorlar” değerlendirmesinde bulundu.

Pazar tartışması

Haftalık tatil tartışması hakkında konuşan Atalay, “Pazar mevzusunu şöyle anlatayım: Örneğin Salı günü işbaşı yaptım; Çarşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi ve Pazar dahil 6 gün çalışacağım, hafta tatilim ise Pazartesi olacak. 8-5 çalışan bir işçiyi bu şekilde çalıştırmaya çalışıyorlar. Yani Cumartesi-Pazar çalıştırıp, hafta tatilini Pazartesi’ye kaydırmak istiyorlar. Bu uygulama çağdaş ülkelerin hiçbir yerinde yok. Vardiyalı çalışan arkadaşlarımızın hafta tatilleri zaten işin doğası gereği hafta içine denk geliyor, orada bir sorun yok. Ama siz sabit 8-5 çalışan işçiyi de bu sisteme çekerseniz, işçiyi köle düzeninde çalıştırmak istiyorsunuz demektir. O zaman zorla mesai de yaptırmayın. Biz zorla mesai mi istiyoruz? Hayır. Bir de Büyükşehir’deki tüm çalışanların mesai yükünü sanki biz bu toplu sözleşmeyle talep ediyormuşuz gibi bir algı yarattılar” diyerek sözlerini tamamladı.

Büyükşehir’in açıklaması şu şekilde;

Belediyemiz ve kuruluşlarımız İZSU, İZULAŞ, İZDOĞA bünyesinde çalışan yaklaşık 4.000 işçimizi kapsayan toplu iş sözleşmesi görüşmelerinde Belediye-İş Sendikası ile anlaşma sağlanamamıştır. Sendikalarımızın üyeleri yararına daha iyi koşullarda sözleşme yapma hedefini saygıyla karşılamakla birlikte, Belediye-İş Sendikası’nın toplu görüşmelerdeki uzlaşmama kararını haklı bulmuyoruz:

a) Hâlihazırda müzakere edilen Belediye-İş sözleşme taslağındaki “İşe Devam Primi” ve “Sağlık Raporu Almama Primi” talepleri kabul edilebilir değildir. Önceki toplu iş sözleşmesinde yer alan ve şimdi sendikanın taslağında biraz daha genişletilmek istenen düzenlemeye göre; bir yıllık süre içinde hastalık istirahat raporu almayan işçi için yıllık 14 yevmiye tutarında sağlık raporu almama teşvik pirimi ve fiilen ayda 20 gün ve üzeri çalışanlara “ücretin yüzde 10- yüzde 13 nispetinde işe devam teşvik primi” talep edilmektedir. Çalışanlarımızın normal çalışma saatlerinde işe devam etmeleri için teşvik pirimi talep edilmesi ve hasta olmaları, istirahat etmeleri gerektiğinde sağlık raporu almamaları için teşvik primi verilmesi Belediyemiz ve iştiraklerimizce kabul edilmemiştir ve edilmeyecektir. Önceki dönem toplu sözleşmelerinde benzer maddelerin bulunması, bu haksız/dayanaksız ve işçi/hasta haklarına aykırı taleplerin kabulü için gerekçe olamaz.

b) Belediyemiz kuruluş ve iştiraklerinde haftada 7 gün, çoğu işletmelerimizde günde 24 saat hizmet verilmektedir. Hafta tatili, İş Kanunu’na göre 7 günlük bir zaman diliminde kesintisiz en az 24 saat ücretli dinlenme hakkı olarak düzenlenmiştir; hâlihazırda müzakere edilen Belediye-İş sözleşme taslağında Pazar günü, “hafta tatili” olarak kabul edilmektedir. Bu durumda Pazar günleri çalışmasına ilave iki yahut üç yevmiye fazla ödenmektedir. 2025 senesinde Pazar çalışması ek ücret maliyeti 850 milyon lira tahakkuk etmiştir. 7 gün hizmet esaslı işletmeler için bu durum uygulanabilir ve sürdürülebilir değildir.

c) Fazla mesai çalışmasının “yerleşik uygulama” olarak kabul edilmesi de isabetli değildir. Belediyemiz iştiraklerinin 2025 yılı fazla mesai maliyeti 3,9 milyar lira, 2026 yılnını ilk 5 ayı için 2,2 milyar lira tahakkuk etmiştir. İhtiyaç duyulan birimlerde vardiya usulü çalışmaya geçmek gerekmektedir. Hâlihazırda müzakere edilen Belediye-İş sözleşme taslağında yüzde 25 vardiya zammı talep edilmektedir. Vardiya uygulamasına dahil olacak çalışanlarımıza ücretine ilave olarak yüzde 25 ücret zammı talep edilmektedir. Bu, yanlış bir uygulamadır, sürdürülebilir değildir ve 24 saat hizmet esası işletmeler için uygulanabilir değildir.

d) Çalışanlarımızın mevcut yevmiyelerine enflasyon nispetinde zam yapılması belediyemizce kabul edilmiştir. Buna göre 1 Mart 2026 yürürlük tarihinden itibaren yıllık istihkaka göre aylık/giydirilmiş ücretler; İzdoğa’da en düşük 98.500,00 TL, en yüksek 112.500,00 TL, İzulaş’ta en düşük 95.700,00 TL, en yüksek 113.500,00 TL, İZSU’da en düşük 119.500,00 TL, en yüksek 130.850,00 TL hesap edilmektedir.

Kamuoyunun bilgilerine sunarız.

Sendika tarafından yapılan açıklamada, işveren tarafının yaklaşımı nedeniyle görüşmelerin uyuşmazlıkla sonuçlandığı belirtilerek, çalışanların hak ve alacakları için mücadeleye devam edileceği vurgulandı.

Sabah görüşmesi sonuçsuz kaldı

Sabah saatlerinde sendika ile büyükşehir arasında bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede herhangi bir sonuç alınmadı.

Atalay: Süreç tıkamış ve sonuçsuz bırakıldı

Sürecin tıkandığını söyleyen Belediye-İş 2’Nolu Şube Başkanı Savaş Aras, “İzmir Büyükşehir Belediyesi bürokratları ile mart ayından bu yana sürdürdüğümüz, 2026-2028 dönemini kapsayan Toplu İş Sözleşmesi görüşmeleri ne yazık ki uyuşmazlıkla sonuçlanmıştır. Bu sözleşmeler; İZDOĞA A.Ş., İZSU Genel Müdürlüğü, İZULAŞ A.Ş. ve İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde çalışan toplam 4.000 üyemizi doğrudan ilgilendirmektedir. Sendikamız, bu sözleşmelerin masada sonuçlanması için elinden gelen tüm gayreti göstermiştir. Ancak Büyükşehir bürokratlarının uzlaşmaz tutumu, süreci tıkamış ve sonuçsuz bırakmıştır. Bugün alanlarda olmamız bizim tercihimiz değildir. Bu tablo; toplu sözleşme masasında diyalog yerine dayatmayı tercih eden anlayışın bir sonucudur. Yaklaşık 2,5 aydır devam eden bu süreçte sendikamız her aşamada yapıcı bir tutum sergilemiş, sözleşmenin masada bitmesi için yoğun çaba harcamıştır. Ancak saatler süren görüşmeler sonucunda sözlü mutabakata varılan maddeler, imza aşamasına gelindiğinde Büyükşehir yönetimi tarafından geri çekilmektedir. Şunu İzmir Büyükşehir yönetimi dahil tüm kamuoyu bilsin. Belediye-İş Sendikası toplu sözleşmenin üyelerimizin menfaatlerini de gözeterek masada bitmesi için elinden geleni yapıyor. Değerli arkadaşlar toplu sözleşme süreçleri ancak karşılıklı uzlaşma, masada sözlü mutabakata varılan maddelerin tutanak altına alınmasıyla yürür. Toplu sözleşme masasında tartışıp, uzlaşıp sözlü olarak anlaşılan bir maddelerin imza aşamasında Büyükşehir yönetimi imzadan kaçarsa bu sözleşmeler nasıl sonuçlanacaktır?” diye konuştu.

Haftalık izin tartışması

Atalay, “Bu toplu sözleşme sürecinde, Büyükşehir yönetimi bugüne kadar hiç tartışılmamış, tartışmaya bile açılamayacak konuları bile masaya getirmiştir. Bütün çağdaş ülkelerde temel bir hak olarak kabul edilen hafta tatilinin pazar günü olması uygulaması, İzmir Büyükşehir Belediye yönetimi tarafından kaldırılmak istenmektedir. Hafta tatilinin pazar günü olmaktan çıkarılması girişimi, işçinin dinlenme hakkını, aile yaşamını ve sosyal hayatını doğrudan etkileyen bir girişimdir. Belediye-İş olarak hafta tatilinin pazar günü olması hakkından vazgeçmeyeceğiz. Çünkü, hafta tatilinin keyfi biçimde değiştirilmesi; yalnızca çalışma düzenini değil, emekçinin sağlığını, yaşam dengesini ve toplumsal ilişkilerini de olumsuz etkileyen çağdışı bir girişimdir. İzmir Büyükşehir Belediyesi Sosyal demokrat bir belediyedir. İzmir’imiz ülkemizin çağdaş yüzüdür” diye konuştu.

“Sosyal haklardan da vazgeçmemizi istiyorlar”

Atalay, “Belediye-İş olarak, İzmir’imizi çağdaş çalışma hayatının gerisine düşürmek isteyen bu uygulamaya izin veremeyiz. Bizler, emeğin onurunu ve yılların mücadelesiyle kazanılmış haklarımızı korumakta kararlıyız. Vardiya usulü çalışan arkadaşlarımız zaten işin gereği olarak çalışıyor. Bu Toplu sözleşmede de yer alıyor. Biz vardiya sistemi dışında tüm çalışanları, “ben istediğim gün çalıştırır, istediğim günü de tatil günü yaparım” anlayışına karşıyız. Çağdışı dayatmalara asla boyun eğmeyecek, haklarımızı sonuna kadar savunacağız. Pazar tatilimizi elimizden almak isteyen bu anlayış, aynı zamanda toplu iş sözleşmeleriyle elde ettiğimiz sosyal haklardan da vazgeçmemizi istemektedir. Yılların emeği ve mücadelesiyle kazanılmış bu hakları terk etmeyeceğiz” değerlendirmesinde bulundu.

“Pazar gününü hafta tatili olmaktan çıkarma dayatmasından vazgeçin”

Atalay, Bizler toplu sözleşmenin masada bitmesi için sadece elimizi değil, gövdemizi taşın altına koymaya hazırız. İzmir Büyükşehir Belediyesi yönetimine açık çağrımızdır: Masada sözlü olarak uzlaşılan maddelerde imzadan kaçmaktan vazgeçin. Pazar gününü hafta tatili olmaktan çıkarma dayatmasından vazgeçin. İşçinin emeğinden, sosyal hayatından tasarruf etmek anlamına gelecek olan, toplu iş sözleşmeleriyle kazanılmış sosyal haklarımızı gasp etme girişimlerinden vazgeçin” diyerek sözlerini tamamladı.

Kılıç: Kabul etmek mümkün değil!

Eğitim emekçilerine yapılan müdahaleyi kabul etmenin mümkün olmadığını ifade eden Kılıç, “Ankara’da, özel sektör öğretmenlerine yönelik müdahaleyi kabul etmek mümkün değildir.

İnsanca çalışma ve yaşam koşulları talep eden öğretmenlerin karşısına, kendileri de ağır çalışma koşulları altında görev yapan polisleri çıkarıp makam odalarından talimat verenlere sesleniyorum: Bir ülkede öğretmenler sokakta hak aramak zorunda kalıyorsa, sorun öğretmenlerde değil; onları bu noktaya getiren düzendedir.

Eğitimi değersizleştiren, emeği ucuzlaştıran ve hak aramayı güvenlik meselesi olarak gören anlayış; yalnızca öğretmenlerin değil, ülkenin geleceğinin de karşısındadır. İnsanca yaşam talebi suç değildir!” diye konuştu.

Sendika tarafından yapılan açıklamada, işveren tarafının yaklaşımı nedeniyle görüşmelerin uyuşmazlıkla sonuçlandığı belirtilerek, çalışanların hak ve alacakları için mücadeleye devam edileceği vurgulandı.

"Haklarımız için mücadele edeceğiz"

Açıklamada, “Emekçiler olarak alın terimizle kazandığımız haklarımızı korumak ve geliştirmek için mücadelemizi sürdüreceğiz. Taşeron olarak nitelendirdiğimiz güvencesiz çalışma düzenine karşı durmak ve toplu iş sözleşmesi taleplerimizi duyurmak için alanlarda olacağız” ifadelerine yer verildi.

Yarın yürüyüş ve basın açıklaması

Belediye-İş Sendikası, yarın saat 11.00’de sendika binası önünde toplanacak. Buradan Kültürpark 1 No’lu Hol önüne yürüyüş gerçekleştirilecek. Saat 14.00’te ise aynı noktada basın açıklaması yapılacak.

Sendika: Tüm İzmir halkını davet ediyoruz

Ankara Güvenpark’ta yapılan gözaltlarına tepki gösteren sendika, yaptığı açıklamada, “Özel sektör öğretmenleri ve mülakat mağduru öğretmenler, Türkiye'nin dört bir yanından Özel Sektör Öğretmenleri Sendikası ile birlikte bugün Ankara'daydı. Fakat öğretmen arkadaşlarımız polis şiddetiyle zorla gözaltına alındı. Yaşananlar karşısında sessiz kalmıyoruz. Gözaltına alınan arkadaşlarımız derhal serbest bırakılsın, öğretmenlerin talepleri derhal yerine getirilsin. Biz de sesimizi çıkarıyoruz. Bugün saat 19:00'da İzmir Alsancak'ta Türkan Saylan Kültür Merkezi önünde yapacağımız basın açıklamasına tüm demokratik kamuoyunu, arkadaşlarımızı ve İzmir halkını davet ediyoruz” ifadelerini kullandı.

Bağımsız Maden İş Sendikası da yaptığı açıklamada, "Özşen maden işçileri direnişin 25. gününde kendilerini yer altına kapatarak açlık grevine başladı. 'Haklarımız verilinceye kadar çıkmıyoruz.' Ya saygın bir uzlaşı ya da tavizsiz direniş" ifadelerini kullandı. Yer altında açıklama yapan işçiler ise 24 gün boyunca seslerini duyurmak için çeşitli girişimlerde bulunduklarını ancak herhangi bir sonuç alamadıklarını söyledi.

İşçiler, "Bugün direnişimizin 25. günündeyiz. 24 gündür yer üstünde sesimizi duyurmak için her yola başvurduk. Hiçbir şekilde, hiçbir yerden anlaşma ya da herhangi bir gelişme olmadı. Biz bugün itibarıyla yer altında arkadaşlarla beraber açlık grevine başladık. Hiç kimse bizi dışarı çıkarmak için çabalamasın, biz bu davamızda kararlıyız. Ya öleceğiz ya da haklarımızı alacağız. Haklarımız verilinceye kadar çıkmıyoruz" dedi.

Direniş sürecinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Edirne programında taleplerini iletmek isteyen işçilerin jandarma tarafından engellendiğini hatırlatan madenciler, yaşananlardan yetkililerin sorumlu olduğunu belirtti. Madenciler adına yapılan açıklamada, "Bugün buradan tüm Türkiye'ye bunu söyleriz; buna sebep olanlar bugün madencilerin içerideki hayatlarından ya da can güvenliklerinden sorumlu olan kişilerdir" denildi.

Çözüm üretilmediğini savunan işçiler, kendilerine başka bir seçenek bırakılmadığını ifade ederek şu sözlerle çağrı yaptı:

"'Yoktan ne çıkar?' dedik, 'can çıkar' dedik. En sonunda bu madende bu işçilerin hepsini kapatsınlar, üzerine birer toprak atsınlar, desinler ki 'Siz çalışırken bize faydalıydınız, ölürken de faydalı değilsiniz.' Nerede aç kaldıysak orada yok olalım diyoruz. İnsanların ekmeğinden tasarruf olmaz. İnsanların alın terinden tasarruf olmaz. İnsanların çoluğundan çocuğundan tasarruf olmaz. İnsanlar utancından evine gidemez hale geldi burada"

Sendika tarafından yapılan açıklamada, işveren tarafının yaklaşımı nedeniyle görüşmelerin uyuşmazlıkla sonuçlandığı belirtilerek, çalışanların hak ve alacakları için mücadeleye devam edileceği vurgulandı.

Haklarımız için mücadele edeceğiz

Açıklamada, “Emekçiler olarak alın terimizle kazandığımız haklarımızı korumak ve geliştirmek için mücadelemizi sürdüreceğiz. Taşeron olarak nitelendirdiğimiz güvencesiz çalışma düzenine karşı durmak ve toplu iş sözleşmesi taleplerimizi duyurmak için alanlarda olacağız” ifadelerine yer verildi.

15 Haziran’da yürüyüş ve basın açıklaması

Belediye-İş Sendikası, 15 Haziran Pazartesi günü saat 11.00’de sendika binası önünde toplanacak. Buradan Kültürpark 1 No’lu Hol önüne yürüyüş gerçekleştirilecek. Saat 14.00’te ise aynı noktada basın açıklaması yapılacak.

Basın emekçilerine davet

Belediye-İş Sendikası İzmir 1 No’lu Şube Başkanı Nevzat Yıldırım ile İzmir 2 No’lu Şube Başkanı Savaş Atalay imzasıyla yayımlanan açıklamada, basın mensupları da etkinliğe davet edildi.

Etkinlik kapsamında toplanma, 15 Haziran Pazartesi günü saat 11.00’de Gaziler Caddesi No:153 Kapılar/Konak adresindeki Belediye-İş Sendikası İzmir Şubeleri binası önünde gerçekleştirilecek. Basın açıklaması ise saat 14.00’te Kültürpark 1 No’lu Hol önünde yapılacak.

Beş aylık kümülatif erime sermaye transferine dönüştü

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından her ay düzenli olarak hazırlanan ve kamuoyunun dikkatine sunulan Ücret Kayıpları İzleme Raporu'nun Mayıs 2026 sayısal verileri paylaşıldı. Yalnızca Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde kayıtlı olarak çalışan 16,7 milyon 4/a statüsündeki işçiyi kapsayan araştırmaya göre, ekonomideki negatif çarpanların kümülatif faturası devasa boyutlara ulaştı.

DİSK-AR Makro Analiz Raporu: "Yüksek enflasyon ile adaletsiz vergi ve kesintiler işçi ücretlerini eritmeye devam ediyor. Yılın ilk beş ayında (Ocak-Mayıs 2026 dönemi) süregelen ekonomik aşınma neticesinde, enflasyon ve vergilerin işçi ücretlerine beş aylık toplam faturası en az 889 milyar 991 milyon TL olarak gerçekleşti."

Sendika kurmayları, daha yılın beşinci ayında yaklaşık 890 milyar TL'yi bulan bu devasa kaybın, işçi sınıfından varlıklı kesimlere yönelik çok ciddi ve organize bir sermaye-gelir transferi anlamına geldiğinin altını çizdi.

Enflasyon faturası vergi yüküyle yarışıyor

İşçilerin harcanabilir net parasal gelirlerini eriten iki temel düşmanın dönemsel bilançosu çıkarıldığında, kayıpların neredeyse başabaş bir grafik çizdiği gözlemlendi. Vergi takozunun yanı sıra piyasadaki etiket fiyatlarının tırmanışı, kümülatif erozyonu her geçen ay daha da hızlandırıyor.

Kümülatif İşçi Kayıpları Dağılımı (Ocak-Mayıs 2026)

(Analiz kapsamında incelenen vergi yüküne KDV ve ÖTV gibi dolaylı/tüketim vergileri dahil edilmemiştir. Tüketimden alınan dolaylı vergilerin de eklenmesi halinde reel alım gücü kaybının çok daha yüksek seviyelerde gerçekleşeceği belirtilmiştir ).

Ortalama işçi ücreti dördüncü ayda üst vergi dilimine takıldı

Raporda, SGK'nin en güncel çeyreklik verilerinden yola çıkılarak Türkiye'deki bir işçinin tahmini ortalama aylık brüt giydirilmiş ücreti 64.985 TL olarak esas alındı. Siyasi iktidarın 2026 yılı gelir vergisi tarife dilimlerini bilinçli olarak düşük artırması sebebiyle, bu ortalama ücrete sahip bir çalışan henüz yılın dördüncü ayında (nisan) bir üst vergi dilimine geçiş yaptı.

Bunun kaçınılmaz bir sonucu olarak mayıs ayı itibarıyla ortalama bir işçinin brüt maaşından yapılan sadece gelir ve damga vergisi kesintisi 7.079 TL'ye ulaştı. TÜİK tarafından %16,61 olarak açıklanan resmi 5 aylık enflasyon erimesi de bu hesaba dahil edildiğinde, işçi başına aylık reel kayıp 8.458 TL daha artış gösterdi. Böylece ortalama bir işçinin 64.985 TL'lik brüt maaşı, mayıs ayında sadece vergi ve enflasyon nedeniyle net 15.537 TL birden erimiş oldu. Sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası prim kesintileri de (16.826 TL) dahil edildiğinde, işçinin nominal net ücreti 48.159 TL'ye, alım gücü bakımından reel net ücreti ise 39.701 TL'ye kadar geriledi. Bu matematiksel gösterge, işçilerin mayıs ayındaki 31 günün en az 12 gününü tamamen vergi, kesinti ve enflasyon yükünü sübvanse etmek için çalışarak geçirdiğini tescilledi.

Asgari ücretli ve dar gelirli gruplarda tekil erime tablosu

Ücret gruplarının satın alma güçlerine ve maruz kaldıkları kesintilere göre yapılan tekil (bireysel) erime analizleri, toplumun tabanını oluşturan dar gelirlinin durumunu daha da somutlaştırdı. 2026 yılı için brüt 33.030 TL olarak belirlenen net asgari ücret, yasal olarak gelir vergisinden istisna tutulsa da 4.955 TL'lik SGK ve işsizlik sigortası prim yükünden kaçamadı.

Ücret Gruplarına Göre Mayıs 2026 Net Aşınma İstatistikleri

• Asgari Ücret Grubu (Brüt: 33.030 TL): Yasal prim kesintileri sonrası nominal olarak ele geçen net tutar 28.076 TL'dir. Ancak nisan ve mayıs aylarındaki resmi enflasyon karşısındaki tekil erimesi 4.663 TL'yi bulmuş ve asgari ücretlinin harcanabilir reel net geliri 23.412 TL seviyesine düşmüştür. Yılın ilk 5 ayında asgari ücretin %29,1'i cebe girmeden buharlaşmıştır.

• Asgari Ücretin 1,5 Katı (Brüt: 49.545 TL): Toplam vergi ve prim kesintisi 10.691 TL'yi bulurken, nominal net ücret 38.854 TL'ye düşmektedir. 6.454 TL'lik beş aylık enflasyon erimesiyle birlikte reel net ücret 32.400 TL'ye gerilemiş, maaşın %34,6'sı erimiştir.

• Asgari Ücretin 2 Katı (Brüt: 66.060 TL): İkinci vergi diliminin etkisiyle 17.179 TL kesintiye gitmekte, nominal net 48.881 TL kalmaktadır. 8.119 TL'lik enflasyon kaybıyla birlikte reel net kazanç 40.762 TL'ye inerek toplamda %38,3'lük bir hak kaybı doğurmuştur.

• Asgari Ücretin 3 Katı (Brüt: 99.090 TL): Ücret skalası yükseldikçe vergi dilimi takozu büyümüş ve kesinti miktarı 29.478 TL olmuştur. 11.563 TL'lik enflasyon erimesi sonrasında reel net ücret 58.049 TL'ye düşerek toplam hak edişin %41,4'ünü eritmiştir.

DİSK-AR raporun sonuç bölümünde, hükümetin izlediği alım gücünü ve ücret artışlarını bastırmaya yönelik makroekonomik politikaların, krizin faturasını tamamen emeğin üzerine yıktığını savundu. Gelirde ve vergide adaletin sağlanabilmesi amacıyla acilen yasal vergi dilimlerinin yeniden düzenlenmesi ve asgari ücret üzerindeki prim baskısının hafifletilmesi gerektiği çağrısı yapıldı.

Bürokrasi koridorlarında verilen taahhütler ancak baskıyla hayata geçti

Yıldızlar SSS Holding bünyesindeki Doruk Madencilik işçilerine, başlattıkları eylemlerin ardından Çalışma, İçişleri ve Enerji bakanlıklarının garantörlüğünde ödeme taahhüdü verilmişti. Devletin en üst kademelerindeki üç bakanın bizzat kefil olduğu bu yasal sözleşmeye göre, 15 Mayıs tarihi itibarıyla tüm alacakların ödeneceği ilan edilmiş, ancak belirlenen gün geldiğinde işçiler büyük bir hayal kırıklığı ile karşılaşmıştı. Holding yönetimi sadece geriye dönük maaşları yatırıp "işçiye borcumuz kalmadı" iddiasıyla gerçeği çarpıtmaya yeltenince, haklarının gasp edilmesine izin vermeyen Doruk Madencilik işçileri nisan ayındaki yalınayak yürüyüşlerinin ardından 1 Haziran günü yeniden Ankara'da holding kapısına dayanmıştı. Siyasi iktidarın koruması altındaki şirketin tüm idari ayak diremelerine ve oyalama taktiklerine karşı kararlılıkla sürdürülen eylemlerin ve toplumsal baskının sonucunda, hakkı yenilen maden işçilerinin tüm hak ve alacakları hesaplarına yatırıldı.

Bütün muhalefet partileri yıllar sonra ilk kez aynı safta buluştu

Direnişin zafere ulaşmasındaki en büyük itici güçlerden biri, hiç kuşkusuz Ankara sokaklarında yankılanan o muazzam toplumsal ve siyasi dayanışma ruhu oldu. Dün holding binasının önünde kurulan direniş çadırını ziyaret eden çok sayıda muhalefet lideri ve milletvekili, madencilerin etrafında aşılması imkansız bir koruma kalkanı oluşturmuştu. Sürecin başından beri işçilerin yanında saf tutan Bağımsız Maden-İş Sendikası Genel Başkanı Gökay Çakır, bu tarihi kazanımın ardından yaptığı duygu yüklü açıklamada siyasi partilerin bu ortak duruşuna özel bir parantez açtı. Türkiye'deki tüm halkın ve siyasi partilerin bu işçilere benzersiz bir destek sunduğunu hatırlatan Çakır, "Siyasi partilerin ve muhalefet partilerinin bugün ziyarete gelmesi gerçekten beni onurlandırdı, gururlandırdı. Ben 15 Temmuz’da bütün siyasi partilerin bir araya geldiğini görmüşüm. Bir daha hiçbir siyasi partinin bir arada açıklama yaptığını görmemiştim. Demek ki bu işçileri benimsemişler" sözleriyle emeğin birleştirici gücünü vurguladı.

Sendikal mücadelenin yeni rotası batı sınırına çevriliyor

Ankara sokaklarındaki tehditlere, idari engellemelere ve her türlü çileye göğüs gererek işçilerin yüzünü güldürmeyi başaran sendikal irade, kazandığı bu büyük moral gücüyle durmaksızın yeni bir cephe açmaya hazırlanıyor. Türkiye genelinde maden işçilerinin maruz kaldığı sömürü çarklarının nerede bir mağduriyet yarattığını adım adım takip eden sendika yönetimi, Ankara'daki çadırları toplar toplamaz rotasını Trakya'ya çevireceğini ilan etti. Başkentteki zaferin ardından kendi adına büyük bir mutluluk duyduğunu ifade eden Genel Başkan Gökay Çakır, durmaya niyetleri olmadığını belirterek sonraki adımlarını şu ifadelerle kamuoyuna duyurdu: "Ben şimdi buradan ayrıldıktan sonra yarın Edirne’ye gideceğim. Oradaki işçi arkadaşlarımızın, mağdur arkadaşlarımızın sesine ses olmaya, yüreklerine yürek olmaya, gönüllerine gönül olmaya gideceğiz. Biz her zaman mücadelenin içindeyiz." Bu açıklama, Edirne'de benzer hak gasplarıyla boğuşan Özşen Madencilik işçileri için de büyük bir umut ışığı yaktı.

Devlet ve şirket arasında resmi denetim mekanizması kuruldu

Madencilerin bankamatiklerden paralarını çekmesi ve yüzlerinin gülmesi, mücadelenin sadece anlık bir mali kazanımla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda kalıcı bir idari güvenceye kavuştuğunu da gösteriyor. Geçmişte holding yönetimlerinin verdikleri sözlerden kolayca dönebildiğini acı tecrübelerle deneyimleyen işçi temsilcileri, bu kez işi şansa bırakmayarak hukuki altyapıyı da sağlama aldı. Sendika genel merkezinden yapılan resmi bilgilendirmede, sadece geçmiş alacakların tahsil edilmediği, bundan sonraki süreçte de benzer mağduriyetlerin yaşanmaması adına devletin doğrudan devreye sokulduğu aktarıldı. Bu doğrultuda, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Yıldızlar SSS Holding arasında, bundan sonraki çalışma dönemlerini, maaş ödeme takvimlerini ve işçi sağlığı önlemlerini anlık olarak denetleyecek resmi bir takip mekanizmasının tanımlandığı duyuruldu. Devlet güvencesiyle kurulan bu resmi denetim masası, madencilerin gelecekte de holdingin keyfi uygulamalarına karşı koruma altında olacağını tescillemiş oldu.

Üç bakan kefil oldu ancak verilen sözler tutulmadı

Holding binası önünde toplanan kalabalığa hitap eden ve işçilerin kararlı duruşunu selamlayan CHP lideri Özgür Özel, hükümet ve şirket yetkililerinin takındığı uzlaşmaz tavrı sert sözlerle eleştirdi. Hakları gasp edilen işçilerin Soma'dan bu yana örgütlü bir güç olarak yürüttüğü eylemsellik sürecini yakından takip ettiklerini belirten Özel, kamu gücünü elinde bulunduranların verdikleri yasal sözlerin arkasında durmadığını ifade etti. Şirketin devletten devasa teşvikler ve krediler almasına rağmen işçinin hak ettiği parayı zimmetine geçirdiğini iddia eden Özel, madencilerin nisan ayının ikinci yarısında yalınayak başkente yürüdüklerini hatırlattı.

Meclis koridorlarında ve parklarda sabahlayan işçilere 28 Nisan günü bizzat devlet kademeleri tarafından garanti verildiğini aktaran Özel, süreci şu sözlerle özetledi: "Ankara’da parklarda yattılar, sabahladılar. 28 Nisan günü bu arkadaşlarımıza devlet söz verdi. Üç bakan kefil oldu. Dediler ki ‘Gidin, 15 Mayıs günü bütün alacaklarınız yatacak. Biz kefiliz.’ Şimdi haziran ayındayız. 15 Mayıs’ın üzerinden neredeyse üç hafta geçti, yatan bir para yok."

Madenciler paralarını kamuoyu desteğiyle alacak

Meydandaki kararlı kalabalığın iradesini kırmak adına eylem günü bazı medya organlarında yalan haberlerin dolaşıma sokulduğunu ifade eden CHP Genel Başkanı, bu tür dezenformasyon hamlelerinin direnişi zayıflatamayacağını kaydetti. Alanlara gelmeden önce sendika yöneticileriyle doğrudan iletişim kurduğunu belirten Özel, işçilerin hesaplarına tek bir kuruş dahi yatırılmadığını bizzat teyit ettiğini söyledi. İktidarın kitle iletişim araçları üzerinden halka sunduğu pembe tabloların gerçeği yansıtmadığını dile getiren Özel, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 1 Mayıs konuşmasında sarf ettiği "Madencilerin paralarını ödedik" ifadelerinin koca bir yalandan ibaret olduğunu savundu.

Şu an itibarıyla 105 maden işçisinin kolluk kuvvetlerinin ablukası altında tutulduğunu, 36 işçinin ise holding kapısı önünde bekleyişini sürdürdüğünü kaydeden Özel, "Doruk Madencilik işçileri bu parayı kamuoyu desteğiyle alacak" diyerek toplumsal dayanışma çağrısını yineledi. Son kuruş ödenene kadar meydanda nöbette olacaklarını duyuran ana muhalefet lideri, halkın vereceği yürekli desteğin bu haksızlığı bitirebilecek tek anahtar olduğunu sözlerine ekledi.

Siyasete yapılan müdahaleler yoksulluğu gizleme çabasıdır

Direniş çadırının kurulduğu alanda söz alan ve işçilerin haklı taleplerine destek veren bir diğer isim ise Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ oldu. Ülkedeki adalet mekanizmalarının ve siyasi dengelerin altüst edildiği bir dönemde işçi sınıfının maruz kaldığı sömürünün tesadüf olmadığını belirten Özdağ, yargı ve siyaset dünyasında yaşanan anti-demokratik gelişmelerin ekonomik krizle doğrudan bağlantılı olduğunu iddia etti. Muhalefet partilerinin ve kitle örgütlerinin yapısal sorunlarla boğuşmaya zorlanarak halkın gerçek gündeminden uzaklaştırılmak istendiğini savunan Özdağ, sistemin işleyişine yönelik şu sert eleştirileri getirdi: "Mutlak yoksulluğun, mutlak hukuksuzluğun nasıl devam ettiğini görüyoruz. Esasen siyasete yapılan anti-demokratik müdahalelerin temelinde, yaşanan mutlak yoksulluğu, mutlak adaletsizliği iktidarın unutturma çabaları büyük rol oynamaktadır. Muhalefeti çalışamaz hale getirerek Türk halkının, sömürülen, ezilen Türk halkının haklarını savunamaz hale getirmeye çalışıyorlar." İktidarın bu baskı ve unutturma politikalarında asla başarılı olamayacağını belirten Özdağ, Türk işçisinin ve üreticisinin hakkını her platformda savunmaya kararlılıkla devam edeceklerini vurguladı.

Holding zincirindeki hak ihlalleri Türkiye genelinde yaşanıyor

Eyleme katılarak maden işçilerinin sesi olan parlamento temsilcileri, yaşanan ekonomik krizin ve hak gasplarının sadece tek bir maden ocağıyla sınırlı kalmadığını, sistemsel bir holding politikasının ürünü olduğunu yerinde tespit ettiler. Siyasi partilerin dayanışma mesajlarının ardından söz alan İYİ Parti Bursa Milletvekili Selçuk Türkoğlu, holding çatısı altında faaliyet gösteren diğer işletmelerdeki çalışma koşullarına ve benzer mağduriyetlere dikkat çekti. İşçilerin sadece Beypazarı’ndaki madende değil, bu sermaye grubuna bağlı olan ülkenin dört bir yanındaki fabrikalarda ve şantiyelerde de benzer sömürü çarklarıyla karşı karşıya kaldığını ifade eden Türkoğlu, "Mesele sadece Beypazarı değil. Bu holdinge bağlı Türkiye'nin her yerinde aynı sorunlar var. Ödenmeyen maaşlar ve haklar var" diyerek denetimsizlik ve kayırmacılık ağının ulaştığı vahim boyutları gözler önüne serdi. Siyasi parti temsilcileri, emekçilerin biriken tüm maaş, kıdem tazminatı ve sosyal hakları resmi olarak banka hesaplarına geçene kadar parlamento içinde ve dışında baskı unsuru olmaya devam edeceklerini ortak bir deklarasyonla ilan etti.

“Yazılar ulaştıktan sonra 60 günlük süre başlayacak”

Arabulucuların taraflara uyuşmazlık bildirimi yaptıktan sonra 60 günlük sürecin başlayacağını açıklayan Belediye-İş İzmir 1 Nolu Şube Başkanı Nevzat Yıldırım, “Bugün ya da büyük ihtimalle yarın arabulucu artık İŞKUR'a (Çalışma Bakanlığına) ve sendika genel merkezimize sürecin sonlandığına dair resmi yazıyı yazacaktır. Bu yazılar ilgili yerlerin ellerine ulaştıktan sonra bizim 60 günlük yasal süremiz başlayacak. Yani önümüzdeki haftanın ortasına veya sonuna doğru bu 60 günlük sürenin başlayacağını düşünüyorum. Maalesef bir çözüm bulamadık” diye konuştu.

“Süreç uzayacak”

Yıldırım, “Evraklar kargoyla gittiği için oraya ulaşması, bize geri gelmesi derken önümüzdeki haftanın ortasını ya da sonunu bulabilir. Ardından 60 günlük grev sürecimiz başlayacak. Tabii bu sürecin de yasal prosedürleri var; iş yerlerimizde grev kararı alıp bunu bir hafta içinde oylatmamız, sonrasında da greve çıkmadan bir hafta önce işverene resmi bildirimde bulunmamız gerekiyor. Bunlar önümüzdeki haftadan sonra konuşacağımız aşamalar” değerlendirmesinde bulundu.

İşçinin talebi ne?

Mart ayında açıklanan enflasyon oranın üzerine yüzde 10 refah payı istediklerin ifade eden Yıldırım, Büyükşehir’in ise buna karşın yüzde 16.30 oranında zam talep ettiklerini ifade etti. Yıldırım, “Bizim talebimiz enflasyon oranındaydı. Zaten mart ayında açıklanan yıllık enflasyonu (2025 Mart ile 2026 Mart arası) temel alıp üzerine 10 puanlık bir refah payı istemiştik. Büyükşehir'in teklifi ise yüzde 16,30 oldu. İlk tekliflerini aynen koruyorlar, şu anki durum bundan ibaret. İdari maddelerde biraz yol aldık ama parasal maddeler tabiri caizse tamamen rafta duruyor. Karşımızda kötü bir tavır yok ama neticede bir yol da alabilmiş değiliz” şeklinde konuştu.

“Sandık taraftarı değilim”

Yıldırım, “Şahsen ben bu tarz süreçlerde sandık kurulmasını doğru bulmuyorum. İşçi zaten sendikaya yetkiyi vermiş; şimdi bu sorumluluğu tekrar işçinin önüne atmanın, onu zora sokmanın bir anlamı yok. Oraya sandık koyduğunuz zaman işveren farklı arayışlara giriyor; işçiyi çağırıp baskı kurmaya veya "Evet dediler" gibi algılar yönetmeye çalışıyor. Gerek yok böyle şeylere. Sandık koymak, işçiyle işvereni doğrudan karşı karşıya getirmektir. Eğer işçiyle işvereni karşı karşıya getireceksek sendika olarak biz niye varız?” diyerek sözlerini tamamladı.

Fabrikalarda korumasız kalan milyonlar

Dünya genelindeki standartlar ile ülkemizdeki pratikler karşılaştırıldığında, Türkiye'nin emekçisini koruma konusunda ne denli geride kaldığı açıkça görülüyor. Raporda referans verilen küresel ILO verilerine göre, Türkiye iş müfettişi sayısı bakımından dünya genelindeki tüm ülkeler arasında maalesef en son yüzde 20'lik dilimde kendine yer bulabildi. Gelişmiş endüstri ülkeleriyle aradaki makasın ürkütücü boyutlara ulaştığı bu sistemde, ülkemizde her 100 bin işçiye sadece 2,8 iş müfettişi düşüyor. Bu oran, üretimin ve sanayinin güçlü olduğu Almanya'da 14,4, komşumuz Bulgaristan'da ise 14,1 seviyesinde seyrediyor. İş gücünün korunması noktasındaki bu sayısal yetersizlik, sahadaki ihlallerin de cezasız kalmasına kapı aralıyor.

Çalışan sayısı artarken denetim kadroları eriyor

Raporda dikkat çekilen bir diğer yapısal çarpıklık ise yıllar içinde büyüyen istihdama karşılık, denetim kadrolarının bilinçli bir şekilde daraltılması oldu. Resmi istatistiklere göre, 2017 yılından 2024 yılına kadar geçen süreçte Türkiye'deki toplam çalışan nüfus yaklaşık 4,5 milyon kişi artış gösterdi. Normal şartlarda bu devasa büyümeye paralel olarak müfettiş kadrolarının da artırılması gerekirken, tam tersi bir yönelim gerçekleşti. Bahsi geçen yıllar arasında iş müfettişi sayısı 1.019'dan 917'ye geriledi. Kamu personeli dağılımındaki bu asimetri, devletin önceliklerini de tartışmaya açıyor. Öyle ki, 2024 yılı itibarıyla ülkede sokaklarda ve karakollarda görev yapan toplam polis ve bekçi sayısı, fabrikaları denetlemekle görevli olan iş müfettişlerinin tam 367 katına ulaştı.

Milyonlarca işyerinin kapısı hiç çalınmadı

Sayısal yetersizliğin sahaya yansıması, kelimenin tam anlamıyla bir "denetimsizlik cenneti" yaratıldığını ispatlıyor. 2010 ile 2024 yılları arasındaki dönemi kapsayan geniş zamanlı analizde, Türkiye'de tescilli ve kayıtlı işyeri sayısı yüzde 69,1 oranında devasa bir artış gösterdi. Buna karşılık, iş kazalarını ve can kayıplarını önlemesi beklenen işçi sağlığı ve iş güvenliği teftişleri yüzde 56,3 oranında azaldı. İşçilerin doğrudan cebini ve sosyal haklarını ilgilendiren ücret, fazla mesai, yıllık izin ve kıdem tazminatı gibi yasal hakları kapsayan "işin yürütümü" teftişlerindeki çöküş ise yüzde 81,5 gibi inanılmaz bir seviyeye ulaştı. 2024 yılının güncel verilerine göre, Türkiye'deki 2 milyonu aşkın kayıtlı işyerinin yüzde 99,8'i işin yürütümü yönünden hiçbir şekilde denetlenmedi. Denetimlerin ulaştığı şanslı azınlığın toplam işçi nüfusuna oranı ise 2010'da yüzde 16,1 iken, bugün sadece yüzde 3,6'da kaldı.

Randevulu denetimler usulsüzlüklere kılıf oluyor

Çalışma Bakanlığı'nın son yıllarda uygulamaya koyduğu ve "proaktif teftiş" adını verdiği yeni nesil denetim stratejileri de araştırmada sert eleştirilerin hedefi oldu. Habersiz ve ani baskınların yerini alan haberli teftiş yöntemi, işverenlerin yasal boşlukları ve eksiklikleri denetim saatine kadar gizlemesine olanak tanıyan bir paravan işlevi görüyor. Raporda, bu trajik yöntemin sahada nasıl uygulandığına dair hafızalardan silinmeyen Soma maden faciası örnek gösterildi. Katliamın ardından TBMM bünyesinde kurulan Meclis Araştırma Komisyonu tutanaklarına geçen bir maden işçisinin şu sözleri, sistemin nasıl çürüdüğünü özetliyor: "Müfettişler geleceğine yakın, 15 gün önceden haberimiz oluyordu. Birinci bandın arkasında benim ustalarım makineyi gömdüler. Neden? Müfettişler gelecek diye."

Cezalandırmak yerine patronlara zaman tanınıyor

Mevzuata aykırı durumlar tespit edildiğinde bile devletin ceza mekanizmalarını işletmekten kaçındığı, bunun yerine sermayeyi koruyan esnek formüller ürettiği belirtiliyor. Bakanlık müfettişlerinin, sahada hayati riskler veya ağır hak ihlalleri bulduğunda doğrudan idari para cezası kesmek yerine, işverenlere "süre verme" eğiliminde olduğu vurgulanıyor. Çocuk ve genç işçilerin yasa dışı şekilde gece vardiyalarında çalıştırılması veya şantiyelerde ölümcül kaza riski barındıran iskelelerin varlığı gibi durumlarda dahi patronlara yaptırım uygulamadan önce uzun süreler tanınıyor. Nadiren kesilen para cezaları ise enflasyonist ortamda komik seviyelerde kalarak caydırıcı bir nitelik taşımaktan tamamen uzaklaşıyor.

Müfettişler asli görevlerinden uzaklaştırılıyor

Zaten sayıca çok yetersiz olan mevcut uzman kadroların da sahada aktif denetim yapmak yerine masa başı işlere ve halkla ilişkiler faaliyetlerine yönlendirildiği iddia ediliyor. İş müfettişleri, fabrikalardaki kaçakları veya usulsüzlükleri yakalamak yerine, Avrupa Birliği destekli teorik projelerde, çalıştaylarda ya da işverenlere yönelik düzenlenen "bilinçlendirme" ve "eğitim" toplantılarında mesai harcamaya zorlanıyor. Üstelik müfettişlerin, üst makamlardan emir beklemeksizin, sahada bir tehlike gördüğü an kendi inisiyatifiyle denetim başlatmasını sağlayan re'sen teftiş yetkisi de arka arkaya yapılan yönetmelik değişiklikleriyle tamamen daraltıldı ve bürokrasiye bağlandı.

Zorunlu arabuluculuk sistemi işçiyi eziyor

Çalışma barışını ve adaletini zedeleyen son büyük darbe ise hukuki hak arama yollarının kapatılması oldu. İşçilerin maaş, mesai ve tazminat gibi alacakları için bakanlığa veya mahkemelere yaptığı doğrudan şikayet başvuruları, hayata geçirilen zorunlu arabuluculuk sistemiyle teftiş mekanizmasının tamamen dışına itildi. Raporda yapılan nihai değerlendirmelere göre bu sistem, işçilerin haklarını devlet güvencesiyle almasını sağlayan bir yapı olmaktan çıkıp, uzun süren mahkeme süreçlerinden gözü korkan, ekonomik çaresizlik içindeki emekçileri, hak ettikleri yasal bedellerin çok daha altındaki komik rakamlara razı eden bir rıza üretme ve sermayeyi aklama mekanizmasına dönüştü.

Bayramı alacaklarıyla karşılamak isteyen işçilerin sabrı tükendi

Sermaye odaklarının ve finansal krizlerin gölgesinde hakları adeta buharlaşan işçilerin eylemi bugün itibarıyla kritik bir eşiği geride bıraktı. Özşen Maden işçileri tarafından yapılan ortak açıklamada, kriz gerekçe gösterilerek çocuklarının rızkına el konulduğu vurgulandı. Direniş alanında bir araya gelen aileler ve işçiler, üç aydır biriken ana maaşlarının derhal banka hesaplarına yatırılmasını istiyor. Sadece maaş kriziyle de sınırlı kalmayan bu süreçte, madencilerin neredeyse bir yıldır ödenmeyen ve yasal sınırların çok üzerinde olan mesai ücretleri de en büyük uyuşmazlık konularından biri olarak masada duruyor. Yıllarca toz toprak içinde emek verip emekliliğe hak kazanan kıdemli madencilerin ise tazminat hakları aylardır ya eksik yatırılıyor ya da tamamen erteleniyor. İşçiler, yılların birikimi olan bu kıdem tazminatlarının tek bir kuruşu dahi eksilmeden kendilerine teslim edilmesini şart koşuyor.

Sendika yönetiminden şirket sahiplerine uyarı

Maden işçilerinin bu onurlu duruşuna en büyük kurumsal destek, sahada aktif bir mücadele yürüten Bağımsız Maden İş sendikasından geldi. Şirketin içine düştüğü yasal süreçleri ve finansal yönetim mekanizmalarını yakından takip eden sendika yönetimi, krizin faturasının işçiye kesilmesine izin vermeyeceklerini duyurdu. Doğrudan patron Bekir Kiremitçi ve şirketin mali yönetimini devralan konkordato komiserliği makamına seslenen sendika liderleri, sürecin daha fazla uzatılması halinde eylemlerin çapının genişleyeceğini ilan etti. Sadece maden önünde beklemekle yetinmeyeceklerini belirten sendika yetkilileri, gerekirse işverenlerin evlerinin önüne ve Tekirdağ'da faaliyet gösteren diğer şirket binalarının önüne siyah çelenkler bırakarak kitlesel protestolar düzenleyeceklerini vurguladı.

Direnişin rotası Başkent'e

Eylemin 13. gününde taleplerine hala somut bir muhatap bulamayan madenciler, seslerini yerel sınırların dışına taşımaya kararlı. Sendika kortejinden yükselen "Edirne’den Eskişehir’e bize her yer Ankara" sloganları, mücadelenin çok yakında ülkenin kalbine taşınacağının en net sinyali oldu. Yerel idarecilerin ve şirket avukatlarının oyalama taktiklerine karşı bağışıklık kazanan işçiler, eğer bu hafta içinde de bir uzlaşı sağlanamazsa, çözümün yegane adresi olarak gördükleri Enerji Bakanlığı ile Çalışma Bakanlığı binalarının önünü mesken tutacaklarını belirtiyor. Yasal haklarını ve alın terinin karşılığını alana kadar geri adım atmayacaklarını söyleyen madenciler, Ankara caddelerini birer direniş alanına çevirmeye hazırlandıklarını ifade ederek yetkilileri acilen sorumluluk almaya çağırıyor.

Önergede, toplu sözleşme hakkının kamu çalışanları açısından anayasal güvence altında bulunan temel haklardan biri olduğuna dikkat çekilecek. Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmeler, Anayasa hükümleri ve daha önce verilmiş yargı kararları hatırlatılarak memurların toplu sözleşme haklarının korunmasının önemine vurgu yapılacak.

Çalışanların hakları masaya yatırılacak

Meclise sunulacak gerekçede, kamu çalışanlarının toplu sözleşme yapma hakkının yalnızca ulusal mevzuatla değil, uluslararası sözleşmelerle de koruma altında bulunduğu belirtilecek. Uluslararası Çalışma Örgütü'nün (ILO) sözleşmeleri, Avrupa Sosyal Şartı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları da dayanaklar arasında gösterilecek.

Belediye yönetimi, çalışma barışının korunması ve çalışanların ekonomik şartlarının iyileştirilmesinin kamu hizmetlerinin kalitesine de olumlu yansıyacağını savunacak.

SDT konusunda yeni sözleşme hedefleniyor

Önergenin kabul edilmesi halinde Başkan Ünsal, yetkili sendika ile sosyal denge tazminatına ilişkin yeni sözleşme görüşmelerini yürütebilecek ve anlaşmaya imza atabilecek.

Belediye yönetimi, memur personelin mali ve sosyal haklarının günün ekonomik koşulları doğrultusunda değerlendirilmesini hedefleyecek.

Taahhütname şartı da gündemde olacak

Meclisin önüne gelecek düzenlemede dikkat çeken başlıklardan biri de personele imzalatılması planlanan taahhütname olacak. Buna göre ilerleyen süreçte yapılacak ödemelerin herhangi bir yargı kararı ya da denetim sonucunda geri istenmesi halinde, ödemeden yararlanan personel söz konusu tutarları yasal faiziyle birlikte geri ödemeyi kabul edecek.

Bu yükümlülük, personelin emekli olması, başka kuruma geçmesi veya görevinden ayrılması durumunda da geçerliliğini koruyacak.

Son kararı meclis verecek

Başkan Ünsal’a sosyal denge tazminatı sözleşmesi imzalama yetkisi verilmesine ilişkin önerge yarın meclis üyelerinin oyuna sunulacak. Kabul edilmesi halinde Karşıyaka Belediyesi ile yetkili sendika arasında yeni bir sözleşme süreci başlayacak.

Grev uygulama kararı fabrika önünde ilan edildi

Genel Yönetim Kurulu tarafından alınan grev kararı, bugün mesai bitiminde HMS Makina işçilerine tebliğ edildi. Şube yöneticileri ve fabrikada çalışan metal işçileri, fabrika bahçesinde bir araya gelerek kararı alkış ve sloganlarla kutladı. İşçiler, "Yaşasın örgütlü mücadelemiz" ve "İş, ekmek, özgürlük" sloganları atarak, talepleri karşılanana kadar geri adım atmayacaklarını duyurdu.

Son tarih 10 Haziran: Gözler işverende

Sendika tarafından yapılan resmi açıklamada, işverenle önümüzdeki günlerde yapılacak olası görüşmelerde de anlaşma sağlanamaması durumunda, grevin 10 Haziran itibarıyla resmen başlayacağı belirtildi. Bu tarih, taraflar arasındaki müzakereler için son "köprüden önce çıkış" niteliği taşıyor. Eğer 10 Haziran'a kadar işçilerin enflasyon ve hayat pahalılığı karşısında talep ettiği iyileştirmeler kabul edilmezse, fabrikada üretim tamamen duracak.

"Haklı taleplerimiz için sahadayız"

Birleşik Metal-İş Manisa Şubesi yöneticileri, HMS Makina işçisinin emeğinin karşılığını almak istediğini ve masada sergilenen uzlaşmaz tutumun grevi zorunlu kıldığını ifade etti. 4,5 aydır sabırla beklediklerini belirten sendika yetkilileri, grev kararının sadece bir başlangıç olduğunu ve mücadele kararlılıklarının tam olduğunu vurguladı.

Manisa sanayisinde TİS hareketliliği

Manisa Organize Sanayi Bölgesi'ndeki diğer fabrikalarda çalışan işçiler tarafından da yakından takip edilen bu süreç, bölgedeki sendikal dayanışmayı hareketlendirdi. HMS Makina’da başlayacak olası bir grevin, metal iş kolundaki diğer sözleşme süreçlerine de emsal teşkil edebileceği değerlendiriliyor. Gözler şimdi, 10 Haziran öncesinde işverenin masaya yeni bir teklifle gelip gelmeyeceğine çevrildi.

Milletvekili ve sendika temsilcilerine "Hayır" cevabı

Grevdeki işçilerin sesini duyurmak ve taraflar arasında köprü kurmak amacıyla bir araya gelen heyette şu isimler yer aldı:

• Ümit Özlale: CHP İzmir Milletvekili

• Gökay Çakır: Bağımsız Maden İş Sendikası Genel Başkanı

• Hasan Toptan: Petrol-İş Aliağa Şube Başkanı

Siyasi ve sendikal temsilcilerden oluşan bu heyet, Temel Conta patronu ile görüşme talebinde bulundu. Ancak fabrika yönetimi tarafından görüşme reddedildi.

Direniş alanı kararlı: "Geri adım yok"

Fabrika önündeki bekleyişlerini sürdüren Temel Conta işçileri, 522 gündür olduğu gibi haklarını alana kadar mücadeleye devam edeceklerini duyurdu. i. İzmir kamuoyunun yakından takip ettiği grevde, gözler işverenin önümüzdeki günlerde atacağı adımlara çevrildi.

Karşıyaka Belediyesi’nde uygulanan yöntemin Bayraklı’da da hayata geçirilmesi planlanırken, görüşmenin ardından sendika cephesinde tansiyon düştü.

Protesto hazırlıkları gündemdeydi

CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in cuma günü İzmir’de gerçekleştireceği ziyaret öncesi belediye çalışanları protesto hazırlığı yapıyordu. SDS ödemeleri ve toplu sözleşme süreçlerinde yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle memurların çeşitli programlarda eylem düzenlemeyi planladığı öğrenilmişti.

Krizin büyümemesi için CHP İzmir İl Başkanı Çağatay Güç devreye girerken, dün sendika temsilcileriyle kritik bir görüşme gerçekleştirilmişti.

Sendika: En sorunlu süreç Bayraklı’daydı

Tüm Bel-Sen İzmir 2 No’lu Şube Başkanı Nihat Filiz, önceki gün yaptığı açıklamada en sıkıntılı toplu sözleşme sürecinin Bayraklı Belediyesi’nde yaşandığını ifade etmiş ve belediye yönetimiyle müzakere masasının kurulacağını duyurmuştu.

Bugün gerçekleştirilen toplantıda tarafların yeniden bir araya gelmesiyle birlikte çözüm yönünde önemli bir adım atıldı.

Gözler şimdi Buca Belediyesi’nde

Eylemlerin tamamen sona erip ermeyeceği ise Buca Belediyesi’nde yapılacak görüşmenin ardından netleşecek. Belediye yönetiminin ödeme planı oluşturmasının ardından sendika ile yapılacak toplantının olumlu sonuçlanması halinde protestoların tamamen sonlandırılması bekleniyor.

Özellikle Özgür Özel’in İzmir programı öncesi tansiyonun düşürülmesi ve belediye çalışanlarıyla uzlaşı zemininin oluşması, siyasi kulislerde dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı.

Bayraklı’da müzakere masası

İlçelerle ilgili son gelişmeleri aktaran Filiz, “Buca Belediyesi ile ilgili olarak mevcut imzalanan bir toplu sözleşme vardı. O toplu sözleşme aynen eskisinde olduğu gibi devam edecek. Geriye dönük ödemelerle ilgili de arkadaşlar Belediye Başkan Yardımcısı Erdem Bey ile görüşmeye gidecekler ve bir plan çıkacak. O plana sadık kalacaklarını söylediler ve ödemeler devam edecek. Narlıdere Belediyesi’nde yine imzalanan bir toplu sözleşme vardı. Narlıdere Belediyesi 8 bin lira aşağı çekmişti. Onunla ilgili de yine görüşmeler gerçekleştirildi. O da toplu sözleşmeye uyum sağlayacak ve ödemeler o şekilde yapılacak. En sorunlu toplu sözleşme süreci yaşadığımız yer Bayraklı Belediyesi. Bayraklı Belediye Başkanıyla yarın saat 10.00’da görüşmeye başlayacağız ve müzakere masası kurulacağı söylendi. Orada nasıl bir gelişme olacak onu bilmiyoruz, kestiremiyoruz” dedi.

“Eylemlere yarın karar verilecek”

Eylem kararına yarınki görüşmenin sonucuna göre karar verileceğini söyleyen Filiz, “Eylem ve etkinlikler de yarından itibaren sonra nasıl bir yol izlenecek bilgisini geçeceğiz. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Sayın Özgür Özel’in geldiğinde burada yapılacak açılışlarda bizim daha önce söylediğimiz eylem ve etkinlikler vardı. Bayraklı Belediyesi ile yapacağımız görüşmenin sonucuna göre şekillenecek. Buca Belediyesi’nde arkadaşlarımızın yaptığı görüşmenin sonucuna göre ödeme planı ve toplu sözleşmenin aynen eskiden olduğu gibi uygulanması üzerine bir gelişme olduğunda, bu eylem ve etkinlikler yapılmayacak. Ama eğer eski tarzda devam edecek olursa, Bayraklı Belediyesi’nde müzakere sürecinde sonuca ulaşmaya çalışacağız” ifadelerine yer verdi.

“Olumlu karar çıkarsa eylemleri durdururuz”

Filiz, “Dezenformasyon yaratmaya gerek yok, bu konuda çok spekülasyon da yapılıyor. Arkadaşların çok fazla para istedikleri gibi. İzmir ortalamasında bir toplu sözleşme yapıldığında her yerde biz çözüme hazırız. Müzakere masaları kurulacak ve dediğim tarzda da İzmir ortalamasında toplu sözleşmeler yapıldığında biz eylem ve etkinliklerimizi son vereceğimizi söylüyoruz. Kesinlikle şunun altını bir daha çiziyorum; yarınki görüşmenin sonucuna göre Cuma günü izleyeceğimiz yol haritası yarın akşam saat 17.00-18.00’den sonra belli olacak. Çünkü görüşmeler o şekilde biteceği için o saatlerde” dedi.

Talep Güç’ten geldi

Toplantıyı Çağatay Güç’ün talep ettiğini dile getiren Nihat Filiz, “ Çağatay Bey dün sendikaları hepimizi tek tek aradılar ve bugün için çağırdılar. Ve böyle bir istek geldiği için biz de icabet ettik ve geldik, görüştük. Çağatay Bey bütün görüşmeleri belediye başkanlarıyla yaptı” diye konuştu.

Narlıdere tepkisi

Filiz, “Narlıdere’de 8 bin lira geriye çekildi. Onu da normale döndürdüğünde Narlıdere ile ilgili de bir sorun yok. Bayraklı Belediyesi 6 bin lira aşağı çekti ve sınırda ödeme yapıyordu. Onunla ilgili eylem ve etkinlikler başladı. Özgür, toplu pazarlık hakkımızı kullanmak istiyoruz. Müzakere sürecinin başlayacağını da söylediler yapılan görüşmeler sonucunda. Yarın saat 10.00’da İrfan Önal ile oturup konuşacağız. Buradan sağduyunun galip geleceğini düşünüyoruz. Özellikle Bayraklı için bu dayatmalardan, bu inatlaşmalardan vazgeçilmesini ve İzmir ortalamasında bir toplu sözleşmenin adımını attıklarında her yerde eylem ve etkinlikler sona erecektir" diyerek sözlerini tamamladı