Evde görünmeyen emekle, yarım bırakılmış hayallerle ve “yapamazsın” denilen yıllarla boğuşan kadınlar için bir çıkış kapısı olan Meslek Fabrikası’nın geleceği belirsiz.. Bir kursla hayatı değişen kadınların adresi olan Meslek Fabrikası, bugün yalnızca bir bina değil; binlerce kadının tutunduğu dal olarak tartışmanın merkezinde. Meslek Fabrikası, eski Gasilhane ve Egemenlik Binası, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nden alınarak Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne devredildi. Hukuki süreç sürerken, bu mekânlarda hayatını yeniden kuran kadınlar için mesele artık yalnızca bir mülkiyet tartışması değil; “umut”un el değiştirmesi anlamına geliyor.
Kuaförlükten kahve yapımına uzanan eğitimler, üç kadının hayatında meslekten önce bir kimlik, bir özgüven ve kendi ayakları üzerinde durabilme imkânı yarattı.
“Artık sadece anne, eş değil Hilalim, Kuaför Hilalim”
Kuaför olarak Meslek Fabrikası’nda eğitim alan ve bugün çalıştığı işletmede mesul müdür olan Hilal Düzağır, süreci hayatındaki kırılma noktası olarak anlatıyor:
“Değişimin adresi oldu benim için. Yapamazsın, olmaz diyen herkesin inadına aslında eğitmenlerimiz sayesinde her şeyi yapabileceğimizi gösterdi bize. Ben evde sürekli kendi kendime aslında bir savaşın içerisindeydim. Yani ev işleri, acaba bir gün bir şey olabileceğim mi diye sürekli bir savaşın içerisindeydim. Daha sonra arkadaşlarım beni Meslek Fabrikasına yönlendirdi. Aslında sadece bir hobi amaçlı gittim ama hobi diye çıktığım yolda şu anda usta öğreticilik ve ustalık belgemi almış bulunmaktayım.”
Hilal Düzağır, Meslek Fabrikası’nda aldığı tüm eğitimleri tamamladığını vurguluyor:
“Protez, tırnak, saç, renklendirme, saça geçici, kalıcı, şekil verme… Hepsinin sertifikalarını ben aldım. Daha sonrasında öğretmenlerimin bana gösterdiği yolla birlikte ustalık belgemi aldım. Daha sonrasında da usta öğreticiliğimi aldım. Bunları aldıktan sonra Meslek Fabrikasındaki diğer arkadaşlarımın da, yani mezun olan arkadaşlarımın da desteklemek amaçlı şu an mesul müdür olarak çalıştığım işletmede, kendi arkadaşlarımın da oradan mezun oldukları için tercih edip burada çalışmaya başlattım.”
“Bence Meslek Fabrikaları, geleceğe umutla bakan ama hiçbir şey yapamamış kadınlar için gerçekten bir umut kapısı. İnşallah daha fazla mezun arkadaşımızla yanımızda çalıştırıp geniş kapsamlı bir çalışma yapmak istiyorum.”
“Hala kadınları meslek fabrikasına yönlendiriyorum”
Binanın devrine ilişkin sürecin kendisini derinden üzdüğünü söyleyen Düzağır, Meslek Fabrikası’nda tanıştığı kadınları hatırlatıyor:
“Meslek Fabrikası’nın devralınmasına çok üzüldüm. Çünkü gerçekten o kadar çok kişiyle tanıştım ki… Eşinden ayrılmış, erken yaşta evlilik yapmış ve hayatında gerçekten bir iş sahibi olamamış kişilerle ben Meslek Fabrikalarında tanıştım ve gerçekten bu kadınlara çok fazla faydası var. Ve gerçekten kapanmasını ya da başka bir şey olmasını istemem. Benim amacım sadece bir meslek edinmek değildi. Tabii ki meslek edinmek çok önemli ama bir kimliğim olsun istedim. Zaten benim için bir kimlik, ayaklarının üzerinde durabilmek. Yani ben şu anda birinin kızı ya da birinin annesi değilim sadece. Artık ben Hilalim. Kuaför Hilalim. Ayaklarının üzerinde durabiliyorum. Kimseye ihtiyacım yok. Yere güvenle basıyorum. Onun haricinde de hala gerçekten bütün arkadaşlarımı, Meslek Fabrikalarına yönlendiriyorum. Kendimi umutsuz bir vaka olarak görüyordum. Çok değerli bir eğitmenimiz var, Seve hocamız bana hep şunu öğretti: Başka bir kadını mutlu ettiğinde, aslında kendin daha mutlu olursun. Arkadaşlarıma destek olmamdaki ilk basamak benim için bu sözdür. Bu gerçekten benim için çok kıymetli.”
“Oğlumu bırakacak yerim yoktu ama vazgeçmedim”
Hilal Düzağır ile Meslek Fabrikası’nda tanışan ve bugün birlikte çalışan Öncenur Çontu için bu süreç, annelikle hayata tutunma mücadelesinin kesiştiği bir noktada başladı:
“Meslek Fabrikası’nı bulduğumda oğlum çok küçüktü. Onu bırakacak hiçbir yerim yoktu. Ama çalışmak istiyordum, bir şeyleri başarmak istiyordum. Ve Meslek Fabrikası’nı buldum. Aynı zamanda oğluma aşağıda baktılar; çok iyi ilgilendiler. Ben de bu sayede Meslek Fabrikası’na devam edebildim. Şimdi gördüğünüz gibi buradayım. Hilal Hanım’ın da tabii ki destekleriyle… Bana çok şey kattı, öyle söyleyebilirim.”
Binanın devrine ilişkin haberin kendisini de kaygılandırdığını belirten Çontu, duygularını şöyle dile getiriyor:
“Devredildiğini duyunca çok üzüldüm. Çünkü birkaç arkadaşıma da tavsiye etmiştim. ‘Devrediliyor’ denildiğinde zor oldu. Biz faydalandık, tabii ki onların da faydalanmasını istedik. Onların da başarmasını istedik. O yüzden üzüldük.”
“İşimi hakkıyla yapmayı orada öğrendim”
Halkapınar Kurs Merkezi’nde Kahve Yapımı ve Sunumu eğitimi alan Elmas Üçkeser ise Meslek Fabrikası’yla tanışmasını mesleki sorumluluk duygusuyla anlattı:
“Meslek Fabrikası’nı bir arkadaşım aracılığıyla öğrendim, o önerdi. Benim sürecim kafeyi devraldıktan sonra başladı. Açıkçası işi öğrenmek istedim, hakkıyla yapmak istedim. Kafe işletmeciliğinin planlarını öğrenmek istiyordum. Arkadaşımla sohbet ederken böyle bir kurs olduğundan bahsetti ve bu şekilde yazıldım. Süreç çok keyifli geçti. Ben açıkçası birkaç saatlik bir eğitim olur, birkaç detay anlatılır ve biter diye düşünmüştüm. Ancak iki aylık bir süreçti. İlk kursa başladım ve hocaların ne kadar donanımlı olduğunu gördüm. Çünkü yaptığımız işi hakkıyla yapmak gerekiyor. O kadar detaylı ve güzel bilgiler öğrendim ki… Bu sürece girerken kafe sektörünün detaylarını çok fazla bilmiyordum.”
Meslek Fabrikası’nın kadınlar ve gençler için yarattığı istihdam alanına da dikkat çeken Üçkeser, kurs ortamını şöyle aktarıyor:
“Hocamız yaklaşık 25 yıldır bu işin içinde. Sütün ısınma sürecinden, 65 derecenin üzerine çıktığında kanserojen üretmeye başlamasına; sütün ne zaman ideal ısıya geldiğinden, kremanın nasıl oluştuğuna; kahvenin üretiminden, yapısına, çıkışına kadar her detayı öğrendik. Bu bilgiler işimde bana inanılmaz fayda sağladı. Örneğin gelen müşterilerimizden bazı genç arkadaşlar kahvenin nasıl hazırlanması gerektiğini bilmiyor. Farkında olmadan tüketiyorlar. Ben onlara anlatıyorum.”
Kurs sürecinde yaklaşık 30’un üzerinde kursiyerdik ve ağırlıklı olarak kadınlardı. Benim yaş grubumdan, benden büyük ve küçük yaş gruplarından insanlar vardı. Çok genç, üniversite sürecinde olan arkadaşlar da vardı. Part-time çalışmak isteyenler de, bunu gerçekten meslek olarak görüp bilinçli gelenler de vardı. Bir kadın arkadaşımız vardı, eşi vefat etmişti ve çalışmak kendi geçimini sağlamak istiyordu. Hocamız kremasından servisine kadar her detayı öğretti. Ona da faydası oldu, bana da. Kadın işletmeciler için ciddi bir istihdam alanı oluştu.”
Devredilme sürecinin kendisini de üzdüğünü söyleyen Üçkeser, Meslek Fabrikası’nın değerine vurgu yapıyor:
“Meslek Fabrikası’nın vakıflara devredileceğini duyduğumda açıkçası üzüldüm. Böyle donanımlı bir kurumun varlığını daha önce bilmiyordum. Bu deneyimle birlikte hem çok keyif aldım hem de çok şey öğrendim. Umarım iyi sonuçları olur. Çünkü burada gerçekten güzel bir istihdam sağlanıyor, insanlar yetişiyor. Umarım bu süreç devam eder.”
Meslek Fabrikası iş, aş ve umut üretiyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi Meslek Fabrikası, 10 yıldır mesleki eğitim ve istihdam desteği sunuyor. 2017 yılında kurulan İstihdamı Geliştirme ve Destekleme Birimi aracılığıyla bugüne kadar 34 bin 694 kişi açık iş ilanı bulunan firmalara yönlendirildi, 2 bin 695 kişi istihdam edildi.
2016’dan bu yana Halkapınar Kurs Merkezi’nde açılan 510 kurstan 12 bin 668 kişi faydalandı, 7 bin 512 kursiyer belge almaya hak kazandı. Şubat 2025 itibarıyla faaliyete geçen merkezde, 16–30 yaş arası gençlere yönelik 27 eğitim ve atölye düzenlendi; 317 genç bu çalışmalara katıldı. Meslek Fabrikası, Dijital Gençlik Merkezi ile birlikte İzmir genelinde 29 kurs merkezi ile hizmet veriyor. Bu merkezlerde bugüne kadar açılan 5 bin 300 kurstan 143 bin 625 kursiyer faydalandı.
Hukuki süreç sürüyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından kullanılan tarihi Meslek Fabrikası binasının tahliyesine ilişkin İzmir 5. İdare Mahkemesi, yürütmenin durdurulması kararı verdi. Konak ilçesi Halkapınar Mahallesi’nde bulunan ve mülkiyeti tartışma konusu olan bina için hukuk mücadelesi sürüyor.
Mahkeme, tahliye işleminin uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğabileceği gerekçesiyle, davalı idarelerin savunması alınana kadar yürütmenin durdurulmasına karar verdi. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün savunmasının ardından süreç yeniden değerlendirilecek.