İzmir'in havası

İzmirde, hava sıcaklığındaki gece ve gündüz farkının arttığı günlerde, yoğun sis ve rüzgarın da olmamasından meydana gelen basınç farkı nedeniyle, hava kirliliği problemi yaşanıyor. Özellikle havadaki partiküler madde değerlerinin, tüm bölgelerde Aralık ayı başından itibaren sınır değerleri aştığı görülüyor. Özellikle yüksek basınç sisteminin etkili olduğu, yani kirleticilerin yükselme şansı bulamadığı, sisin çöktüğü zamanlarda İzmir’de kirlilik, bir ölçüm cihazına ihtiyaç bırakmayacak derecede hissediliyor. Hava kirliliği ölçümlerinde anlık kirlilikten daha çok, kirliliğin sürekli olup olmadığına bakılıyor. Sürekliliği ölçmek için de bir yıl boyunca kaç gün sınır değerlerin üzerinde kirlilik yaşandı verisi ortaya çıkarılıyor. Bu veri “Yılda kaç gün kirli hava solundu?” sorusunun yanıtını veriyor. Burada önem kazanan noktaysa sınır değerin kaç olduğu? Türkiye’nin 2015 yılı itibariyle bir metreküp hava içindeki partikül madde (PM10) için belirlediği ulusal sınır değeri 90 mikrogram! 2014 yılında Türkiye’nin ulusal sınır (PM10) değeri bir metreküp hava içerisinde 100 mikrogramdı. Bu sayı 2012 yılında 140 mikrogramdı. Avrupa Birliği standardı olan 50 mikrogram sınırına Türkiye kademeli olarak 2024 yılında geçmek için her yıl sınır değerleri düşürüyor.
Türkiye’nin ulusal sınırı şu an AB'nin sınır değerinin çok üstünde olmasına rağmen, İzmir’de Bayraklı 51 gün, Şirinyer 29 gün, Bornova 17 gün ve Çiğli 14 gün ile havası en kirli bölgeler olarak öne çıkıyor.
Avrupa Birliği standardına göre eğer bir yerleşim biriminde yılda yedi gün sınır değer aşılırsa acil önlem alınması gerekiyor. Bu önlemler trafiğe çıkan araçların sınırlandırılmasından okulların tatil edilmesine kadar gidebiliyor. Türkiye’de bu konuda bir standart oluşturulmuş değil.
Standartlar aşılırsa sağlık tehlikeye giriyor demektir. Vatandaşı bu hava kalitesi indeksi konusunda bilgilendirmek lazım. TV’lerde ve gazetelerde halkın anlayacağı şekilde 'Yarın hava kalitesi çok tehlikeli, tehlikeli ya da tehlikesiz' diye bilgilendirmek gerekli.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre hava kirliliği nedeniyle ölümler her yıl artıyor. Önlemlerin alınması için insanların hastalanmasını veya ölmesini mi bekleyeceğiz? Standartlar aşılıyorsa bizim için kritik eşik aşılmış demektir. Standart demek bundan sonrasına müsaade edilemez, sağlık açısından riskli demek!
ABD'de SO2 sınır değerinin 3 kez ve PM10 sınır değerinin 35 kez aşılması halinde acil önlemler alınmakta olup, Türkiye'de böyle bir sınırlama bulunmamaktadır. Eğer 10 gün boyunca bir bölge kötü havaya maruz kalıyorsa oranın halkına gerekirse maskeler dağıtılmalı, sokağa çıkmamaları uyarısında bulunulması benzeri önlemler alınmalı. Halbuki bizde ise standard 90 Mikrogram ölçülen değer 100 mikroğram yani standardı 10 puan aşmış, yukarıdaki linkte hava kalitesi orta, sarı renkte görünüyor, yani standardı azıcık aşmışız! Bize bir şey olmaz! Sayılmaz canım sayılmaz!