Londra merkezli vatandaşlık ve oturum danışmanlığı devi Henley & Partners tarafından, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği’nin (IATA) sağladığı özel veriler ışığında hazırlanan rapor, küresel hareketliliğin fotoğrafını net bir şekilde çekti. Ülkelerin uluslararası arenadaki itibarını ve vatandaşlarına sunduğu seyahat özgürlüğünü belgeleyen endekse göre, dünyanın en prestijli seyahat belgesi unvanını Singapur kazandı. Asya’nın finans ve ticaret merkezi, endekste takip edilen 227 farklı destinasyondan 192’sine vizesiz giriş imkanı sunarak rakiplerine fark attı ve zirveye tek başına yerleşti. Bu durum, Asya ülkelerinin küresel entegrasyondaki başarısının somut bir göstergesi olarak kayıtlara geçti.
Zirve yarışında Asya kıtasının ağırlığı hissedilmeye devam ediyor. Singapur’un hemen ensesinde, 188 ülkeye kapılarını vizesiz açtıran pasaportlarıyla Japonya ve Güney Kore yer aldı. Bu iki teknoloji devi, ikinciliği paylaşarak Asya pasaportlarının küresel diplomasideki gücünü bir kez daha kanıtlamış oldu. Endeksin metodolojisi gereği aynı puana sahip ülkelerin aynı basamakta yer alması, üst sıralarda kalabalık bir görüntü oluşmasına ve rekabetin kızışmasına neden oldu.
Avrupa ülkeleri zirve yarışından kopmuyor
Listenin üçüncü basamağında ise tam anlamıyla bir Avrupa çıkarması yaşandı. Kıta Avrupası’nın refah seviyesi yüksek ülkelerinden Danimarka, Lüksemburg, İspanya, İsveç ve İsviçre, vatandaşlarına 186 farklı noktaya bürokratik engellere takılmadan seyahat etme ayrıcalığı sunarak üçüncülüğü paylaştı. Bu ülkeler, vatandaşlarına sundukları yüksek yaşam standartlarını seyahat özgürlüğüyle taçlandırmayı başardı. Dördüncü sırada da tablo değişmedi; Avusturya, Belçika, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Hollanda ve Norveç gibi Avrupa Birliği’nin lokomotif ülkeleri, 185 destinasyonluk erişim güçleriyle listede kendilerine sağlam bir yer buldu. Beşinci sırada ise Macaristan, Portekiz, Slovakya ve Slovenya gibi ülkeler 184 ülkeye erişimle yer aldı.
Körfezden yükselen yıldız: Bae’nin önlenemez yükselişi
Raporun en çarpıcı ve üzerinde durulması gereken bölümlerinden biri, şüphesiz Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) üzerine yapılan analizler oldu. Endeksin 20 yıllık tarihçesinde eşine az rastlanır bir başarı öyküsü yazan BAE, diplomatik hamlelerinin meyvesini topluyor. 2006 yılından bu yana vizesiz seyahat ağına tam 149 yeni rota ekleyen körfez ülkesi, bu süreçte 57 basamak birden yükselerek tarihi bir rekora imza attı. Uzmanlar bu devasa sıçramayı, ülkenin yürüttüğü sürdürülebilir diplomatik angajmanlara ve agresif vize serbestisi politikalarına bağlıyor. BAE, bu stratejisiyle bölgesindeki diğer ülkelerden pozitif yönde ayrışmayı başardı.
Batı devlerinde kan kaybı ve gerileme sürüyor
Asya ve Körfez ülkeleri yükselişe geçerken, geleneksel Batı güçleri olan İngiltere ve ABD cephesinde işler beklendiği gibi gitmiyor. Rapora göre yıllık bazda en sert düşüşü yaşayan Birleşik Krallık, vizesiz erişim sayısının 182’ye gerilemesiyle kan kaybetti. Geçen yıla kıyasla 8 destinasyona daha vize zorunluluğu getirilmesi, İngiliz pasaportunun gücünde erozyona neden oldu. Okyanus ötesinde ise ABD, kısa süreli toparlanma çabalarına rağmen 179 destinasyonla ancak 10’uncu sırada tutunabildi. ABD’nin önünde puanları eşit ülkeler nedeniyle toplam 37 farklı devletin bulunması, süper gücün "soft power" (yumuşak güç) kaybı olarak yorumlanıyor. Son 20 yılda dördüncülükten onunculuğa gerileyen ABD’nin, diplomatik nüfuzundaki bu düşüş dikkat çekici boyutlara ulaştı.
Küresel eşitsizliğin resmi: seyahat uçurumu
Endeks, sadece güçlüleri değil, küresel seyahat özgürlüğündeki adaletsizliği de acı bir şekilde gözler önüne serdi. Listenin en dibinde yer alan Afganistan, vatandaşlarına sadece 24 ülkeye vizesiz giriş imkanı sunabiliyor. Onu 26 ülke ile Suriye ve 29 ülke ile Irak takip ediyor. En güçlü pasaport ile en zayıf pasaport arasında tam 168 destinasyonluk devasa bir uçurum bulunuyor. Viyana’daki İnsan Bilimleri Enstitüsü Rektörü Misha Glenny, bu durumu değerlendirirken pasaport gücünün sadece seyahat kolaylığı olmadığını, aynı zamanda siyasi istikrarın ve diplomatik güvenilirliğin bir yansıması olduğunu vurguladı.
Türkiye listedeki yerini sağlamlaştırdı
Türk vatandaşlarının en çok merak ettiği verilerde ise istikrar göze çarptı. Türkiye, dünyanın en güçlü pasaportları listesinde 46’ncı sırada yer aldı. Türk pasaportuna sahip olanlar, dünya genelinde 113 ülkeye vizesiz, kapıda vizeli veya elektronik vize kolaylığıyla giriş yapabiliyor. Geçtiğimiz yıla göre sıralamadaki yerini koruyan Türkiye, vize serbestisi konusundaki girişimlerine rağmen henüz beklenen büyük sıçramayı gerçekleştiremedi ancak mevcut konumunu korumayı başardı.