9 EYLÜL/İzmir’in şehir merkezinde, Kültürpark’ın hemen yanı başında yer alan ve çeyrek asrı aşkın süredir atıl vaziyette bekleyen Basmane Çukuru, kentin en büyük prestij kaybı ve kronikleşmiş sorunu olarak gündemdeki yerini koruyordu. Ancak, 31 Mart seçimlerinin ardından göreve gelen İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr. Cemil Tugay’ın öncelikli ajandasına aldığı bu devasa sorunda, tünelin ucundaki ışık nihayet göründü. Göreve başlar başlamaz Ankara ile İzmir arasında mekik dokuyan ve sorunun çözümü için inisiyatif alan Başkan Tugay’ın yürüttüğü yoğun temaslar meyvesini verdi. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) yetkilileri ile masaya oturan belediye yönetimi, alanın geleceği konusunda el sıkıştı.
Edinilen bilgilere göre, taraflar arasında varılan prensip anlaşması, TMSF Yönetim Kurulu’nun onayına sunuldu ve kuruldan "olur" kararı çıktı. Bu onay, yıllardır süregelen belirsizliği ortadan kaldıran en somut adım olarak kayıtlara geçti. Ankara’dan gelen bu olumlu haberin ardından, sürecin resmiyet kazanması ve projenin hayata geçirilmesi için top artık yerel parlamentoda. Anlaşmanın detayları ve yetki devri konuları, en yakın tarihte toplanacak olan İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi’nin gündemine gelecek. Meclis üyelerinin de onayıyla birlikte, İzmir’in göbeğindeki bu devasa boşluğun, kente değer katan bir yaşam alanına dönüşmesi için ilk kazma vurulabilecek.
Yılların düğümü nihayet çözülüyor
Yıllardır davalar, iptaller ve bürokratik engellerle anılan arazide varılan uzlaşı, "kazan-kazan" ilkesine dayanıyor. Yapılan görüşmeler neticesinde ortaya çıkan formüle göre, arazideki hisse dağılımı üzerinden fonksiyonlar belirlendi. İzmir Büyükşehir Belediyesi, kendisine ait olan yüzde 30’luk hisse karşılığında kentin en büyük ihtiyaçlarından biri olan modern bir kültür merkezi kazanacak. Daha önceki planlamalarda belediyenin hissesini devredip karşılığında yeni bir belediye hizmet binası yapılması fikri tartışılmış, ancak gelinen noktada kentin kültürel altyapısına yatırım yapılması ağır basmıştı. Bu stratejik hamle ile Basmane bölgesi, sadece ticari bir alan olmaktan çıkıp, sanatın ve sosyal yaşamın da merkezi haline getirilecek.
Takas fikrinden proje ortaklığına geçiş
Sürecin başından bu yana şeffaf bir yönetim anlayışı sergileyen Başkan Tugay, TMSF ile yürütülen pazarlıkların detaylarını kamuoyuyla paylaştı. İlk etapta gündeme gelen takas senaryolarının yerini, somut bir proje ortaklığına bıraktığı görülüyor. Varılan mutabakata göre TMSF, elinde bulundurduğu yüzde 70’lik büyük hisse için ticari ve konut odaklı bir proje geliştirecek. Bu alanda inşa edilecek yapıların bir kısmı iş merkezi olarak planlanırken, bir kısmı da nitelikli konut projesi olarak değerlendirilecek. Böylece bölgenin gece-gündüz yaşayan, hem ticari hareketliliğin olduğu hem de yerleşimin bulunduğu canlı bir dokuya kavuşması hedefleniyor.
AVM söylentilerine son nokta
Kamuoyunda zaman zaman dile getirilen "Basmane’ye dev bir AVM mi yapılacak?" endişelerine de Başkan Tugay net bir dille yanıt verdi. Yapılan görüşmelerde bir Alışveriş Merkezi (AVM) projesinin gündeme gelmediğini belirten Tugay, önceliklerinin kamu yararı ve belediyenin haklarını korumak olduğunun altını çizdi. Tugay, yaptığı değerlendirmede, "TMSF ile bir ön anlaşma yaptık ve sözlü mutabakatımız kurul kararıyla perçinlendi. Bizim payımıza düşen alanda kültür sanat faaliyetlerinin yürütüleceği bir merkez inşa edilecek. Onların payında ise ofis ve konut blokları yükselecek. Ben AVM yapılacağına dair bir şey duymadım, planlamamızda böyle bir yoğunluk yok" ifadelerini kullandı.
Bu anlaşmanın, mevcut şartlar altında en adil ve uygulanabilir çözüm olduğunu vurgulayan Tugay, alternatifin yeni bir çözümsüzlük süreci anlamına geleceğini hatırlattı. "Belediyenin hakkını son kuruşuna kadar koruyarak bu işin içinden çıkmanın tek yolu bu uzlaşıydı. Aksi takdirde o alan, bir 20 yıl daha İzmir’in ortasında utanç çukuru olarak kalmaya devam ederdi" diyen Başkan Tugay, meclis üyelerine de tarihi bir sorumluluk düştüğünü işaret etti. Yarın toplanacak olan mecliste, İzmir’in geleceği adına kritik bir oylama yapılacak.
Kül olan tarihten bugüne uzanan sancılı süreç
Bugün "Basmane Çukuru" olarak bilinen alanın hikayesi, aslında 1922 yılındaki Büyük İzmir Yangını’na kadar uzanıyor. Bir zamanlar Ermeni Hastanesi’nin bulunduğu bu alan, yangında kül olduktan sonra uzun yıllar otogar olarak hizmet verdi. 1997 yılında başlayan ve yılan hikayesine dönen süreçte, "borsa binaları, otel, kongre merkezi" gibi pek çok proje gündeme geldi ancak hiçbiri hayata geçirilemedi. Hukuki itirazlar, plan iptalleri ve mülkiyet tartışmaları arasında sıkışıp kalan arazi, kentin ortasında devasa bir boşluk olarak kaderine terk edildi.