Milennium sonrası dönemde televizyon izleme alışkanlıklarımız ve ekrana yansıyan içeriklerin kalitesi köklü bir evrim geçirdi. Artık sadece boş zamanları doldurmak için tüketilen bir araç olmaktan çıkan diziler, sinematografik ölçekteki prodüksiyonları ve derinlikli senaryolarıyla sanat dünyasının merkezine oturdu. Bu muazzam kültürel dönüşümü belgelemek ve onurlandırmak isteyen saygın yayın kuruluşu BBC Culture, küresel çapta ses getiren devasa bir oylamaya imza attı. Tam kırk üç farklı ülkeden alanında otorite kabul edilen iki yüz altı televizyon eleştirmeni, akademisyen ve sektör profesyonelinin oylarıyla 2000 yılından bu yana ekranlara gelen 21. yüzyılın en iyi dizileri belirlendi. Ortaya çıkan bu kapsamlı liste, televizyonun altın çağı olarak adlandırılan modern dönemin kusursuz bir özetini izleyicilere sunuyor. Zorlu rekabetin ve sanatsal çarpışmanın yaşandığı oylamada, Baltimore sokaklarındaki kurumların çürümüşlüğünü ve suç sarmalını eşsiz bir sosyolojik gerçekçilikle anlatan Amerikan yapımı efsanevi dizi The Wire, tüm güçlü rakiplerini geride bırakarak son yirmi bir yılın tartışmasız en iyi yapımı unvanını kazandı. Bu başyapıtı, 1960'ların reklam dünyasının acımasız, cinsiyetçi ve büyüleyici atmosferini resmeden Mad Men ile sıradan bir kimya öğretmeninin kanser teşhisi sonrası acımasız bir uyuşturucu baronuna dönüşüm hikayesini işleyen kült dizi Breaking Bad izledi.
"Ankette öne çıkanlar"
Bu devasa araştırmanın arka planında yatan istatistiksel veriler, sadece dizilerin sanatsal kalitesini değil, aynı zamanda küresel televizyon endüstrisinin mevcut demografik ve sosyolojik durumunu da şeffaf bir biçimde gözler önüne seriyor. Oylama sürecine dahil olan uzman jürinin yapısı, araştırmanın objektifliğini artıran en önemli unsurlardan biri olarak dikkat çekti. Titizlikle seçilen geniş jüride tam 100 kadın, 104 erkek ve kendisini ikili cinsiyet normlarının dışında, yani non-binary olarak tanımlayan 2 saygın eleştirmen yer aldı. Oylanan yüz yapımlık dev listenin dil dağılımına bakıldığında, 92 projenin anadilinin İngilizce olması, Amerikan ve İngiliz eğlence endüstrisinin küresel hakimiyetini bir kez daha kanıtlamış oldu. Ancak İngilizce dışındaki Danca, İsveççe, Fransızca, İspanyolca ve Almanca dillerinde üretilen nitelikli yapımların da bu prestijli listeye girmeyi başarması, uluslararası sinemanın televizyon ekranlarındaki önlenemez yükselişinin güçlü sinyallerini verdi. Yönetmen koltuğundaki isimlerin cinsiyet dağılımı ise sektördeki kronik eşitsizlikleri bir kez daha sıcak bir tartışmaya açtı. En başarılı yüz yapımın 79'unda yalnızca erkek yönetmenlerin imzası bulunurken, maalesef sadece 11 projede kadın yönetmenler tek başlarına vizyonlarını yansıtabildi. Geriye kalan 10 efsanevi dizi ise kadın ve erkek yönetmenlerin ortak çabasıyla hayata geçirildi. Medya analistleri, bu çarpıcı rakamların endüstrideki süregelen yapısal eşitsizlikleri açıkça işaret etmesine rağmen; ırk, cinsiyet ve cinsel yönelim bağlamında giderek daha kapsayıcı hale gelmeye başlayan yaratıcı süreçlerin, önümüzdeki yıllarda çok daha çeşitli ve zengin televizyon manzaralarını evlerimize taşıyacağı konusunda ortak bir görüş bildiriyor.
"İlk 10'da yer alan efsanevi diziler"
Televizyon eleştirmenlerinin yoğun değerlendirme mesaisi sonucunda şekillenen ve televizyon tarihine altın harflerle geçen ilk on sıradaki yapımlar, izleyicilere adeta bir hikaye anlatıcılığı dersi veriyor. Zirvedeki efsanevi üçlünün hemen ardında, modern kentli insanın trajikomik varoluş sancılarını zekice bir mizahla ve dördüncü duvarı yıkarak işleyen İngiliz yapımı Fleabag dördüncü sıraya yerleşerek eleştirmenlerden tam not aldı. Fantastik edebiyatın televizyon uyarlamaları konusunda çığır açan, devasa bütçesiyle sinema salonlarını aratmayan ve milyonları ekran başına kilitleyen Game of Thrones ise beşinci sıradan listeye girerek popüler kültürdeki sarsılmaz tahtını koruduğunu bir kez daha kanıtladı. İngiliz ve Amerikan televizyonlarının en güçlü yapımlarının domine ettiği listenin devamında ise şu şaheserler yer alıyor:
-
The Wire (2002-2008)
-
Mad Men (2007-2015)
-
Breaking Bad (2008-2013)
-
Fleabag (2016-2019)
-
Game of Thrones (2011-2019)
-
I May Destroy You (2020)
-
The Leftovers (2014-2017)
-
The Americans (2013-2018)
-
The Office (UK) (2001-2003)
-
Succession (2018-)
